Yükseköğretim Kurulu (YÖK) Başkanı Prof. Dr. Erol Özvar, CNN Türk’te yayımlanan Hakan Çelik ile Hafta Sonu programında, lisans eğitimini üç yılda tamamlamaya yönelik çalışmanın ayrıntılarını anlattı. Özvar’ın önerisi, üniversitelerin mezuniyet için gereken dersleri yeniden belirlemesine dayanıyor. Bu kapsamda hem öğrencilerin bir program boyunca kaç ders aldığı hem de bu derslerin onları mesleğe ne ölçüde hazırladığı ele alınacak.
Üç yıllık lisans için 180 kredi önerisi
Özvar, Avrupa’daki üniversitelerde uygulanan üç yıllık lisans programlarını örnek göstererek Türkiye için değerlendirdikleri seçeneği şu sözlerle anlattı: “Lisans kredimizi 180 kredi içinde formüle edebiliriz. Bunu da 3 yıl içinde tamamlayabiliriz.”
Buradaki 180 kredi, bir öğrencinin lisans programını bitirmek için tamamlaması önerilen toplam krediye karşılık geliyor. Özvar, üniversitelerin yaklaşık bir yıldır bu değişikliğe hazırlandığını belirtti. Ancak bölüm bazında bir ders planı paylaşmadı. Hangi derslerin birleştirileceği, hangilerinin programdan çıkarılacağı ve uygulamalı eğitime ne kadar süre ayrılacağı henüz açıklığa kavuşmadı.
Ders sayısı neden azaltılmak isteniyor?
Özvar’ın verdiği örneğe göre Türkiye’de bir öğrenci, dört yıllık lisans eğitimi boyunca yaklaşık 60 ders alabiliyor. YÖK Başkanı, Avrupa’daki bazı üniversitelerde bu sayının 20 ila 25 arasında olduğunu belirterek üniversite yönetimlerine ders yükünü gözden geçirme çağrısı yaptı. Türkiye’deki bölümler için belirli bir ders sayısı hedefi açıklamadı.
Özvar, müfredat değişikliğinin içeriğine de değindi. Üniversitelerden yapay zekâ ve dijital becerilere ders programlarında daha fazla yer vermelerini istedi. Buna göre bir bölüm, öğrencinin mezuniyete kadar kaç ders alacağını belirlerken o derslerde edindiği bilgilerin güncelliğini ve mesleğinde hangi becerilere ihtiyaç duyacağını da değerlendirecek.
Mimarlık ve mühendislikte 3+2 modeli ne anlama geliyor?
Özvar, her programın eğitim süresinin aynı biçimde ele alınamayacağını anlatırken mimarlık ve mühendislik örneklerini verdi. Avrupa’da bazı alanlarda öğrencilerin üç yıllık lisansın ardından iki yıl daha eğitim alabildiğini söyledi. 3+2 modeli olarak anılan bu yapıda, ilk üç yılı mesleğin gerektirdiği özel yetkinliklere yönelik bir eğitim dönemi izliyor.
Özvar’ın açıklaması, Türkiye’de mimarlık ve mühendislik eğitiminin beş yıla çıkarıldığı anlamına gelmiyor. Bu bölümlerin hangilerinde üç yıllık lisansın yeterli görüleceği, hangilerinde ek eğitim öngörüleceği konusunda bir karar duyurulmadı.
YÖK neden daha erken mezuniyeti gündeme aldı?
Özvar, 12 yıllık zorunlu eğitimin ardından dört yıllık lisans okuyan bir gencin örgün eğitimde toplam 16 yıl geçirdiğine dikkat çekti. Staj, iş arama ve bazı mezunlar için askerlik süreci de eklendiğinde çalışma hayatına geçişin gecikebildiğini söyledi.
YÖK Başkanına göre üniversitelerin bu noktadaki sorumluluklarından biri, öğrencilerin henüz mezun olmadan uygulama deneyimi kazanmasını sağlamak. Özvar, üniversite yönetimlerinin müfredatı gözden geçirirken mezunların istihdam olanaklarını da dikkate alması gerektiğini belirtti.
Mevcut üniversite öğrencileri üç yılda mezun olabilecek mi?
Üniversitede okuyanlar açısından en önemli konu geçiş koşulları. Özvar, açıklamasında yeni modelin hangi eğitim yılında başlayacağını veya yalnızca yeni kayıt yaptıran öğrencileri mi kapsayacağını belirtmedi. Hâlen öğrenim görenlerin tamamladığı derslerin nasıl sayılacağı ve hangi üniversitelerin uygulamaya önce geçeceği de henüz belli değil.
Dolayısıyla dört yıllık bir programa kayıtlı öğrencinin mezuniyet tarihi bu açıklamayla kendiliğinden değişmiyor. Öğrencinin kendi bölümü açısından yanıt alabilmesi için program listesinin, mezuniyet koşullarının ve uygulama takviminin açıklanması gerekiyor.
