Beyaz Saray, ABD ile İran arasında yürütülen müzakere sürecine ilişkin dikkat çeken bir açıklamada bulundu. ABD Başkanı Donald Trump’ın, İran ile olası bir anlaşma konusunda yalnızca ABD’nin çıkarlarına uygun ve Washington’ın belirlediği kırmızı çizgileri karşılayan bir metne onay vereceği belirtildi.
Beyaz Saray Durum Odası’nda yapılan ulusal güvenlik toplantısının ardından Trump’ın İran politikasına ilişkin mesajlar netleşti. Yaklaşık iki saat süren toplantıda, ABD ile İran arasında gündemde olan olası anlaşma başlıkları değerlendirildi. Ancak toplantı sonrası nihai bir karar açıklanmadı.
Beyaz Saray’dan yapılan değerlendirmede, Trump’ın İran konusunda tavizsiz bir çizgide olduğu vurgulandı. Açıklamada, “Trump, yalnızca ABD için iyi olan ve kendi kırmızı çizgilerini karşılayan bir anlaşma yapacaktır. İran asla nükleer silaha sahip olamaz” ifadeleri öne çıktı.
“İran asla nükleer silaha sahip olamaz” mesajı
Washington yönetiminin açıklamasında en güçlü vurgu, İran’ın nükleer silah edinmesine izin verilmeyeceği yönünde oldu. Trump yönetiminin, müzakerelerde bu başlığı temel kırmızı çizgilerden biri olarak gördüğü belirtildi.
ABD tarafı, olası bir anlaşmanın yalnızca geçici gerilimi azaltan bir metin olmaması gerektiği görüşünde. Washington’a göre anlaşma, İran’ın nükleer silah geliştirmeyeceğine dair açık ve bağlayıcı taahhütler içermeli. Bu nedenle görüşmelerde nükleer program, zenginleştirilmiş uranyum ve bölgesel güvenlik başlıklarının öne çıktığı değerlendiriliyor.
Trump’ın toplantı öncesinde yaptığı sosyal medya paylaşımında da benzer şartlara dikkat çektiği biliniyor. ABD Başkanı, olası bir anlaşmanın Hürmüz Boğazı’nın yeniden açılması, İran’ın nükleer silah geliştirmeme taahhüdü vermesi ve zenginleştirilmiş uranyumun ABD tarafından kaldırılması gibi unsurlar içermesi gerektiğini ifade etmişti.
İran cephesinden Trump’a sert tepki
Beyaz Saray’ın açıklamalarının ardından İran cephesinden sert bir değerlendirme geldi. İran lideri Ali Hamaney’in Danışmanı ve eski Devrim Muhafızları Ordusu Komutanı Tümgeneral Muhsin Rızai, ABD ile yürütülen müzakere sürecine ilişkin Trump’ı hedef aldı.
Rızai, Trump’ın deniz ablukasını sürdürme yönündeki politikaları ve müzakere masasında “aşırı taleplerde bulunması” nedeniyle süreci çıkmaza soktuğunu savundu. İranlı yetkili, ABD Başkanı’nın diplomasiye bir kez daha zarar verdiğini öne sürdü.
Rızai açıklamasında, Trump’ın üçüncü kez diplomasiye ihanet ettiğini belirterek, deniz ablukasının sürdürülmesi ve ağır taleplerin masaya getirilmesinin Washington’ın asıl niyetine ilişkin soru işaretleri oluşturduğunu söyledi. Rızai’ye göre bu tutum, Trump’ın müzakere yürütmeye uygun olmadığını ve başka hedefler peşinde olduğunu gösteriyor.
Salı günkü toplantıdan karar çıkmamıştı
ABD basınında yer alan bilgilere göre Trump, salı günü yapılan toplantının ardından İran ile olası anlaşma konusunda nihai kararını vermedi. Beyaz Saray yönetiminin tarafların anlaşmaya yakın olduğu yönünde değerlendirmeler yaptığı, ancak bazı kritik başlıklarda uzlaşının henüz tamamlanmadığı belirtiliyor.
Müzakere edilen konular arasında İran’a ait dondurulmuş fonların serbest bırakılması gibi başlıkların da bulunduğu ileri sürüldü. Ancak Washington’ın anlaşma için öne sürdüğü koşullar, Tahran cephesinde mesafeli karşılanıyor.
Tahran: Görüşmeler sınırlı kapsamda
İran tarafı, ABD’nin gündeme getirdiği bazı başlıklara temkinli yaklaşıyor. İran Dışişleri Bakanlığı Sözcüsü İsmail Bekayi, mevcut müzakerelerin “sınırlı kapsamda” olduğunu ve nükleer konuyu içermediğini belirtmişti.
Bekayi’ye göre görüşmelerin temel amacı, savaşı bitirmeye odaklanan bir çerçeve oluşturmak. Bu açıklama, Washington’ın nükleer programı da kapsayan geniş bir anlaşma beklentisiyle Tahran’ın daha dar kapsamlı bir müzakere anlayışı arasında farklılık bulunduğunu gösteriyor.
ABD ve İran arasındaki temaslar sürerken, Beyaz Saray’ın kırmızı çizgi vurgusu ve İran’dan gelen sert tepki, müzakere sürecindeki gerilimin yeniden yükseldiğine işaret ediyor.
