TBMM Anayasa Komisyonu’nda onaylanan yasa teklifi, siyasi partilerin ittifak kurma yetkisini artıran düzenlemeleri içeriyor, ancak muhalefetten gelen eleştiriler bu değişikliklerin gelecekteki seçimlerde ciddi sorunlar yaratacağı yönünde. Cumhuriyet Halk Partisi'nin (CHP) komisyon üyeleri, Anayasa Komisyonu Başkanlığı’na sundukları şerhlerde, yasa teklifinin unsurlarını eleştirdi ve bazı tespitlerde bulundu. Bu durum, Türkiye'nin siyasi arenasında önemli bir tartışma konusunu gündeme taşıdı.
Mülki İdari Amirlerin Rolü Üzerine Eleştiriler
Komisyonun muhalefet üyeleri, yasa teklifinin ilk maddelerinde yer alan mülki idari amirlerin seçim günü boyunca iktidar partisinin direktifleri doğrultusunda hareket edeceği endişesini taşıdıklarını ifade ettiler. Özellikle son yıllarda bu amirlerin liyakatten çok iktidar partisiyle olan organik ilişkilerine göre atandığını belirten muhalefet, bu durumun yalnızca seçim güvenliğini zayıflatmakla kalmayıp, aynı zamanda seçimlerin meşruiyetine de gölge düşüreceğini savundu. Ayrıca, 14. madde uyarınca düzenlenen seçim güvenliği kriterlerinin belirsizliği, muhalefet tarafından ciddi bir kaygı kaynağı olarak nitelendirildi. Bu belirsizliklerin sonucunda, seçim günü uygulanacak olan prosedürlerin güvenilirliğinin sorgulanması da kaçınılmaz hale gelebilir.
Seçim Güvenliği Üzerine Manipülasyon İddiaları
Komisyon üyeleri, yasa teklifi ile getirilen birleşik oy pusulalarının ve oy zarflarının filigranlı kağıttan yapılmasının, seçim günü güvenliğinin sağlanmasına dair bir manipülasyon unsuru olabileceğini iddia ettiler. Oy pusulalarının arkasının mühürlenmemesi durumunda, bu pusulaların geçerli sayılmasının sağlanmasının sadece 'seçim güvenliği' izlenimi yaratmak için yapıldığı belirtildi. Bu durum, muhalefetin, oy verme sürecinin varlığını ve güvenliğini doğrulamak için gerekli olan diğer önlemlerin göz ardı edilme riski taşıdığına dair kaygılarını artırdı. Bütün bu tespitler, yasadaki değişikliklerin sanki basit bir güvence sağlıyormuş gibi algılanmasına karşın, aslında daha büyük sorunlara yol açabilecek bir temel oluşturduğunu gösteriyor.
Sandıkların Taşınması ve Seçim Güvenliği
Yasa teklifindeki bir diğer tartışmalı düzenleme, sandıkların taşınma koşullarına dair belirsizlikleri beraberinde getirmektedir. 298 sayılı kanunun 68. maddesindeki değişiklik ile birlikte, seçim kabinlerinin gizliliğini sağlamaya yönelik mevcut yasal düzenlemelerin belirsizliğe yol açtığını belirten muhalefet, bu durumun seçimlerin açık ve şeffaf bir şekilde gerçekleştirilmesi konusundaki güvenilirliği tehlikeye atabileceğini savundu. Sandık alanlarının mahiyeti ile ilgili düzenlemelerin de değişmesi, muhalefet açısından kaygı verici bir durum olarak öne çıkmakta. Sandıkların nerede bulunacağının belirsiz olması, özellikle seçim güvenliği bağlamında daha büyük riskler taşıyacağını düşünmektedirler.
Seçim Sürecinde İhmale Teşvik Edici Düzenlemeler
Yasa teklifinin diğer eleştirilen maddelerinden biri, mühürsüz oy pusulalarının geçerliliğini düzenleyen unsurlardır. Komisyon üyeleri, sandık kurullarının oy pusulalarını düzgün bir şekilde mühürlemekteki sorumluluğunun ihmal edilemeyeceğini belirtip, bu durumun ihmale teşvik edici bir düzenleme olacağını ifade ettiler. Seçmenlerin özgür iradeleriyle oy kullanabilmeleri için gerekli olan güvence mekanizmalarının, özellikle mühür gereksinimleri ile zayıfladığına dikkat çekildi. Kamu görevlileri ve partili müşahitler tarafından oluşturulan sandık kurullarının belli bir disiplinle hareket etmesi gerekirken, bu tür düzenlemelerin aksine, kayıtsız bir tutuma yol açabileceği iddia ediliyor.
Yüksek Seçim Kurulu'na Yönelik Eleştiriler
HDP’li komisyon üyeleri ise, yasa teklifinde yer alan düzenlemelerin seçim hilelerine zemin hazırladığı görüşündeler. Sandıklar ve seçim sürecine ait yasaların, özellikle HDP seçmenlerinin haklarını olumsuz etkileyeceğine dair ciddi endişeleri bulunuyor. Bu durum, muhalefetin seçim sürecine dair itirazlarını ve yasakları artırırken, ayrıca kolluk kuvvetlerini seçim alanlarına daha kolay sokabilecek düzenlemelerin de eleştirildiği ifade edildi. HDP, teklifin geri çekilmesini talep ederek bu düzenlemelerin Türkiye’nin demokratik yapılandırmasını tehdit ettiğini savunuyor.
