CHP Mersin Milletvekili Gülcan Kış, Türkiye Büyük Millet Meclisi Genel Kurulu’nda görüşülen Sosyal Hizmetler Kanunu teklifi sırasında yaptığı konuşmayla ev kadınlarının yaşadığı sosyal güvence sorununu gündemin merkezine taşıdı. Kış, yıllardır evin yükünü omuzlayan, çocuk, yaşlı ve engelli bakımını üstlenen milyonlarca kadının mevcut düzenlemelerde karşılık bulamadığını belirterek, bu tablonun kabul edilemez olduğunu dile getirdi.
Konuşmasında sosyal hizmet alanının en büyük yükünü çoğu zaman ev kadınlarının çektiğini vurgulayan Kış, buna rağmen hazırlanan düzenlemelerde bu emeğin görünmez kılındığını ifade etti. Ev içinde sürdürülen bakım emeğinin yalnızca aile içi bir sorumluluk gibi ele alınmasının yanlış olduğunu söyleyen Kış, kadınların aslında devletin üstlenmesi gereken çok sayıda bakım hizmetini fiilen sırtlandığını belirtti.
“Milyonlarca kadının emeği sistemin dışında bırakılıyor”
Gülcan Kış, Meclis kürsüsünden yaptığı değerlendirmede, ev kadınlarının yıllardır büyük bir yük taşımasına rağmen sosyal güvence sisteminin dışında bırakıldığını söyledi. Evi çekip çeviren, çocuğuna, yaşlısına ve engellisine bakan kadınların mevcut düzenlemelerde yer bulamadığını dile getiren Kış, bu durumun sosyal devlet anlayışıyla bağdaşmadığını savundu.
Kış’ın açıklamalarında öne çıkan en güçlü başlıklardan biri, ev içi emeğin hâlâ görünmez kabul edilmesi oldu. Kadınların gündelik yaşamı ayakta tutan temel unsurlardan biri olduğunu vurgulayan Kış, buna rağmen sigorta ve emeklilik gibi en temel sosyal haklara erişimde ciddi bir eşitsizlik yaşandığını ifade etti. Bu nedenle sorunun yalnızca bireysel değil, toplumsal ve kamusal bir mesele olarak değerlendirilmesi gerektiğini belirtti.
“Seçim vaadi verildi, ancak somut adım atılmadı”
Konuşmasında 2023 seçim sürecinde ev kadınlarına yönelik verilen sigorta ve emeklilik vaatlerini de hatırlatan Kış, aradan geçen zamana rağmen herhangi bir somut adım atılmadığını söyledi. Bu konuda iktidarı sert sözlerle eleştiren Kış, seçim meydanlarında verilen sözlerin uygulamaya dönüşmediğini dile getirdi.
Kış, vatandaşın beklentiye sokulduğunu ancak sonuç alınamadığını ifade ederek, söylem ile icraat arasındaki farkın giderek büyüdüğünü savundu. Ev kadınlarına sosyal güvence sağlanacağı yönündeki vaatlerin karşılıksız bırakıldığını belirten Kış, bu durumun toplumda güven duygusunu zedelediğini kaydetti.
“Hak temelli sistem yerine muhtaçlık anlayışı öne çıkıyor”
Gülcan Kış’ın konuşmasında dikkat çeken bir diğer başlık da mevcut sistemin yapısına yönelik eleştiriler oldu. Ev kadınlarının sosyal güvence yerine yardıma mahkûm edildiğini söyleyen Kış, yürürlükteki yaklaşımın hak temelli olmadığını, daha çok “muhtaçlık” anlayışı üzerine kurulduğunu ifade etti.
Kadınların yıllarca emek vermesine rağmen herhangi bir destek alabilmek için muhtaç olduğunu kanıtlamak zorunda bırakıldığını söyleyen Kış, bunun sosyal devlet ilkesiyle örtüşmediğini belirtti. Ona göre kadınların ev içinde yürüttüğü bakım emeği, kişisel bir yardım beklentisi üzerinden değil, doğrudan hak ekseninde değerlendirilmek zorunda.
Bu yaklaşımın değişmesi gerektiğini savunan Kış, kadınların ancak hak sahibi bireyler olarak kabul edildiği bir düzenlemenin gerçek anlamda sosyal adaleti sağlayabileceğini vurguladı.
Meclis araştırması için önerge verdi
CHP’li Gülcan Kış, konuşmasıyla birlikte ev kadınlarının sosyal güvenceye erişimi ve bakım emeğinin tanınması amacıyla Meclis araştırması açılması için önerge de sundu. Verilen önergede, ev içi emeğin görünmez hale getirildiği, milyonlarca kadının sigorta ve emeklilik hakkından mahrum kaldığı ve mevcut sistemin sürdürülebilir olmadığı vurgulandı.
Önergede ayrıca devlet destekli sigorta modellerinin geliştirilmesi ve bakım hizmetlerinin kurumsallaştırılması gerektiği de ifade edildi. Böylece ev kadınlarının bugüne kadar çoğu zaman görünmeyen emeğinin sosyal güvenlik sistemi içinde tanınması ve kalıcı çözümler üretilmesi çağrısı yapıldı.
“Bu emek bireysel değil, kamusal bir emektir”
Gülcan Kış, konuşmasının sonunda ev kadınlarının yürüttüğü bakım emeğinin mutlaka güvence altına alınması gerektiğini söyledi. Ev kadınlarının sigortalanması gerektiğini vurgulayan Kış, bakım emeğinin tanınmasını ve primlerin devlet tarafından karşılanmasını istedi.
Bu emeğin yalnızca aile içinde kalan bireysel bir sorumluluk olarak görülemeyeceğini dile getiren Kış, bunun kamusal bir emek olduğunu ifade etti. Kadınların üstlendiği bakım yükünün toplumun tamamını ilgilendirdiğini belirten Kış, bu nedenle devletin daha güçlü ve daha kapsayıcı bir sorumluluk alması gerektiğini savundu.
TBMM Genel Kurulu’nda yapılan bu konuşma, ev kadınlarının sosyal güvence, sigorta ve emeklilik hakkı konusundaki tartışmaları yeniden öne çıkarırken; bakım emeğinin görünür hale getirilmesi yönündeki çağrıyı da daha güçlü biçimde gündeme taşıdı.
