OTTAWA – Kanada Başbakanı Mark Carney, ABD Başkanı Donald Trump'ın "Çin ile anlaşma yapılması halinde tüm Kanada mallarına %100 gümrük vergisi uygulanacağı" yönündeki sert tehdidine doğrudan yanıt verdi. Pazar günü Ottawa'da gazetecilere açıklamalarda bulunan Carney, Kanada'nın Çin ile bir Serbest Ticaret Anlaşması (STA) peşinde olmadığını ve "böyle bir niyetlerinin bulunmadığını" vurguladı. Carney, Pekin ile kısa süre önce varılan mutabakatın yalnızca son birkaç yılda bozulan ticari dengeleri (elektrikli araçlar ve tarım ürünleri) düzeltmeye yönelik sektörel bir adım olduğunu belirtti.
Trump'tan "Canlı Canlı Yerler" Uyarısı
Gerilim, Donald Trump'ın hafta sonu Truth Social platformu üzerinden yaptığı paylaşımlarla tırmandı. Trump, Carney'i "Vali" (eski Merkez Bankası Başkanı görevine atıfta bulunarak) olarak nitelendirdi ve Kanada'yı Çin malları için bir "aktarma limanı" haline getirmemesi konusunda uyardı. Trump, "Çin, Kanada'yı canlı canlı yiyecek, tüm sosyal dokusunu ve iş dünyasını yok edecek. Eğer Çin ile bir anlaşma yaparlarsa, ABD'ye giren tüm Kanada ürünlerine derhal %100 vergi uygulanacaktır," ifadelerini kullandı.
CUSMA Anlaşması ve "Pazar Dışı Ekonomi" Kuralı
Başbakan Carney, açıklamasında ABD-Meksika-Kanada Anlaşması'nın (CUSMA) hükümlerine sadık olduklarını hatırlattı. Anlaşmanın ilgili maddesine göre, üye ülkelerden herhangi birinin Çin gibi "pazar dışı ekonomilerle" bir serbest ticaret anlaşması müzakere etmeden önce diğer ortaklara bildirimde bulunması gerekiyor. Carney, "Biz taahhütlerimize saygı duyuyoruz. Çin veya başka bir pazar dışı ekonomi ile serbest ticaret anlaşması yapma niyetimiz yok," diyerek Kanada'nın rotasının Washington ile uyumlu kalacağını sinyalini verdi.
Kanada ve Çin Arasındaki "Sınırlı" Anlaşma Nedir?
Carney'nin bu ay başında gerçekleştirdiği Pekin ziyareti, 2017'den bu yana bir Kanada başbakanının Çin'e yaptığı ilk resmi ziyaretti. Bu görüşmede varılan anlaşma şunları içeriyordu:
Elektrikli Araçlar (EV): Kanada, Çin menşeli elektrikli araçlara uyguladığı %100 vergiyi kaldırarak, yıllık 49 bin araçlık bir kota ile %6,1 oranında indirimli tarife uygulayacak.
Tarım Ürünleri: Karşılığında Çin, Kanada'dan ithal edilen kanola, ıstakoz ve yengeç gibi ürünlerdeki misilleme vergilerini düşürecek.
"Kanada, ABD Sayesinde Yaşıyor" Polemiği
Trump ve Carney arasındaki kişisel çekişme, geçtiğimiz günlerde Davos'taki Dünya Ekonomik Forumu'nda da yankı bulmuştu. Carney'nin "zorba güçlere ve hegemonyalara karşı durma" çağrısı yaptığı konuşmasının ardından Trump, "Kanada, ABD sayesinde yaşıyor. Mark, bunu bir dahaki sefere hatırlasan iyi olur," diyerek sert bir çıkış yapmıştı.
Uzmanlar, Kanada ihracatının yaklaşık %75'inin ABD'ye yapıldığı göz önüne alındığında, Ottawa'nın Washington ile bir ticaret savaşını göze alamayacağını ancak aynı zamanda ekonomik çeşitlilik adına Çin ile sınırlı da olsa temas kurmaya devam edeceğini öngörüyor.
