Türkiye Büyük Millet Meclisi’nde bu hafta gündemin merkezinde sosyal hizmetler, çalışma hayatı ve dijital platformlara ilişkin önemli düzenlemeler yer alıyor. Genel Kurul’da 7 Nisan Salı günü görüşmelerine başlanması planlanan kanun teklifinde, özellikle doğum izni süresinin artırılması ve çocuklara yönelik sosyal medya kullanımına yeni sınırlar getirilmesi dikkat çekiyor.
Teklif, yalnızca çalışanları değil, aileleri, çocukları, dijital platformları ve sosyal hizmet alanlarını da doğrudan ilgilendiren birçok başlık içeriyor. Kadınların doğum öncesi ve sonrası izin süresinden oyun platformlarına uygulanacak kurallara, huzurevi ve bakımevlerinde kamera sistemlerinden sosyal yardımlarda veri teminine kadar geniş bir çerçevede değişiklikler öngörülüyor.
Doğum izninin 24 haftaya çıkarılması planlanıyor
Teklifte en dikkat çeken düzenlemelerden biri, kadınların toplam doğum izni süresinin 16 haftadan 24 haftaya çıkarılması oldu. Buna göre doğum öncesi ve sonrası kullanılan mevcut izin süresi uzatılacak. Ayrıca düzenlemenin yalnızca yeni doğum yapacak kadınları değil, halen doğum izninde bulunan ve doğum tarihinden itibaren 24 haftalık süreyi henüz tamamlamamış kadınları da kapsaması öngörülüyor.
Bu kapsamda bulunan kadınlara, talep etmeleri halinde 8 hafta ilave izin verilmesi planlanıyor. Bunun yanı sıra kadın işçiye isteği doğrultusunda 24 haftalık sürenin tamamlanmasının ardından ücretsiz izin imkânı da tanınacak. Çoğul gebelik durumunda ise bu süre 26 hafta olarak uygulanacak.
Erkek işçilerin eşlerinin doğum yapması halinde kullandıkları ücretli izin süresinde de artış öngörülüyor. Mevcut durumda 5 gün olan izin süresinin 10 güne çıkarılması teklif ediliyor. Bu başlık, çalışma hayatı ve aile yaşamı açısından haftanın en çok konuşulacak düzenlemeleri arasında yer alıyor.
15 yaş altına sosyal medya düzenlemesi geliyor
Kanun teklifinde dijital dünyaya ilişkin en çarpıcı başlıklardan biri de 15 yaşını doldurmamış çocuklara yönelik sosyal medya düzenlemesi oldu. Düzenlemeye göre sosyal ağ sağlayıcılarının, sundukları hizmetlerde yaş doğrulama da dahil olmak üzere gerekli önlemleri alması zorunlu hale gelecek.
Ayrıca sosyal ağ sağlayıcıların, ebeveynler için açık ve anlaşılır kontrol araçları sunması ve aldatıcı reklamların önüne geçmesi de teklif kapsamında yer alıyor. Türkiye’den günlük erişimi 10 milyondan fazla olan sosyal ağ sağlayıcıları için daha sıkı yükümlülükler öngörülürken, gecikmesinde sakınca bulunan durumlarda alınan kararların en geç bir saat içinde uygulanması isteniyor.
Yükümlülüklerin yerine getirilmemesi halinde ise idari para cezaları devreye girecek. Buna rağmen kurallara uyulmaması durumunda, ilgili sosyal ağ sağlayıcısına Türkiye’de vergi mükellefi olan gerçek ve tüzel kişilerin yeni reklam vermesi yasaklanabilecek. Yeni sözleşme yapılması ve para transferi de engellenebilecek. İhlallerin devam etmesi halinde bant daraltma yaptırımları da gündeme gelebilecek.
