Pancara dayalı şeker sanayimiz yıllardır ihmal ediliyordu ve nihayet kısa bir süre önce Şeker Kurumu da kapatıldı. Geçtiğimiz yıllarda Nişasta Bazlı Şekerin (mısır şekeri, mısır şurubu, yüksek fruktozlu şeker vb.) kotası da sürekli artırılarak pancar şekeri üretimi azaltılmış ve daha fazla NBŞ bazlı satışına imkân yaratılmıştı.
Bunun sonucu olarak Pankobirlik'in yaptığı araştırmaya göre;
Ülke ekonomisi 14 yılda tam 5 milyar dolar katma değer kaybı yaşadı.
Çiftçinin 400 bin hektar alanda pancar tarımı yapması engellendi.
Türkiye 3 milyon ton pancar şekeri üretiminden vazgeçerken 80 bin tarım işçisi işini kaybetti.
Hayvancılıkta önemli bir yem katkı maddesi olan küspe ve melas üretimindeki kayıptan dolayı 250 bin ton et açığı oluştu.
Bundan sonra artık hemen hemen tüm hazır gıda üreticileri ürünlerinde, içeceklerde ve yiyeceklerde NBŞ kullanmaya başlayacaklar ya da başladılar bile.
NBŞ üreticileri "O da şeker, bu da şeker" diyerek NBŞ’yi zararsız göstermeye çalışıyorlar ama işin gerçek yüzü böyle değil. ABD’deki tarafsız raporlar ve bazı bilim insanları böyle söylemiyor. ABD’deki makalelerden derlenen bu yazıda konu 5 maddede ele alınmaktadır:
Madde 1: Aşırı Dozda Alındığında Tüm Şekerler Sağlık İçin Zararlıdır
Her şeyden önce bütün şekerler yüksek dozlarda kötüdür ve insanı hasta eder. Şeker icat edilmeden önce atalarımız doğal yiyeceklerden yılda en fazla birkaç kilo şeker alıyorlardı. Şimdi ise bir şişe içecekte 17 tatlı kaşığı şeker var. Çocuğunuz bu içeceklerden günde 2 adet içse, yılda 50 kg’dan fazla şeker almış olur ki bu çok fazladır ve mutlaka bir gün sağlık sorunlarına yol açacaktır.
NBŞ’yi savunup "Tüm şekerler hasta eder" diyenler bu konuda haklıdır, ama arada büyük farklar vardır.
Madde 2: NBŞ ve Pancar Şekeri Farklıdır, Vücutta Farklı Şekillerde Sindirilir
NBŞ ve şeker pancarı şekeri biyokimyasal olarak aynı değildir ve vücut tarafından da aynı şekilde sindirilmemektedir!
NBŞ, yani yüksek fruktozlu mısır şurubu, “doğal olmayan” endüstriyel bir üründür. Cargill ve Archer Daniels Midland gibi üreticiler bu şekeri mısır nişasasından enzim kullanarak ekstrakte etmektedir. Enzimatik yoldan kimyasal olarak elde edilen NBŞ, kimyasal ve biyolojik olarak yepyeni yapay bir maddedir.
Normal pancar veya kamış şekerinde (sukroz) birbirine bağlı ve eşit miktarlarda iki adet şeker molekülü vardır: Glukoz ve fruktoz. Sindirim sistemimizdeki enzimler bu sukrozu glukoz ve fruktoz moleküllerine parçalamak zorundadır; vücut daha sonra bunları absorbe eder.
NBŞ de glukoz ve fruktozdan oluşur, ancak oran 50-50 değil genellikle yüzde 55 fruktoz - yüzde 45 glukoz olmak üzere fruktoz bileşeni daha yüksektir ve bu iki molekül birbirine bağlı değildir! Fruktoz daha tatlı olduğu için NBŞ daha tatlı ve daha ucuzdur. Vücudumuzun bu şekeri parçalaması gerekmez, çünkü zaten parçalanmıştır.
Daha ucuz olduğu için 1970’li yıllardan itibaren pek çok hazır gıdaya ve içeceğe konmaktadır. ABD’de kullanımın en fazla arttığı dönemde obezite oranı 3 mislinden, diyabet oranı ise 7 mislinden fazla artmıştır.
