Cumhuriyet Halk Partisi Tekirdağ Milletvekili Cem Avşar, kamu kurumları ile kuruluşlarının reklam, ilan ve tanıtım faaliyetlerinde muhalif basın-yayın organlarına yer verilmemesi iddiasını Meclis gündemine taşıdı. Avşar, Cumhurbaşkanı Yardımcısı Cevdet Yılmaz’ın yanıtlaması istemiyle verdiği yazılı soru önergesinde, kamu kaynaklarıyla yapılan reklam harcamalarının hangi ölçütlere göre dağıtıldığının açıklığa kavuşturulması gerektiğini belirtti.
Avşar, önergesinde kamu kurumlarının reklam faaliyetlerinin sıradan bir tanıtım çalışması olmadığını, doğrudan kamu kaynağı kullanıldığı için şeffaflık, hesap verebilirlik ve kamu yararı ilkeleri çerçevesinde yürütülmesi gerektiğini vurguladı. Ona göre bu kaynakların etkinlik, verimlilik ve ekonomiklik esaslarına göre kullanılması zorunlu. Ancak mevcut uygulamada bu ilkelerin geri plana itildiğini savunan Avşar, yüksek reyting ve kamu yararı dikkate alınmadan kaynakların sadece belli bir kesime yönlendirildiğini ifade etti.
“Kamu yararı esas alınmalı” vurgusu
Cem Avşar, ilgili mevzuatı hatırlatarak kamu kurum ve kuruluşlarının reklam, ilan ve tanıtım faaliyetlerinin Resmî İlan ve Reklam Yönetmeliği, 6112 sayılı RTÜK Kanunu ve diğer düzenlemeler çerçevesinde yürütülmesi gerektiğini kaydetti. Bu faaliyetlerin kamuoyunu bilgilendirme amacı taşıması gerektiğini belirten Avşar, örtülü reklam yasağına uyulmasının ve sürecin Ticaret Bakanlığı Reklam Kurulu denetimine tabi olmasının önemine dikkat çekti.
Avşar’a göre kamu harcamalarında temel ölçü kamu yararı olmalı. Hizmet sunma ödevi, adil rekabet koşulları ve kamu kaynaklarının etkili, verimli ve ekonomik kullanımı gözetilmeden yapılacak reklam dağılımı, hem mevzuatın ruhuna hem de kamusal sorumluluğa aykırı bir tablo ortaya çıkarıyor. Bu nedenle reklam, ilan ve tanıtım bütçelerinin hangi mecralara ve hangi gerekçelerle yönlendirildiğinin net biçimde açıklanması gerektiğini savundu.
“Haber alma hakkı zedeleniyor” eleştirisi
Avşar, halkın bilgi ve haber alma hakkını kullanarak takip ettiği basın-yayın kuruluşlarının bu bütçelerden yararlandırılmamasının kamuoyunda ciddi bir rahatsızlık yarattığını belirtti. Halkın tercih ettiği yayın organlarının kapsam dışında bırakılmasının, sadece ekonomik bir tercih değil, aynı zamanda bilgiye erişim özgürlüğü bakımından da tartışmalı bir uygulama olduğunu ifade etti.
Bu uygulamanın medya kuruluşları arasında adil rekabet koşullarına zarar verdiğini söyleyen Avşar, reytingi ya da görüntülenme düzeyi nispeten düşük mecralara reklam verilmesinin kamu yararı ve kaynakların yerinde kullanılması ilkeleriyle çelişebileceğini dile getirdi. Özellikle ülkenin en az yarısının takip ettiği ve yüksek izlenme oranlarına sahip medya organlarına reklam verilmemesinin, vergi mükellefi milyonlarca insanı rahatsız ettiğini kaydetti. Ona göre bütçenin TRT ve bazı özel basın-yayın organlarında yoğunlaşması kamuoyunda soru işaretlerini büyütüyor.
Hangi kurum ne kadar harcadı sorusu
Avşar’ın önergesinde yer alan sorular, kamu reklamlarının kapsamını ve dağılımını ayrıntılı biçimde ortaya çıkarmayı hedefliyor. Mayıs 2023 genel seçimlerinden bu yana reklam, ilan ve tanıtım yetkisi bulunan kamu kurum ve kuruluşları, bağlı ortaklıklar, kamu bankaları ve kamu iştiraki şirketler tarafından yapılan toplam harcamanın ne kadar olduğu soruluyor. Ayrıca hangi basın-yayın organına ne kadar reklam verildiği; bu reklamların adı, türü, süresi, adedi, birim fiyatı ve toplam tutarının da açıklanması isteniyor.
Avşar bununla da yetinmeyerek, reklamların hangi kriterlere göre verildiğini, reytingi düşük mecralara reklam yönlendirilmesinin kamu harcamalarında etkililik, verimlilik ve ekonomiklik ilkeleriyle nasıl bağdaştırıldığını ve halkın tercih ettiği yayın organlarının dışarıda bırakılmasının mevzuata uygun olup olmadığını sordu. Ayrıca Basın İlan Kurumu aracılığıyla dağıtılan resmî ilan ve reklam bedellerinin toplam tutarı ile kurum bazındaki dağılımının da açıklanmasını talep etti.
Denetim çağrısı öne çıktı
Cem Avşar, kamu kaynaklarının dağılımında eşitlik, şeffaflık ve ölçülebilirlik ilkelerinin gözetilmesinin önemine dikkat çekerek, kamu kurumlarının yaptığı reklam, ilan ve tanıtım faaliyetlerinin nasıl denetlendiğinin de açıklığa kavuşmasını istedi. Bu denetimlerin ne sıklıkta yapıldığını soran Avşar, varsa 2025 yılına ait denetim raporunun da kamuoyuyla paylaşılması gerektiğini belirtti. Böylece kamu reklamlarının sadece bütçe büyüklüğü değil, denetim ve hesap verebilirlik boyutuyla da tartışılması gerektiği mesajını verdi.
