Çin'de yaşlanan nüfus ve değişen aile yapısı, yaşlı bireylerin günlük yaşamlarında destek ve arkadaşlık arayışını artırıyor. Son dönemde gündeme gelen “geçici çocuk” hizmeti, yalnız yaşayan yaşlıların belirli bir ücret karşılığında kendilerine eşlik edecek gençlerle zaman geçirmesine dayanıyor.
Geleneksel olarak aile büyüklerine saygının ve kuşaklar arası dayanışmanın önemli yer tuttuğu Çin'de, bu tür hizmetlerin ortaya çıkması toplumsal değişimin dikkat çekici örneklerinden biri olarak değerlendiriliyor.
Çin'de “geçici çocuk” hizmeti nedir?
“Geçici çocuk” olarak adlandırılan hizmet, yaşlı bireylere belirli sürelerle sosyal destek ve refakat sunulmasını ifade ediyor.
Bu hizmet kapsamında gençler, yaşlı kişilerle sohbet edebiliyor, birlikte yemek yiyebiliyor, yürüyüşe çıkabiliyor veya alışveriş gibi günlük işlerde yardımcı olabiliyor.
Bazı hizmetlerde hastane ziyaretlerine eşlik etmek, teknolojik cihazların kullanımına yardımcı olmak ve günlük ihtiyaçların karşılanmasına destek vermek de sunulan faaliyetler arasında yer alabiliyor.
Buradaki “çocuk kiralama” ifadesi, gerçek anlamda bir evlat edinme veya aile bağı kurulmasını değil, ücretli sosyal refakat ilişkisini tanımlamak için kullanılıyor.
Geçici çocuk kiralamanın ücreti ne kadar?
Çin'de giderek yaygınlaşan bu hizmetin ücretleri, sunulan desteğin kapsamına ve süresine göre değişiyor.
Uluslararası basında yer alan haberlere göre, bazı şirketlerin sunduğu üç saatlik refakat hizmetinin bedeli 29 ile 88 dolar arasında değişiyor.
Çin'in Nanjing kentinde ise benzer hizmetler sunan girişimcilerin ziyaret başına 200 yuan ve üzerinde ücret talep ettiği belirtiliyor. Daha kapsamlı hizmetlerde bu rakamın 2 bin yuana kadar çıkabildiği aktarılıyor.
Çin'de 323 milyondan fazla kişi 60 yaşın üzerinde
Çin'deki bu yeni hizmet modelinin ortaya çıkmasında ülkenin demografik yapısındaki değişim önemli rol oynuyor.
Resmî istatistiklere göre 2025 yılı sonunda Çin'de 60 yaş ve üzerindeki nüfus 323,38 milyona ulaştı. Bu sayı, toplam nüfusun yaklaşık yüzde 23'üne karşılık geliyor.
Ülkede uzun yıllar uygulanan tek çocuk politikası, gençlerin iş nedeniyle farklı şehirlere taşınması ve ailelerin küçülmesi, yaşlı bireylerin çocuklarından uzakta yaşamasına neden olan etkenler arasında gösteriliyor.
Bu durum, geleneksel aile desteğinin yanında profesyonel ve ücretli refakat hizmetlerine yönelik talebi de artırıyor.
Yalnızlık ekonomisi milyarlarca dolara ulaştı
Çin'de yalnızca yaşlılar değil, farklı yaş gruplarından insanlar da sosyal etkinlikler için ücretli arkadaşlık hizmetlerinden yararlanıyor.
Reuters'ın haziran ayında yayımladığı araştırmaya göre, Çin'deki ücretli arkadaşlık ve refakat ekonomisinin büyüklüğü yaklaşık 7,4 milyar dolara ulaştı.
Bu pazar; birlikte yemek yeme, doğa yürüyüşü, seyahat ve günlük etkinliklerde eşlik etme gibi hizmetleri de kapsıyor. Dolayısıyla söz konusu ekonomik büyüklük yalnızca yaşlılara sunulan geçici çocuk hizmetini ifade etmiyor.
Uzmanlardan güvenlik ve denetim uyarısı
Geçici çocuk hizmetinin yaygınlaşması, yaşlıların korunmasına ilişkin bazı endişeleri de beraberinde getiriyor.
Uzmanlar, özellikle evlere giren hizmet sağlayıcılarının güvenilirliği, kişisel verilerin korunması, ücretlendirme ve acil durumlarda müdahale kapasitesi gibi konularda standartlar oluşturulması gerektiğini belirtiyor.
Çin'de yayımlanan değerlendirmelerde, bu tür hizmetlerin profesyonel sağlık ve yaşlı bakımının yerine geçmediği vurgulanıyor.
Öte yandan Şanghay yönetimi, haziran ayında 60 yaş ve üzerindeki bireylere yönelik eğitimli hastane refakatçisi hizmetini başlattı. Bu uygulama, yaşlılara yönelik destek hizmetlerinin kurumsallaştırılmasına örnek oluşturuyor.
Aile bağlarının yerini ücretli hizmetler mi alıyor?
Çin'deki geçici çocuk uygulaması, aile ilişkilerinin geleceğine ilişkin tartışmaları da beraberinde getirdi.
Bazı uzmanlar, ücretli refakat hizmetlerinin çocukları farklı şehirlerde yaşayan yaşlılar için yararlı bir destek olabileceğini savunuyor. Diğer değerlendirmelerde ise aile içindeki duygusal sorumlulukların ticari bir hizmete dönüşmesinin uzun vadeli etkilerine dikkat çekiliyor.
Nanjing yerel yönetiminin yayımladığı haberde de bu uygulamanın gerçek aile bağlarının yerine geçemeyeceği, ancak yaşlıların günlük ihtiyaçlarının karşılanmasına yardımcı olabileceği belirtiliyor.
Çin'de giderek görünür hâle gelen geçici çocuk hizmeti, yaşlanan toplumlarda yalnızlıkla mücadele ve sosyal destek ihtiyacının nasıl değiştiğini ortaya koyuyor.