Molekül yapısına dönersek; NBŞ’de glukoz ile fruktoz arasında kimyasal bir bağ olmadığı için sindirime gerek kalmaz ve doğrudan hızla kana karışır. Fruktoz karaciğere giderek lipogenez olayını, yani trigliserit ve kolesterol üretimini tetikler. Karaciğer yağlanmasına yol açar. Hızla absorbe edilen glukoz ise insülinde ani artışlara sebep olur. İnsülin vücudun en önemli yağ depolama hormonudur. Bu iki sebepten ötürü NBŞ iştah artırır, kilo aldırır, şeker hastalığına, kalp rahatsızlıklarına, kansere, bunamaya ve pek çok rahatsızlığa sebep olur.
Children’s Hospital Oakland Research Institute’de araştırmalar yapan Dr. Bruce Ames’e göre, NBŞ içindeki serbest fruktozun absorbe edilmesi için bağırsaklarda daha fazla enerjiye (ATP) ihtiyaç vardır. Bağırsaklardaki ATP’nin azalması, hücreler arası sıkı bağlantı noktalarının zarar görmesine ve bağırsak bariyerinin bozulmasına yol açar. Bu durum, bakteri ve yiyeceklerin kana sızarak vücutta kronik iltihaplanmaya (enflamasyon) neden olur. Doğal meyvelerdeki fruktoz ise elyaf ve besin kompleksinin bir parçası olduğundan bu tür bir etki yaratmaz.
Madde 3: NBŞ’de Kirleticilerin Varlığı (Cıva Şüphesi)
NBŞ, cıva dâhil bazı kirleticiler içerebilmektedir. Üretim prosesinde kullanılan klor-alkali ürünleri nedeniyle ortaya çıkabilen bu durum, besin zincirimizde toksik maddelerin bulunması riskini doğurmaktadır. Türkiye'de bu tür ürünlerin kromatografik analizlerinin şeffaf bir şekilde paylaşılması ve halkın korunması büyük önem taşımaktadır.
Madde 4: Serbest Fruktoz, İnsülin ve Leptin Salgısına Yol Açmadığı İçin Doyduğunuzu Anlayamazsınız
Mısır endüstrisi NBŞ’nin zararsız olduğunu iddia etse de bağımsız uzmanlar farklı görüşler sunmaktadır. North Carolina Üniversitesi’nden Prof. Dr. Barry M. Popkin, fruktozun sindirim ve metabolizmasının glukozdan farklı olduğunu vurgulamıştır. Fruktoz, glukozdan farklı olarak insülin salgısını ve leptin üretimini artırmaz. Bu hormonlar tokluk hissi yaratarak yemeyi durdurmamızı sağlar; ancak fruktoz bu sinyalleri tetiklemediği için kişi doyduğunu fark edemez ve aşırı tüketimle birlikte obeziteye zemin hazırlar.
Madde 5: NBŞ İçeren Gıdalar "Gerçek Gıda" Değildir
NBŞ, besin açısından fakir, hastalıklara neden olan endüstriyel bir üründür. İçinde elyaf, vitamin, mineral ve antioksidan barındırmaz. Sağlıklı kalmak için bu tür katkılı gıdalardan uzak durulmalı, tüketilen şeker miktarı azaltılmalı ve imkân dâhilinde pancar şekeri gibi geleneksel kaynaklar tercih edilmelidir.
Sonuç
Neden sağlığımızı riske atalım? Dünyada ve ülkemizde sağlığa zararları tartışılan böyle bir ürünün yaygınlaşmasına neden izin verilmektedir?
Şeker fabrikalarımızın kapasitelerinin düşürülmesi, tarım ve hayvancılığımıza büyük bir darbedir. Hayvancılığın en önemli girdilerinden olan küspe ve melas üretimi şeker sanayimiz sayesinde mümkündür. Pancar şekerinden Nişasta Bazlı Şeker'e geçiş, hem halk sağlığını tehlikeye atmakta hem de çiftçiyi mağdur ederek et fiyatlarının artmasına yol açmaktadır. Yol yakınken bu süreçten vazgeçilmelidir.
