Gazetecilerin uzun süredir gündeminde bulunan yeşil pasaport hakkına ilişkin yeni bir gelişme yaşandı. Türkiye Büyük Millet Meclisi'ne (TBMM) sunulan kanun teklifiyle, meslekte belirli bir süreyi tamamlayan gazetecilere hususi damgalı pasaport verilmesi amaçlanıyor.
21 Ekim 2026 tarihinde Meclis Başkanlığına sunulduğu bildirilen teklif, en az 15 yıl fiilen gazetecilik yapmış Türk vatandaşlarının basın kartı sahibi olma şartı aranmadan yeşil pasaport alabilmesini öngörüyor.
Teklifin yasalaşması halinde gazeteciler, yeşil pasaport sahiplerine vize muafiyeti tanıyan birçok ülkeye daha kolay seyahat edebilecek. Ancak düzenleme henüz yürürlüğe girmiş değil.
Gazetecilere yeşil pasaport için 15 yıl şartı
Hazırlanan kanun teklifinin en dikkat çekici maddesi, gazetecilerin mesleki kıdemine ilişkin düzenleme oldu.
Teklife göre, en az 15 yıl boyunca fiilen gazetecilik mesleğini icra eden Türk vatandaşları hususi damgalı pasaport hakkından yararlanabilecek.
Mevcut sistemde belirli kamu görevlileri ve kanunla tanımlanan bazı meslek grupları yeşil pasaport alabiliyor. Yeni düzenlemeyle gazetecilerin de bu kapsama dahil edilmesi hedefleniyor.
Özellikle yurt dışında haber takibi yapan, uluslararası toplantılara katılan ve farklı ülkelerde mesleki faaliyetlerini sürdüren gazetecilerin vize işlemlerinde yaşadığı güçlüklerin azaltılması amaçlanıyor.
Basın kartı olmayan gazeteciler de yararlanabilecek
Kanun teklifinde öne çıkan bir diğer ayrıntı ise basın kartı zorunluluğunun bulunmaması.
Düzenlemenin mevcut haliyle kabul edilmesi durumunda, gazetecilerin yeşil pasaport alabilmek için resmî basın kartına sahip olması gerekmeyecek.
Bunun yerine en az 15 yıl fiilen gazetecilik yapıldığının belgelenmesi esas alınacak.
Bu hüküm, özellikle yerel basında çalışanlar ve serbest gazeteciler açısından önem taşıyor.
Ancak mesleki kıdemin hangi belgelerle kanıtlanacağı ve başvuru işlemlerinin nasıl yürütüleceği konusunda ayrıntılı uygulama esasları henüz kesinleşmedi.
Kanun teklifinin gerekçesi açıklandı
TBMM'ye sunulduğu bildirilen düzenlemenin gerekçesinde, basın özgürlüğü ve halkın haber alma hakkına dikkat çekildi.
Gazetecilik mesleğinin uluslararası gelişmelerin yerinde takip edilmesini ve haber kaynaklarına zamanında ulaşılmasını gerektirdiği vurgulandı.
Vize işlemlerinde yaşanan gecikmelerin özellikle yerel ve serbest gazetecilerin mesleki faaliyetlerini zorlaştırdığı ifade edildi.
Teklifin gerekçesinde, gazetecilerin uluslararası faaliyetlerinin kolaylaştırılması ve halkın haber alma hakkının güçlendirilmesinin hedeflendiği belirtildi.
Gazetecilere yeşil pasaport düzenlemesi Meclis'te
21 Ekim'de sunulduğu belirtilen teklifin TBMM İçişleri Komisyonu'na sevk edildiği bildirildi.
Düzenlemenin yürürlüğe girebilmesi için öncelikle yasama sürecinin tamamlanması gerekiyor.
Komisyonda değerlendirilecek teklifin Genel Kurulda kabul edilmesi ve kanunlaşmasının ardından Resmî Gazete'de yayımlanması gerekecek.
Bu süreçte teklifin kapsamı ve şartlarında değişiklik yapılması da mümkün.
Dolayısıyla gazetecilerin yeşil pasaport başvurularının başladığına ilişkin bir durum söz konusu değil.
Yeşil pasaportla hangi ülkelere vizesiz gidilebiliyor?
Hususi damgalı pasaport, Türk vatandaşlarına çok sayıda ülkede vize muafiyeti sağlıyor.
Dışişleri Bakanlığının yayımladığı bilgilere göre yeşil pasaport sahipleri Almanya, Fransa, İtalya, Hollanda ve İspanya gibi Schengen ülkelerine kısa süreli seyahatlerinde genel olarak 180 gün içinde 90 günü aşmamak şartıyla vizesiz giriş yapabiliyor.
Ancak yeşil pasaport bütün ülkelere vizesiz giriş hakkı sağlamıyor. Örneğin ABD'ye seyahatlerde hususi pasaport sahipleri de vizeye tabi bulunuyor.
Gazetecilere yönelik düzenlemenin yasalaşması halinde, şartları sağlayan basın mensupları da hususi pasaportun sunduğu mevcut seyahat kolaylıklarından yararlanabilecek.
Gazetecilere yeşil pasaport ne zaman verilecek?
Gazetecilere yeşil pasaport verilmesine ilişkin kesin bir başlangıç tarihi bulunmuyor.
Teklifin komisyonda ne zaman görüşüleceği ve Genel Kurul gündemine hangi tarihte geleceği henüz netleşmedi.
Düzenleme kabul edilirse başvuru şartlarının ve işlemlerinin ilgili kurumlar tarafından açıklanması bekleniyor.
Öte yandan gazetecilere yeşil pasaport verilmesi daha önce de Meclis gündemine gelmişti. TBMM'nin resmî kayıtlarına göre, 11 Şubat 2025 tarihinde sunulan ve en az 15 yıl kıdeme sahip basın kartlı gazeteciler ile birinci derece yakınlarına hususi pasaport verilmesini amaçlayan ayrı bir teklif de İçişleri Komisyonu'nda bulunuyor.
Yeni teklifin basın kartı zorunluluğunu kaldırmayı hedeflemesi, önceki girişimlerden ayrılan önemli bir unsur olarak öne çıkıyor.
