Deve Dikeni

Karaciğer, vücudumuzun en cefakâr ve en önemli organlarından biri. İşlevlerini tek tek sıralamaya gerek yok; ancak üstlendiği görevleri düzenli bir şekilde yerine getirmesini sağlamak ve desteklemek için onu korumamız, bakımını yapmamız gerekiyor.

Latince bilimsel adıyla Silybum marianum ya da İngilizce bilinen adıyla milk thistle bitkisinin tohumları ve tohum özütü, karaciğer işlevlerinin onarımı için yararlanılabilecek en önemli bitkilerin başında geliyor. Kitaplarda yer alan "mübarek diken" ya da "Meryem ana dikeni" adı, muhtemelen İngilizce (St. Mary's thistle, Holy thistle) adından tercümedir. Halk arasında "gengel", "deve dikeni", "eşek dikeni" gibi çeşitli isimlerle bilinmektedir.

Ancak burada önemli bir hususu belirtmek istiyorum: Halk arasında birbirine benzeyen dikenli çok sayıda bitki aynı şekilde adlandırılıyor, ancak diğer türlerin de mübarek diken gibi etki göstermesi beklenemez. Bu durumda doğru bitkiyi bulup kullanmak son derece önemlidir.

Karaciğer Sağlığı ve Bilimsel Çalışmalar

Tohumların karaciğer işlevleri üzerindeki etkisi bilimsel çalışmalarla ortaya konulmuştur. Çeşitli etkenlere bağlı akut ve kronik karaciğer yetmezliklerinin tedavisinde etkili olabileceğine ilişkin gerek deneysel gerekse klinik bulgular bulunmaktadır.

Bazı karaciğer enzimleri (transaminazlar, AST, ALT) seviyelerinin kan tahlillerinde yüksek görülmesi, karaciğer hücrelerinin hasara uğradığının işaretidir. Karaciğer hücrelerinde hasara yol açan etkenler enfeksiyon (hepatit), toksinler (mantar zehirlenmesi, gıda toksinleri gibi), kimyasallar (kullandığınız ilaçlar veya tarım ilaçları) ya da alkol alışkanlığı olabilir. Bu gibi durumlar günlük yaşantımız içerisinde herhangi bir etkene bağlı olarak ortaya çıkabilmektedir. Ancak bu durumun tedavi edilmemesi kronikleşerek büyük sorunlara yol açabilir.

İşte mübarek diken tohumlarının uygun miktarlarda ve yeterli süre kullanıldığında, karaciğer enzimlerinin kandaki düzeylerini normal seviyelere düşürdüğü tespit edilmiştir.

Zehirlenmeler ve Hepatit Tedavisindeki Yeri

Almanya’da mantar zehirlenmelerinin (Amanita phalloides ve diğerleri) tedavisinde enjeksiyon yoluyla uygulanan standart bir formülün başarıyla kullanıldığı bilinmektedir. Zehirli mantar ölümlerinde karaciğer hasarı önemli bir etken olduğundan, bu gibi durumlarda tohumlardan hazırlanan özütlerin yararlı olması mümkündür. Şüphesiz tedavi yanıtı, yenen mantar miktarı ve müdahale süresine bağlı olarak değişecektir.

Akut alkolik hepatit ve akut viral hepatit hastalarında komplikasyonları azalttığı, karaciğer enzim seviyelerinin normale dönmesini sağladığı ve hastaların hastanede yatma sürelerini kısalttığı bildirilmektedir. Son yıllarda bitkinin hepatit virüsü üzerinde bir miktar antiviral etkisinin bulunduğu, özellikle hepatit ilaçları ile birlikte uygulandığında ilaçların etkisini kuvvetlendirdiği belirtilmektedir.

Kronik alkolik hepatit hastalarında ise daha uzun sürelerle kullanılması gerekmektedir. Bu hastalarda yürütülen bir klinik çalışmada, 6 ay süreyle kullanılması sonucunda karaciğer işlevlerinin normale döndüğü, karaciğer hücrelerindeki hasarın önemli ölçüde azaltılabildiği ve dolayısıyla enzim seviyelerinin düzeltilebildiği bildirilmektedir.