TÜSİAD, "TV Dizilerinde Kadın Algısı" başlıklı araştırmasının sonuçlarını kamuoyuyla paylaştı. Bu çalışma, Türkiye'de en çok izlenen 12 dizi içerisindeki kadın temsillerinin, gerçeklikten oldukça uzak ve tek bir kalıptan ibaret olduğunu gözler önüne seriyor: İş hayatında yer almayan, sürekli hüzünlü ve zayıf karakterler…
TÜSİAD Cinsiyet Eşitliği Komitesi Başkanı Oya Ünlü Kızıl ile yürütülen bu araştırmayı ve kadının toplumsal rolünü ele aldık.
TÜSİAD Komitesinin Amaçları
Oya Ünlü Kızıl, TÜSİAD çatısı altındaki komitenin esas amacını şöyle ifade etti: “Biz toplumsal cinsiyet eşitliğini sürdürülebilir kalkınmanın, kapsayıcı büyümenin, insan gelişiminin ve demokratik ilerlemenin temel unsuru olarak değerlendiriyoruz. Bu konuyu tüm boyutlarıyla ele almak, yasal düzenlemelerden iletişime, sosyal haklardan eğitim konularına kadar geniş bir yelpazede çalışma yapmak istiyoruz. Bu sorunlar yumağının ortak bir noktası ise ön yargılardır. Ön yargıların değişimi, bu yolda atmamız gereken ilk adımdır.”
Toplumsal Cinsiyet Eşitliği Mücadelesi
Kızıl, komitenin hedefinin toplumsal cinsiyet eşitliği olduğunu ve bu hedef doğrultusunda önyargıları kırmak için çalışmalara başladıklarını belirtti. “Kadınların toplumdaki yerini güçlendirerek, bu alandaki kalıp yargıları geride bırakmayı amaçlıyoruz” diyen Kızıl, bu mücadelenin önemine dikkat çekti. Bu çaba, sürdürülebilir ekonomik gelişim ve sosyal adalet için kritik bir unsur olarak değerlendiriliyor. Komite, bireylerin bilinçlendirilmesi ve toplumda olumlu bir değişimin sağlanarak, kadınların görünürlüğünün artırılmasına yönelik projeler geliştirme çabalarını sürdürüyor.
Uzmanlarla İşbirliği
TÜSİAD, kadın algısını değiştirmek amacıyla TV dizilerini inceleme kararı almış. Bunun sebebi, toplumsal önyargıları dönüşüm sürecinde en etkili stratejilerin neler olduğunu tespit etme çabası olarak gösteriliyor. Birleşmiş Milletler Kadın Programı'nın yürüttüğü araştırmalar, kitlesel iletişimin önyargıları değiştirme gücünü gözler önüne seriyor ve bunun eğitimden bile daha etkili olduğunu belirtiyor. Türkiye'de televizyon izleme süreleri günde 4.5 saat gibi bir süreyi buluyor ve bu oran dünya ortalamasının oldukça üzerinde. Bu bağlamda, dizilerin ve reklamların toplum üzerindeki etkisini göz önünde bulundurarak, yapımcılarla buluşmalara önem verdiklerini vurguluyor.
Reklam ve Yayıncılıkta Değişim Stratejileri
Reklamlarla başlayan bu süreçte, TÜSİAD üyesi markalardan reklamlarında cinsiyet eşitliğine katkı sunmalarını talep ettiler. Kadın konularında uzman olan kişilerle bir rehber hazırlanarak, bu rehberin reklamlardaki önyargıları kırma amaçlı ajanslarla paylaşılması hedeflendi. Şu ana kadar 55 ajansla bu kapsamda çalıştay gerçekleştirilmiş durumda. Ayrıca Reklam Verenler Derneği, Reklamcılar Derneği gibi birçok önde gelen sektörel kuruluşlar bu projede paydaş olarak destek vermektedir. Zaman içerisinde, reklamlarda kadının temsiline dair çeşitliliği artırma hedefi için normalizasyon sağlamak amacıyla yapıcı teşvik mekanizmaları düşünüldüğü belirtildi.
Araştırmanın Çarpıcı Sonuçları
Kadir Has Üniversitesi ile gerçekleştirilen araştırma, Türkiye'de en çok izlenen 12 dizinin her bölümünü sahne sahne inceleyerek, kadınların genelde ezik, hüzünlü, zayıf, şiddet mağduru ve çaresiz karakterler olarak yansıtıldığını ortaya koydu. Bu durumun, izleyiciler üzerinde sürekli bir etki yarattığı ve belirli kalıpları beslediği ifade ediliyor. Özellikle dizi ve reklam sektörünün yaratıcı yetenekleri tarafından dikkat çekici bulguların paylaşıldığı düşünülüyor. Kızıl, erkek karakterlerin de benzer kalıplara maruz kaldığını ve sürekli agresif veya şiddet içeren bir temsille aktarıldığını savunuyor. Bu durumun her iki cinsiyet için de toplumsal algıları olumsuz etkilediği üzerinde duruldu.
Çözüm Önerileri ve Gelecek Perspektifi
Araştırma bulgularından yola çıkarak, hem dünyada hem de Türkiye'de cinsiyet eşitliğine dair yasal düzenlemelerin gerekliliği ortaya çıkmaktadır. Örneğin Fransa'da, cinsiyetçi reklamlara yönelik yaptırımlar üzerine düzenlemeler gündeme getirilmiştir. TÜSİAD, bu tür cezai müeyyidelerin yerine, sektördeki oyuncuların birlikte çalışarak ödül sistemleri oluşturmasını ve bu konuyu sahiplenmelerini teşvik etmeyi hedefliyor. Gerçekçi ve toplumsal yarar gözeten başka bir dünya mümkün, ancak bunun için kalıp yargıların sorgulanması ve yenilikçi çözümler üretilmesi gerekmektedir.
