ABD Başkanı Donald Trump, Beyaz Saray’daki Oval Ofis’te yaptığı açıklamalarla İran gündemine ilişkin dikkat çeken mesajlar verdi. Trump, ABD ile İran arasında yürütülen temaslara değinirken, olası bir anlaşma sağlanması halinde İran lideri Mücteba Hamaney ile görüşme ihtimalini dışlamadı. Trump’ın “Onunla görüşmek istemiyorum ama görüşürsem onunla tanışmaktan onur duyarım” sözleri, Washington-Tahran hattında gerilimin sürdüğü bir dönemde diplomatik kapının tamamen kapanmadığı şeklinde yorumlandı.
“Anlaşma olursa görüşmem mümkün”
Trump, İran lideri Hamaney ile görüşmeye açık olup olmadığı yönündeki soruya temkinli bir yanıt verdi. ABD Başkanı, önceliğin anlaşma olup olmadığını görmek olduğunu belirterek, “Bir anlaşmaya varabilir miyiz, görmek isterim. Eğer anlaşırsak onunla görüşmem mümkün” dedi. Olası görüşmenin Beyaz Saray’da yapılıp yapılmayacağına ilişkin soruya ise bu konunun henüz ele alınmadığını söyledi.
Bu açıklama, ABD ile İran arasında nükleer program, bölgesel güvenlik ve Hürmüz Boğazı gibi başlıklarda süren gerilimin ardından geldi. Trump, İran’la anlaşmaya yakın olduklarını savunurken, anlaşmanın temel şartlarından birinin Tahran’ın nükleer silaha sahip olmamayı kabul etmesi olduğunu ifade etti.
Zenginleştirilmiş uranyum mesajı
Trump’ın açıklamalarında en çok dikkat çeken başlıklardan biri de İran’ın zenginleştirilmiş uranyum kapasitesine ilişkin sözleri oldu. Reuters’ın aktardığına göre Trump, Washington’un İran’dan zenginleştirilmiş uranyum almak için resmi bir anlaşmaya ihtiyaç duymadığını savundu. ABD Başkanı, “İstersek bunu hemen alabiliriz” görüşünü dile getirirken, uranyumun şu anda “gömülü” olduğunu ve bu nedenle harekete geçmeye gerek görmediklerini söyledi.
Bu sözler, Trump yönetiminin İran’a karşı hem diplomasi hem de baskı seçeneğini aynı anda masada tuttuğunu gösteriyor. ABD Başkanı, bir yandan olası bir anlaşmadan söz ederken diğer yandan askeri seçeneğin de tamamen dışlanmadığı mesajını verdi.
“Ya anlaşma yoluyla ya askeri olarak”
Trump, İran konusunda “Bir şekilde kazanacağız; ya kağıt üzerinde, yani anlaşma yoluyla kazanacağız ya da askeri olarak kazanacağız” ifadelerini kullandı. İran’ı Venezuela ile kıyaslayan Trump, İran’a yönelik kapsamlı bir askeri operasyonun çok daha zor olacağını belirtti. ABD askerlerinin hedef alınması halinde ise saldırıların yeniden başlayabileceğini söyledi.
Bu açıklamalar, Trump’ın İran dosyasında diplomatik görüşme ihtimalini açık tutsa da sert güvenlik söylemini sürdürdüğünü ortaya koyuyor. Washington cephesinde anlaşma mesajı verilirken, Tahran tarafında ise sürece daha temkinli yaklaşıldığı görülüyor.
İran cephesi “ilerleme yok” diyor
İran Dışişleri Bakanı Abbas Arakçi, ABD ile iletişim kanallarının tamamen kapanmadığını ancak müzakerelerde somut ilerleme sağlanmadığını söyledi. Anadolu Ajansı’nın aktardığına göre Arakçi, taraflar arasında arabulucular üzerinden metinlerin değerlendirildiğini ve olası bir “nihai formül” üzerinde çalışıldığını belirtti; buna karşın mevcut aşamada resmi bir müzakere mekanizmasının işlemediğini ifade etti.
Bu tablo, Trump’ın “anlaşmaya yakın olunduğu” yönündeki açıklamalarıyla İran cephesinden gelen “ilerleme yok” mesajı arasında belirgin bir ton farkı bulunduğunu gösteriyor. Dolayısıyla Trump-Hamaney görüşmesi ihtimali, şimdilik kesinleşmiş bir diplomatik takvimden çok, olası bir anlaşmaya bağlı siyasi seçenek olarak değerlendiriliyor.
Hürmüz Boğazı da masada
Trump, İran’la anlaşma sağlanması halinde Hürmüz Boğazı’nın yeniden gemi trafiğine açılabileceğini de savundu. Bölgedeki mayınların büyük bölümünün temizlendiğini öne süren Trump, anlaşmayla birlikte enerji ve deniz taşımacılığı açısından kritik önemdeki geçiş noktasında normalleşme yaşanabileceğini söyledi.
Hürmüz Boğazı’nın durumu, yalnızca ABD-İran ilişkileri açısından değil, küresel enerji piyasaları için de yakından izleniyor. Bu nedenle Trump’ın Hamaney ile görüşme ihtimaline dair sözleri, nükleer müzakereler kadar enerji güvenliği ve bölgesel istikrar başlıkları açısından da önem taşıyor.
Diplomatik kapı açık ama belirsizlik sürüyor
Trump’ın “Hamaney ile tanışmaktan onur duyarım” açıklaması, ABD-İran hattında sert söyleme rağmen diplomasi ihtimalinin tamamen ortadan kalkmadığını gösterdi. Ancak İran tarafından gelen açıklamalar, taraflar arasında hâlâ ciddi görüş ayrılıkları bulunduğunu ortaya koyuyor.
Önümüzdeki süreçte Washington ve Tahran arasındaki temasların nasıl ilerleyeceği, olası bir anlaşmanın şartlarının netleşip netleşmeyeceği ve Hamaney-Trump görüşmesinin gerçekten masaya gelip gelmeyeceği yakından takip edilecek. Şimdilik en net tablo, Trump’ın görüşme ihtimalini anlaşma şartına bağladığı ve İran tarafının ise müzakerelerde somut ilerleme olmadığını vurguladığı yönünde.
