Beslenme ile ilgili pek çok bilgi internet ortamında, televizyonda ve sosyal yaşantımızda karşımıza çıkıyor. Doğru, yanlış veya kulaktan dolma bilgileri ayırt etmek ise giderek zorlaşıyor. Her konuyu uzmanından öğrenmek, yanlış uygulamaların önüne geçmek için en etkili yöntemdir.
Uzun zamandır tartışılan konulardan biri de besinlerin içerisindeki şeker oranlarıdır. Protein ve yağ kaynaklı besinler hariç her şeyde glikoz bulunuyor. Beynimizin ve vücudumuzun çalışabilmesi için glikoza ihtiyacımız var. Ancak bilinenin aksine, önemli olan besinlerin içindeki şeker oranı değil; Glisemik İndeksi (Gİ) ve Glisemik Yüküdür (GY). Peki, nedir bu terimler?
Her besinin bize enerji veren makro ve mikro ögeleri vardır. Ancak vücudumuz birincil enerji kaynağı olarak glikozu, yani karbonhidratları kullanır. Dünya Sağlık Örgütü (WHO), kişilerin ihtiyacı olan günlük enerjinin %50-55’inin karbonhidratlardan karşılanması gerektiğini belirtmiştir. Burada tercih ettiğimiz karbonhidratların çeşidi, kilo kontrolü ve sağlık açısından çok önemlidir.
Karbonhidrat içeren bir besin tükettiğimizde, sindirim sistemimiz aracılığıyla bu besin en küçük parçalarına ayrılır. Sindirilen ve emilen glikozlar kanla birlikte taşınarak hücrelere enerji kaynağı olarak aktarılır. Fazla olan glikozlar karaciğerde glikojen olarak depo edilir, geriye kalanlar ise
Bir besini tükettikten sonraki iki saatlik sürede kan şekerimizi yükseltme hızını belli eden değere Glisemik İndeks (Gİ) denir. Glisemik indeks değerleri 0 ile 100 arasında puanlanır ve saf glikozun değeri 100 olarak kabul edilir. Bir gıdanın glisemik indeksi:
55’ten küçük ise: Düşük glisemik indeksli
55-69 arasındaysa: Orta glisemik indeksli
70’ten büyük ise: Yüksek glisemik indeksli olarak sınıflandırılır.
Glisemik indeksi yüksek olan gıdalar, diğerlerine göre daha hızlı bir şekilde kana karışır ve vücutta daha büyük tepkilere sebep olur. Yapılan araştırmalarda, düşük glisemik indeksli besinl
Düşük Gİ ile beslenen bireylerde iyi huylu kolesterol (HDL) oranı yüksek bulunmuş ve bu kişilerin daha uzun süre tok hissettiği saptanmıştır. Avrupa'da 31 klinikte 3.000 kişi üzerinde yapılan çalışmalarda, düşük Gİ ile beslenen erkek ve kadınların bel çevresinin daha ince olduğu gözlemlenmiştir. Avrupa Diyabet Araştırma Derneği ve Avusturya Diyetisyenler Derneğinin yaptığı araştırmalar
Tüm bunlara baktığımızda, sadece glisemik indeksi düşük besinler tüketerek yapılan diyetler sağlık açısından olumlu etkilere sahip olsa da tek başına yetersizdir. Çünkü bazı besinlerin glisemik indeksleri yüksektir; fakat yüksek lif yapısına, zengin vitamin ve mineral içeriğine sahiptirler. Bu besinlerden tamamen uzak durmak doğru bir tercih olmaz.
İşte bu noktada devreye Glisemik Yük (GY) girer. Glisemik yük, bir besinin belirli bir porsiyonundaki karbonhidrat miktarının kan şekerine olan gerçek etkisini ifade eder.
Tüm bu araştırmaların ve bilgilerin sonucunda; özellikle insülin direnci veya diyabeti olan ya da ailesinde diyabet öyküsü bulunan kişilerin, beslenmelerinde glisemik indeksi yüksek besinlerden uzak durmaları gerekmektedir. Fakat tam buğday ekmeği ve çavdar ekmeği gibi sağlıklı besinlerin glisemik indeks değerleri nispeten yüksek olsa da glisemik yükleri düşük olduğundan, porsiyon kontrolüyle tüketilmelerinde herhangi bir sorun görülmemektedir.
Dyt. Asena Güneş
Not: Orijinal metinde karakter kodlama hatası nedeniyle "P-55'inin" şeklinde çıkmış olan ifade, bilimsel veriye uygun olarak "%50-55'inin" şeklinde düzeltilmiştir. Ayrıca metinde yer alan "Aşağıda bazı besinlere ait glisemik indeks ve glisemik yük değerlerini göreceksiniz" cümlesi, gönderdiğiniz metnin devamında ilgili tablo yer almadığı için anlatım bütünlüğünü bozmamak adına çıkarılmıştır. Metinde herhangi bir dış bağlantı veya spam kelimeye rastlanmamıştır.
