İran Cumhurbaşkanı Mesud Pezeşkiyan’dan Türkiye mesajı geldi. İran devlet televizyonunda ülkesinin iç ve dış politikasına ilişkin değerlendirmelerde bulunan Pezeşkiyan, Türkiye’yi ilişkileri güçlendirmek istedikleri ülkeler arasında gösterdi.
Pezeşkiyan, İran’ın komşu ülkelerle ilişkilerinde yeterince hızlı hareket edemediğini belirterek diplomasinin daha etkin kullanılması gerektiğini söyledi.
“Türkiye ile ortak anlayış geliştirmek istiyoruz”
İran’ın komşularının büyük bölümünün Müslüman ülkelerden oluştuğuna dikkat çeken Pezeşkiyan, bölge devletlerinin ortak bir dil oluşturması gerektiğini ifade etti.
Televizyon konuşmasında Türkiye’ye de yer veren Pezeşkiyan, İran’ın ilişkilerini geliştirmek istediği ülkeleri şöyle sıraladı:
- Türkiye
- Pakistan
- Afganistan
- Suudi Arabistan
- Birleşik Arap Emirlikleri
- Katar
- Umman
- Mısır
- Azerbaycan
- Türkmenistan
Pezeşkiyan, bu ülkelerle “ortak bir anlayış geliştirmek istiyoruz” mesajını verdi. Bunun için gerekli zeminin bulunduğunu belirten İran Cumhurbaşkanı, ülkelerin birbirlerine yönelik bakış açılarını gözden geçirmesi gerektiğini söyledi.
Bölgesel güvenlik için diyalog vurgusu
İran Cumhurbaşkanı, komşu ülkeler arasında kurulacak işbirliğinin yalnızca ikili ilişkiler açısından değil, bölgenin güvenliği bakımından da önemli olduğunu ifade etti.
Pezeşkiyan, İran’ın komşularıyla çatışma aramadığını belirterek bölgesel sorunların karşılıklı görüşmeler yoluyla çözülebileceğini savundu. Müslüman ülkeler arasındaki anlaşmazlıkların başka aktörlere alan açtığını ileri süren Pezeşkiyan, ortak güvenlik mekanizmaları oluşturulması çağrısında bulundu.
İran lideri, ülkelerin birbirleri üzerinde hâkimiyet kurmaya çalışmaması gerektiğini belirterek ilişkilerin eşitlik temelinde yürütülmesini istedi. Bölgedeki gerilimin azaltılması için Türkiye dâhil komşu ülkelerle ekonomik, siyasi ve güvenlik alanlarında temasların artırılabileceğini söyledi.
Hürmüz Boğazı açıklaması
Mesud Pezeşkiyan’ın konuşmasındaki bir diğer önemli başlık Hürmüz Boğazı oldu. İran Cumhurbaşkanı, Umman ile yürütülen görüşmelerde Boğaz üzerinden geçiş yapılmasını sağlayacak bir güzergâh konusunda yol haritası hazırlandığını açıkladı.
Söz konusu planın İran’ın dinî liderliğine, Devrim Muhafızlarına, askerî yetkililere ve müzakere heyetine sunulduğunu belirten Pezeşkiyan, tarafların güzergâh üzerinde uzlaştığını ifade etti.
Pezeşkiyan’a göre Hürmüz Boğazı’nın yeniden tamamen açılması, ABD’nin Pakistan’ın arabuluculuğunda 17 Haziran’da imzalandığı belirtilen mutabakat kapsamındaki yükümlülüklerini yerine getirmesine bağlı olacak.
İran yönetiminin talepleri arasında ABD’nin deniz ablukasını ve yaptırımları kaldırması, dondurulan İran varlıklarının serbest bırakılması ve İsrail’in Lübnan’daki faaliyetlerine son vermesi için baskı yapılması bulunuyor.
İran ve Umman arasındaki görüşmelerde iki ülkenin kara sularını kapsayan geçici bir deniz koridoru üzerinde çalışıldığı açıklanmıştı. Ancak güzergâhın kalıcı olarak açılması ve nasıl işletileceği konusunda görüşmeler devam ediyor.
Türkiye-İran ilişkileri gündemde
Türkiye ile İran; enerji, ticaret, sınır güvenliği, göç ve bölgesel gelişmeler nedeniyle düzenli temas yürüten iki komşu ülke konumunda bulunuyor. Bununla birlikte Suriye, bölgesel güvenlik politikaları ve bazı silahlı gruplara yönelik yaklaşımlarda zaman zaman görüş ayrılıkları yaşanıyor.
Cumhurbaşkanı Recep Tayyip Erdoğan ile Mesud Pezeşkiyan arasında 26 Mayıs 2026’da gerçekleştirilen telefon görüşmesinde de Türkiye-İran ilişkileri ile bölgesel ve küresel gelişmeler ele alınmıştı. Erdoğan, İran halkının yaşadığı zorlu dönemi aşacağına inandığını ifade etmişti.
Pezeşkiyan’ın son açıklaması doğrudan yeni bir ikili anlaşma veya resmî ziyaret duyurusu anlamına gelmiyor. Mesaj, İran yönetiminin Türkiye’nin de aralarında bulunduğu bölge ülkeleriyle siyasi diyalog ve güvenlik işbirliğini artırmak istediğini gösteren bir dış politika çağrısı niteliği taşıyor.
Mesud Pezeşkiyan kimdir?
Mesud Pezeşkiyan, 1954 yılında İran’ın Batı Azerbaycan eyaletine bağlı Mahabad kentinde doğdu. Kalp cerrahı olan Pezeşkiyan, sağlık bakanlığı ve milletvekilliği görevlerinde bulundu.
Reformcu kimliğiyle tanınan Pezeşkiyan, 2024 yılında yapılan cumhurbaşkanlığı seçimini kazanarak İran Cumhurbaşkanı oldu. Göreve geldikten sonra komşu ülkelerle ilişkilerin geliştirilmesi, yaptırımların hafifletilmesi ve İran’ın dış dünyayla diyaloğunun artırılması yönünde mesajlar verdi.
