ABD Başkanı Donald Trump, federal hükümetin sera gazı emisyonlarını sınırlamasının hukuki dayanağı olan 2009 tarihli "Tehlike Tespiti" kararını yürürlükten kaldırdı. Karar, ABD merkezli Çevre Koruma Ajansı’nın (EPA) karbondioksit, metan ve diğer sera gazlarını kamu sağlığı için tehdit olarak tanımlamasını sona erdiriyor ve ajansın bu gazları düzenleme yetkisini fiilen ortadan kaldırıyor.
Donald Trump, Beyaz Saray’da yaptığı açıklamada, söz konusu düzenlemeyi "felaket bir Obama dönemi politikası" olarak nitelendirdi ve bunun "Amerikan tarihindeki en büyük deregülasyon hamlesi" olduğunu söyledi. EPA Başkanı Lee Zeldin ise kararı "ABD tarihinin en kapsamlı düzenleme iptali" olarak tanımladı.
Barack Obama döneminde 2009'da kabul edilen Tehlike Tespiti (endangerment finding), sera gazlarının insan sağlığı ve refahı için tehdit oluşturduğunu bilimsel verilerle ortaya koyan ve 200 sayfayı aşkın araştırmaya dayanıyordu. Bu tespit, özellikle araç egzoz emisyonları, enerji santralleri, petrol ve gaz kuyuları gibi kaynaklara yönelik karbon sınırlamalarının temelini oluşturuyordu.
Kararın kaldırılmasıyla birlikte, ABD’de ulaşım sektörüne yönelik sera gazı sınırları da ortadan kalkıyor. Ulaşım, ülkede en büyük sera gazı kaynağı konumunda.
Çevre örgütleri ise kararın hem iklim hem de halk sağlığı açısından ciddi sonuçlar doğurabileceğini belirtiyor. ABD merkezli Çevre Savunma Fonu’na (Environmental Defense Fund) göre düzenlemenin iptali, gelecek 30 yıl içinde ABD’nin sera gazı emisyonlarını yüzde 10 artırabilir. Aynı analize göre bu durum 2055’e kadar 58 bin erken ölüme ve 37 milyon ek astım vakasına yol açılabilir.
Son yıllarda yayımlanan bilimsel çalışmalar, aşırı sıcaklara bağlı ölümlerin ABD’de son 1999 yılından bu yana arttığını, orman yangınlarından kaynaklanan hava kirliliğinin erken ölümlere neden olduğunu koymuştu. Uzmanlar ayrıca, daha sıcak ve nemli iklim koşullarının dang humması gibi tropikal hastalıkların yayılımını artırdığını da belirtiyor. Bilim insanları, küresel sıcaklık artışının sanayi öncesi döneme göre şimdiden yaklaşık 1,4 dereceye ulaştığını ve mevcut politikalarla yüzyıl sonunda 2,6 derece civarında bir artışın mümkün olduğunu öngörüyor. 1,5 derece hedefinin aşılması, aşırı hava olaylarının şiddetlenmesi ve deniz seviyelerinin yükselmesi riskini artırıyor.
Trump, ikinci başkanlık döneminde ABD’yi yeniden Paris İklim Anlaşması’ndan çekmişti. ABD halihazırda Çin’in ardından dünyanın en büyük ikinci sera gazı yayıcısı konumunda. Ancak sanayi devriminden bu yana atmosfere en fazla karbon salan ülke olma özelliğini koruyor.
California Valisi Gavin Newsom ve birçok Demokrat siyasetçi, karara karşı dava açacaklarını duyurdu. Hukuk uzmanları, meselenin nihayetinde ABD Yüksek Mahkemesi’ne taşınabileceğini belirtiyor.