Oyun platformları, huzurevleri ve bakım kuruluşları için yeni adımlar
Teklifte oyun platformlarına yönelik kapsamlı düzenlemeler de bulunuyor. Buna göre usulüne uygun şekilde derecelendirilmemiş oyunlar platformlarda sunulamayacak. Oyun platformları, derecelendirilmemiş içerikleri kaldırmakla yükümlü olacak. Türkiye’den günlük erişimi 100 bini aşan yurt dışı kaynaklı oyun platformlarının ise Türkiye’de gerçek ya da tüzel kişi temsilci belirlemesi gerekecek.
Bu platformların ebeveyn kontrol araçlarını açık, anlaşılır ve kullanılabilir biçimde sunması da zorunlu olacak. Özellikle satın alma, kiralama ve ücretli üyelik gibi işlemlerin ebeveyn onayına bağlanması hedefleniyor. Kurallara uyulmaması halinde 1 milyon TL ile 10 milyon TL arasında idari para cezası uygulanabilecek, devam eden ihlallerde ise bant daraltma cezaları verilebilecek.
Öte yandan huzurevi ve bakımevi gibi yatılı sosyal hizmet kuruluşlarında da yazılım destekli kamera sistemlerinden yararlanılması planlanıyor. Amaç olarak hizmet kalitesinin artırılması, özel gereksinimli bireylerin ihtiyaçlarının daha hızlı tespit edilmesi, suçların önlenmesi ve acil durumlarda erken müdahale sağlanması gösteriliyor. Elde edilecek kişisel verilerin ise adli veya idari soruşturmaya konu olmaması halinde iki yıl sonra silinmesi öngörülüyor.
Sosyal yardımlar, toplu taşıma desteği ve çocukların korunmasına yönelik hükümler
Kanun teklifinde Aile ve Sosyal Hizmetler Bakanlığı’na, sosyal yardım ve sosyal hizmetlerden yararlanan kişi ve hanelere ilişkin çeşitli veri ve bilgileri isteme yetkisi verilmesi de yer alıyor. Bu verilerin, hizmetlerden yararlanacak kişilerin tespiti ile sosyal politika ve stratejilerin oluşturulmasında kullanılacağı belirtiliyor.
Toplu taşıma hizmeti veren özel işletmecilere yönelik gelir desteği de teklifin diğer başlıkları arasında bulunuyor. Belediyeler tarafından yetkilendirilen şehir içi toplu taşıma ve özel deniz ulaşımı araçlarının işletmecilerine, ilgili belediyeler aracılığıyla her ay gelir desteği ödenmesi planlanıyor.
Bunun yanında bazı suçlardan kesinleşmiş mahkûmiyeti bulunan kişilerin, çocukların yoğun bulunduğu okul, kreş, yurt, kantin, çocuk oyun alanı, internet kafe, spor tesisi ve benzeri yerlerde çalıştırılmaması ya da bu işletmeleri şahsen işletememesi öngörülüyor. Kurala aykırı davrananlara ise çalıştırılan her kişi için brüt asgari ücretin üç katı tutarında idari para cezası uygulanması teklif ediliyor.
Gözler Genel Kurul ve komisyon toplantılarında olacak
TBMM’de yoğun geçmesi beklenen haftada yalnızca torba kanun teklifi değil, başka önemli başlıklar da gündemde olacak. 8 Nisan Çarşamba günü Karma Komisyonda Kamu Denetçilerinin 2025 Yıllık Raporu ile ilgili sunum yapılacak. Ayrıca siyasi partilerin grup toplantıları da salı ve çarşamba günleri gerçekleştirilecek.
Bu hafta Meclis’te görüşülmesi beklenen düzenlemeler, hem sosyal yaşam hem dijital alan hem de kamu hizmetleri bakımından geniş bir etki alanı oluşturuyor. Özellikle doğum izni, çocukların dijital güvenliği ve sosyal hizmet yapısına ilişkin maddelerin Meclis gündemindeki seyri yakından izlenecek.
