Son günlerde hava sıcaklıklarındaki dengesizlik adeta hastalık saçıyor. Hasta olanlar ağrı kesici ve ateş düşürücülerin yanında mutlaka vitamin alırken, sağlıklı kalmak isteyenler de doktora danışmadan bilinçsizce vitamin takviyelerine yöneliyor. Sağlıklı kalmak ve bağışıklık sistemini güçlendirmek için sıkça başvurulan vitaminlerin bilinçsiz tüketimi ise hastalıklara davetiye çıkarıyor.
Sağlıklı bir sinir sistemi için B6, iyi bir göz ve cilt sağlığı için A, kanserden korunmak için E, kemiklerimiz için D vitamini… Görüldüğü gibi sağlığınızı ve güzelliğinizi korumanın yolu vitaminlerden geçiyor. Peki, vitamin ve minerallerin fazla kullanıldığında yanlış beslenmenin yarattığı sorunları gideremediği gibi, vücudumuza da zarar verdiğini biliyor muydunuz?
Vitamin ve mineraller, sağlıklı yaşamın vazgeçilmez bir parçası olan mikro besin ögeleridir. Vücudumuz, işleyişini sürdürebilmesi için bu maddelere çok az miktarlarda da olsa gereksinim duyar. Ancak bu vitaminler aşırı dozda kullanıldığında baş ağrısı, bulantı, kusma, idrar yolu rahatsızlıkl
Vitamin İhtiyacını Karşılamanın En Doğru Yolu Dengeli Beslenmek
Vitaminlerin çoğu bitkisel ve hayvansal besinlerde doğal olarak bulunur. Karbonhidrat, yağ ve protein gibi ana besin ögelerini yeterli miktarda içeren dengeli bir beslenme düzeninde vücudun günlük vitamin ihtiyacı rahatlıkla karşılanır. Ancak çeşitli fizyolojik (gebelik, spor, büyüme ve gelişme çağı gibi) ve patolojik (ateş, ishal, travma vb.) durumlar, çevresel faktörler (iklim, coğrafi bölge) ve bazı ilaç tedavileri vitamin gereksinimini artırabilir.
Eğitim Seviyesi Vitamin Kullanımını Etkiliyor
Vitamin kullanımının; kadınlar, yaşlılar, gelir düzeyi yüksek olanlar, iyi eğitimliler, sigara içmeyenler (özellikle eski içiciler), çok fazla alkol tüketmeyenler ve iyi beslenmenin hastalıklara iyi geleceğine inananlarda daha yaygın olduğu bilinmektedir.
Fazla Vitamin Tüketiminin Yol Açtığı Hastalıklar
A Vitamini Fazlalığı: Daha çok baş dönmesi, çift görme, baş ağrısı, kasılma nöbetleri, dudakların ve avuç içlerinin soyulması, şiddetli kusma ve kafa içi basıncı artışı şeklinde belirti verir. Bu akut belirtiler kullanımdan 6 saat sonra ortaya çıkar. "A vitamini zehirlenmesi" de diyebileceğimiz kronik toksisite ise günde 15 mg dozda 3 aydan uzun süre kullanıldığında gelişir. Bu durumda kişilerde kuru cilt, kusma, saç dökülmesi (kellik), kemik ağrıları, kalsiyum yükselmeleri, lenf bezlerinde büyüme, kan yağlarında yükselme, regl olamama, yalancı beyin tümörü belirtileri, sinirlilik, huzursuzluk ve kansızlık görülebilir. Gebe kadınlara yüksek doz A vitamini verildiğinde düşüklere, bebekte kalp ve kafa anomalilerine rastlanabilir; bu nedenle gebelikte günlük A vitamini dozu belirli bir seviyeyi aşmamalıdır. Yaşlılar, alkol bağımlıları ve karaciğer hastalığı olanlar A vitamini zehirlenmesine daha duyarlıdır. Klinik çalışmalar; ailesinde hastalık öyküsü bulunan, sigara içen veya kanserojen maddelere maruz kalan akciğer kanseri risk grubundaki kişilerde yüksek doz beta-karoten alımının kansere yakalanma riskini artırdığını ortaya koymuştur.
B Grubu Vitaminlerinin Fazlalığı: Genellikle zehirlenmeye sebep olmaz; ancak çok yüksek dozlarda alınırsa toksik etkiler görülebilir. Genel belirtileri hissizlik, yürüme güçlüğü, cilt rahatsızlıkları, gözlerde ışık hassasiyeti, uykusuzluk, bitkinlik, baş ağrısı, çarpıntı ve ishal şeklindedir. Özel olarak bakıldığında:
B1 vitamini fazlalığı: Aşırı alımı sinir sistemini etkiler. Güçsüzlük, baş ağrısı, alınganlık ve uyku bozukluğuna yol açar; ayrıca taşikardi (kalp çarpıntısı) yapabilir.
B3 vitamini fazlalığı: Sinir sistemini, kandaki glukoz ve yağ seviyelerini olumsuz etkileyebilir. Kusma, dilin şişmesi ve bayılma gibi belirtiler meydana gelebilir. Buna ek olarak karaciğer fonksiyonlarını bozabilir ve düşük kan basıncına neden olabilir.
B6 vitamini fazlalığı: Ayaklarda uyuşma ve ellerde his kaybına neden olabilir.
C Vitamini Fazlalığı: Günde 2 gramdan fazla alındığında karın ağrısı, bulantı ve kusma şeklinde kendini gösterir. Uzun süreli ve yüksek doz kullanımının böbrek taşı oluşturabileceğinden endişe edilir. Bir diğer olası yan etkisi, demir takviyesi kullanan hastalarda aşırı demir yüklenmesine neden olmasıdır. 1 gramın üzerindeki alımlarda idrardan bakılan şeker ölçümlerini yanıltabilir. Ayrıca bazı enzim eksiklikleri olan hastalarda kan hücrelerinin yıkımına yol açabilir.
D Vitamini Fazlalığı: Kanda kalsiyum yükselmesine, böbrek hastalıklarına, damar sorunlarına ve böbrek taşlarına neden olabilir. D vitamini toksisitesinin (zehirlenmesinin) neden olduğu böbrek veya kalp yetmezliği sonucunda ölüm dahi gerçekleşebilir. Toksisite, günde 10.000 IU dozun birkaç ay boyunca alınmasıyla ortaya çıkar. Erken toksisite belirtileri; kemik ağrısı, kabızlık, sersemlik hâli, ağız kuruluğu, sürekli baş ağrısı, aşırı susuzluk hissi, iştahsızlık, düzensiz kalp atışı, kas ağrısı, ağızda metalik tat, bulantı ve kusma şeklindedir. Kronik toksisite ise kemik ağrısı, idrarda bulanıklık, gözlerde kızarma, cinsel isteksizlik, gözlerin ışığa hassasiyetinde artma, ciltte kaşıntı, şiddetli mide ağrısı ve psikiyatrik problemlerle kendini belli edebilir.
E Vitamini Fazlalığı: Kanın pıhtılaşmasını önler; bu nedenle özellikle kan sulandırıcı ilaç kullanan hastalara önerilmez. 1 gramın üzerindeki dozlarda bulantı, gaz ve ishal yapabildiği bildirilmiştir.
K Vitamini Fazlalığı: Kanın pıhtılaşma mekanizmasında ve kan hücrelerinin yıkımında problemler yaratabilir.
Vitamin takviyesi kullanılmadan önce eksikliği tespit edebilmek adına mutlaka kan tahlili yapılmalı, ardından hekim ve diyetisyen önerisiyle hareket edilmelidir.
