21. yüzyılın ikinci çeyreğini yaşadığımız bu dönemde klasik ekonomik bakışlar ve yatırım anlayışı hızla değişmekte, gelişmiş dünya ülkeleri kendi “kutlu gelecekleri” için her geçen gün yeni hedefler ortaya koymaktadır. Günlük alışkanlıklarımızın bile hızla değiştiği dünyada teknolojik gelişmeler ve yeni sorunlar yumağı, yaşadığımız dönüşümü sorgulamamıza bile izin vermiyor. Özellikle son 20 yılımıza denk gelen yüksek hızlı teknolojik atak, günlük ilişkilerimizden beslenmemize, boş zaman geçirme alışkanlıklarımızdan inşaat sektörüne, sağlık sektöründen ulaşıma kadar her alanda bizlere evrim yaşattı. Henüz kendi hayatlarındaki değişim ve dönüşümü kavrayamayan bireyler zaman zaman toplumsal dönüşümü ve iş dünyalarındaki köklü değişimi sorgulamayı denese de ipin ucunun yıllar önce kaçtığını kavramakta güçlük çekmektedir.
Bunu basit örnekler ile anlatmak daha anlaşılır olacaktır: 45-50 yaş üstünün her zaman anlattığı ve örnek verdiği şeyleri düşünelim. Mahalle bakkalından alışveriş etmek, saatlerce sokakta oyun oynamak, yaz ayları boyunca bir ay her şeyden uzak tatil yapabilmek, mektup yazmak, okula yürüyerek gitmek, yanık yarasına yoğurt sürmek, bir ayakkabıyı burnu açılıp altı delinene kadar giymek, yerli domates, biber, mercimek, et yiyebilmek ve bunlar gibi basit ama unutulmaya yüz tutan yüzlerce kalem yaşam alışkanlığımız vardı.
Kendi hayatımıza bakalım şimdi; bunlara benzeyen pek çok alışkanlığımızın ve yaşam standardımızın son 20 yıldaki değişimini düşünelim. Her özelliğe sahip ve hiç elimizden düşmeyen cep telefonları, mahalle bakkalı konumuna gelmiş olan marketler, süpermarketler, toplu alışveriş mağazaları, oyun parkından denizine kadar bedel ödemeye alıştığımız aktivite alanları, kameralar, sürekli takip etme ve edilme isteklerimiz gibi onlarca ve hatta yüzlerce yeni alışkanlığımız oluştu.
İşte bu hızlı teknolojik gelişim, bizim gibi gelişmekte olan ülkeleri derinden vurdu. Üretmek yerine yıllardır yapmış olduğumuz toplumsal mali birikimi bu rahatlatıcı ve kolay elde edilebilen ürünlere harcamayı, birikmişimizi bu yeni dünya ürünleri ile tüketmeyi tercih ettik; lüks arabalar, cep telefonları, pahalı oyuncaklar, devasa beton yapılar, ihtiyaç dışı büyük yatırımlar, dev ekran TV’ler, teknolojik ofisler…
Ve oyunun sonuna geldik…
Borçlanarak ve hazırdan tüketerek elde ettiklerimizi zenginlik sayarken bunlarla hava atmayı, gösteriş yapmayı, "Ben daha fazla tüketiyorum" diye yarışmayı, zenginleşme hayallerine inanmayı ve hatta bunları "Zenginleşiyoruz" diye görüp istikrarın bunlar olduğunu iddia etmeyi de becerdik. Şimdi yolun sonuna gelindi, kaynaklar tükendi, hazıra dağ dayanmadı. Millî ve yerli olan her şeyi ezerken millî ve yerli olma gerekliliğini de dilimizden hiç düşürmedik. En temel üretim maddelerimizi ithal eder hâle gelirken elde kalan üç beş tarım ürünümüzü bile ithal tohumlara bağlayarak dışa bağımlı hâle getirdik.
Sonuç belli... ABD Doları’nı 5 Lira’ya taşırken gariban yemeği diye küçümsediğimiz soğanı, patatesi 1,5 dolara yemeye başlayınca "Neler oluyor?" diye şikâyete başladık. Durum ise net: Üretmeyen bir ülke, hazır yemeye alışmış, disiplin ve liyakati unutmuş bir toplum olarak ortada kaldık. Artık gerçekleri görme ve tekrar harekete geçme zamanı gelmiştir. Dünya gelişim stratejisini iyi okumak ve çok hızlı hareket etmek zorundayız. Tüketim çılgınlığımıza ket vurmalı, üretim kanallarımızı geliştirmek zorundayız. Bu sarmaldan başka çıkış noktası kalmadığı ortadadır.
Peki, nasıl?
"Hadi üretelim" diyerek oyunun içine dâhil olmak mümkün görünmüyor. Artık istemek yetmiyor; siyasal yaşamdan teknik hayatımıza, hizmet sektöründen üretim sektörüne kadar dünya gerçeklerine uygun adımlar atmalıyız. İşin ehline verilme zamanı gelmiş ve geçmektedir. Ülkemizin üretim gücünü tekrar göstermesi gerekiyor. Öyle çok büyük hayallere kapılmadan, abartmadan ve işi magazinleştirmeden yol alınmalı. Basit düşünüp istikrarlı adımlar atılmalı, iş işten geçmeden.
