Türkiye Büyük Millet Meclisi’nde bu hafta gözler, sosyal hayattan dijital platformlara, çalışma yaşamından sosyal yardımlara kadar birçok başlığı içeren torba kanun teklifine çevrildi. TBMM Genel Kurulu’nun, toplam 28 maddeden oluşan teklifin yasalaşması için yoğun bir çalışma yürütmesi bekleniyor. Geçen hafta görüşülmesi planlanan teklif, 9 Nisan Perşembe günü yapılan yoklamada toplantı yeter sayısı bulunamadığı için ele alınamamıştı.
Teklifin şimdiye kadar yalnızca 6 maddesi kabul edildi. Görüşmelere ise 14 Nisan Salı günü 7. maddeden devam edilecek. Özellikle doğum iznine ilişkin düzenlemenin halen izinli olan kadınları da kapsayacak olması nedeniyle teklifin görüşmeleri diğer kanun tekliflerinin önüne alınmıştı. Bu yönüyle düzenleme, Meclis gündeminin en dikkat çeken başlıklarından biri haline geldi.
Doğum izni 24 haftaya çıkarılıyor
Kanun teklifinde öne çıkan düzenlemelerin başında kadınların doğum izni süresinin artırılması geliyor. Halen doğum öncesi ve sonrası toplam 16 hafta olarak uygulanan doğum izninin 24 haftaya çıkarılması öngörülüyor. Teklifte yer alan düzenlemeye göre, bu haktan yalnızca yeni doğum yapacak kadınlar değil, halen doğum izninde bulunan ve doğum tarihinden itibaren 24 haftalık süreyi henüz doldurmamış olan kadınlar da yararlanabilecek.
Bu kapsamda talepte bulunan kadınlara 8 hafta ilave izin verilmesi planlanıyor. Ayrıca kadın işçiye, istemesi halinde 24 haftalık sürenin tamamlanmasının ardından ücretsiz izin hakkı da tanınacak. Çoğul gebelik halinde ise bu süre 26 haftaya kadar çıkacak. Düzenlemede erkek işçilere yönelik önemli bir değişiklik de bulunuyor. Eşinin doğum yapması halinde verilen ücretli izin süresinin 5 günden 10 güne çıkarılması hedefleniyor.
15 yaş altına sosyal medya yasağı düzenlemesi dikkat çekiyor
Teklifin kamuoyunda en çok tartışılan maddelerinden biri de sosyal medya kullanımına ilişkin düzenleme oldu. Buna göre, 15 yaşını doldurmamış çocukların sosyal medya kullanmasının yasaklanması öngörülüyor. Düzenleme, sosyal ağ sağlayıcılara yaş doğrulama dahil olmak üzere çeşitli yükümlülükler getiriyor.
Sosyal ağ sağlayıcıların, sundukları hizmet kapsamında gerekli tüm tedbirleri alması ve bu tedbirleri kendi internet sitelerinde açık biçimde yayımlaması istenecek. Aynı zamanda açık, anlaşılır ve kullanımı kolay ebeveyn kontrol araçlarının sunulması da zorunlu olacak. Aldatıcı reklamların engellenmesi de sosyal medya şirketlerinin sorumlulukları arasında yer alacak.
Türkiye’den günlük erişimi 10 milyondan fazla olan sosyal ağ sağlayıcıların, gecikmesinde sakınca bulunan durumlarda verilen kararları derhal ve en geç bir saat içinde uygulaması gerekecek. Yükümlülüklerin yerine getirilmemesi halinde ise idari para cezaları, reklam yasağı, yeni sözleşme kurulamaması, para transferlerinin engellenmesi ve bant daraltma gibi yaptırımlar devreye girebilecek.
Oyun platformlarına yeni yükümlülükler getiriliyor
Torba kanun teklifinde oyun platformlarına ilişkin maddeler de bulunuyor. Buna göre, oyun platformları usulüne uygun şekilde derecelendirilmemiş oyunları yayımlayamayacak. Aynı şekilde derecelendirme koşullarına uymayan içeriklerin kaldırılmasından da sorumlu olacaklar.
Türkiye’den günlük erişimi 100 binden fazla olan yurt dışı kaynaklı oyun platformlarına Türkiye’de gerçek veya tüzel kişi temsilci belirleme zorunluluğu getirilecek. Ayrıca bu temsilciye dair bilgilerin BTK’ye bildirilmesi gerekecek. Ebeveyn kontrol araçlarının açık ve kullanışlı olması da zorunlu tutulacak. Özellikle satın alma, kiralama ve ücretli üyelik gibi işlemlerin ebeveyn onayına bağlanması, teklifin dijital güvenlik başlıklarından biri olarak öne çıkıyor.
Yükümlülüklerini yerine getirmeyen platformlara önce bildirim yapılacak, buna rağmen kurallara uyulmaması halinde 1 milyon liradan 10 milyon liraya kadar idari para cezası uygulanabilecek. Sonraki aşamada ise belli oranlarda bant daraltma yaptırımı gündeme gelecek.
Huzurevlerine kamera, sosyal yardımlarda geniş veri erişimi
Teklifte, huzurevi ve bakımevi gibi yatılı sosyal hizmet kuruluşlarında kamera sistemi kurulmasına yönelik düzenleme de yer alıyor. Amaç; hizmet kalitesini ve verimliliği artırmak, özel gereksinimli bireylerin ihtiyaçlarını daha hızlı tespit etmek, suçları önlemek ve acil durumlara erken müdahale sağlamak olarak sıralanıyor. Elde edilen kişisel verilerin ise adli veya idari soruşturmaya konu olmaması durumunda, kayıt tarihinden itibaren 2 yıl sonra silinmesi öngörülüyor.
Öte yandan Aile ve Sosyal Hizmetler Bakanlığına, sosyal yardım veya sosyal hizmet başvurusunda bulunan kişiler ile bu kişilerin hanelerine ait taşınır, taşınmaz, gelir, gider, sağlık, sosyal güvenlik ve mali durum bilgilerini talep edebilme yetkisi tanınıyor. Bu veri ve bilgilerin elektronik ortamda işlenmesi, kaydedilmesi ve arşivlenmesi de mümkün hale gelecek.
Toplu taşımadan çocuk korumaya kadar birçok başlık teklifte yer alıyor
Kanun teklifinde ayrıca toplu taşıma hizmeti veren özel işletmecilere belediyeler aracılığıyla aylık gelir desteği verilmesi de yer alıyor. Bunun yanında belli suçlardan kesinleşmiş mahkumiyeti bulunan kişilerin çocukların yoğun olarak bulunduğu eğitim kuruluşları, kreşler, yurtlar, çocuk kulüpleri, okul servisleri, internet kafeler ve spor tesisleri gibi alanlarda çalıştırılamaması ya da bu iş yerlerini işletememesi öngörülüyor.
Darülaceze’ye yapılacak bazı bağışların gelir vergisinden istisna tutulması ve 65 yaş aylıklarında yersiz ödemelerin kanuni faizle geri alınmasına yönelik düzenlemeler de teklifin dikkat çeken maddeleri arasında bulunuyor. TBMM’de bu hafta yapılacak görüşmelerle birlikte, kamuoyunda geniş yankı uyandıran bu düzenlemelerin hangi şekliyle yasalaşacağı yakından takip edilecek.
