Üstünde tepindiğimiz, beton döktüğümüz, asfaltla boğduğumuz o sessiz toprak katmanı var ya; işte asıl dünya orada dönüyor. Biz insan evladı, gökdelenlerin tepesinden aşağıya kibirle bakıp "dünyanın hakimi" olduğumuzu sanırken, ayaklarımızın altındaki birkaç santimetrelik humus tabakasında muazzam bir medeniyet sessizce işini yapıyor. Charles Darwin’in o meşhur eseriyle yıllar önce dikkat çektiği gibi, yeryüzünün en mütevazı ama en kudretli mühendisleri solucanlardır. Toprağı havalandıran, organik atıkları altın değerinde besine dönüştüren ve ekosistemin çarklarını kusursuzca döndüren hep onlardır. Hakikaten, solucanlar en doğrusunu bilir!
Çünkü onlar toprağın derinliklerinde, hırslardan, egolardan ve doymak bilmez tüketim çılgınlığından uzakta, hayatın kendisini üretirler. Biz ise yukarıda durmadan "daha fazlası" diye tutturup doğanın dengesini altüst ederken, altımızdaki zemini oyduğumuzun farkında bile değiliz. Bir solucan toprağı işlerken ona hayat verir; biz ise işlediğimiz her yeri betonlaştırarak kurutuyoruz. Toprağın kıymetini bilmek, o karanlık ve sessiz laboratuvarda dönen mucizeye saygı duymaktan geçer. Onların bilgeliği, ne kadar az şeye ihtiyaç duyarak ne kadar büyük bir iş yapılabileceğinin en güzel kanıtıdır.
Belki de modern insanın en büyük yanılgısı, her şeyi en iyi bildiğini zannetmesi. Oysa doğanın en saf gerçekleri, en derinde, en gürültüsüz olanlarda saklı. Toprağın altındaki bu kadim dostlarımıza kulak vermediğimiz sürece, kurduğumuz bu yapay medeniyetin ne kadar kırılgan olduğunu acı bir şekilde öğreneceğiz.
Öyleyse hayatta kalmanın sırrı belki de biraz solucan gibi olabilmekte: Sessizce üretmek, toprağa basmak, bulunduğu yeri zenginleştirmek ve kibrin o boğucu havasından uzak durmak. Ne dersiniz, en akıllıca yol haritası hala onların çizdiği değil mi?
