Avrupa Birliği (AB), ABD Yüksek Mahkemesi’nin eski Başkanı Donald Trump’ın belirlediği kapsamlı gümrük tarifelerinin bazı kısımlarını iptal etmesinin ardından, Washington yönetiminden açık bir şekilde “tam açıklık” talep etti. Bu durum, ticaret anlaşmalarındaki yükümlülüklere uyulması gerektiğini de gündeme getiriyor.
AB’nin Ticaret Hedefleri ile Çelişen Gelişmeler
Avrupa Komisyonu, son gelişmelerin Ağustos 2025’te belirlenen AB-ABD Ortak Bildirisi’ndeki “adil, dengeli ve karşılıklı fayda sağlayan” ticaret hedefleriyle uyumlu olmadığını belirtti. Bu açıklama, AB yönetiminin özellikle ticaret politikası konusunda Amerika Birleşik Devletleri'ne olan güvenini sarstı. Daha önceden belirlenmiş olan anlaşmalar çerçevesinde, taraflar arasında karşılıklı faydanın sağlanması hedefleniyor iken, ABD tarafında atılan adımlar bu hedeflere ulaşmayı zorlaştırıyor. AB’nin ticaret stratejilerine uyulmasını istemesi, uluslararası ticaretin istikrarlı bir şekilde sürmesi açısından kritik bir önem taşıyor.
Gümrük Tarifelerinde Zorluklar ve Anlaşmanın Geleceği
Trump yönetimi, mahkeme kararına tepki göstererek, daha önce duyurmuş olduğu yüzde 10’luk genel gümrük tarifesini, global ölçekte yüzde 15’e çıkarmak istediğini açıkladı. ABD ve AB yetkilileri, daha önce Avrupa’dan ABD’ye ihraç edilen ürünlerin yaklaşık yüzde 70’ine yüzde 15 oranında ithalat vergisi uygulanmasını öngören bir ticaret anlaşması üzerinde anlaşmaya varmıştı. Ancak, değişen koşullar bu anlaşmanın geçerliliğini sorgulatır hale getirdi. Avrupa Parlamentosu Uluslararası Ticaret Komitesi Başkanı Bernd Lange ise, ABD yönetiminin eylemlerinin “tam bir gümrük tarifesi kaosu” yarattığını belirterek, bu anlaşmanın onay sürecinin durdurulması gerektiğini açıkladı. Bu durum, gelecekteki ticaret ilişkilerinin ne yönde ilerleyeceği konusunda belirsizlik oluşturuyor.
AB ve ABD Arasındaki Ticaret Hacmi
AB istatistik kurumu Eurostat’a göre, Avrupa Birliği ve Amerika Birleşik Devletleri arasındaki mal ve hizmet ticareti, 2024 yılı itibarıyla 1,7 trilyon avroya ulaşarak günlük ortalama 4,6 milyar avro hacim oluşturuyor. Avrupa Komisyonu, ABD’nin en büyük ticaret ortağı olarak, yapılan anlaşmalara ve ortak bildiriye bağlı kalınmasını umuyor. Yapılan açıklamada, AB ürünlerinin daha önce belirlenen üst sınırın üzerinde yeni tarifelerle korunmamaları gerektiği vurgulandı. Bu durum, Avrupa ekonomi politikaları için büyük bir önem taşırken, AB ve ABD arasında devam eden tartışmaların çözümü için de bir çağrı niteliği taşıyor.
ABD: “Anlaşmalar Geçerliliğini Koruyor”
ABD’nin baş ticaret müzakerecisi Jamieson Greer, CBS News’e verdiği röportajda, Washington’un ticaret anlaşmalarına bağlı kalmayı planladığını belirtti. Greer, Avrupalı muhataplarıyla yaptığı görüşmelerde anlaşmanın sona erdiğini ifade eden kimseyle karşılaşmadığını ve tarafların hukuki sürecin sonucunu beklediğini söyledi. Bu durum, ABD’nin ticaret bağlamında söz verilen taahhütleri yerine getirme niyetinde olduğunu gösteriyor. Ancak, birçok analist, bu süreçte ortaya çıkan belirsizliklerin etkileri hakkında endişelerini dile getiriyor. Ticaret müzakereleri sırasında belirsizliklerin uluslararası ilişkilerin seyrini etkileyebileceği öngörülüyor.
Piyasalara Etkisi ve Olası Misillemeler
Avrupa Komisyonu, öngörülemez şekilde yürütülen tarifelerin piyasalara zarar verdiğini, küresel ekonomik güvenin azalmasına neden olduğunu ve uluslararası tedarik zincirlerinde belirsizlik oluşturduğunu dile getiriyor. Avrupa Birliği gerektiğinde “Zorlama Karşıtı Araç (Anti-Coercion Instrument)” mekanizmasını devreye sokma yetkisine sahip. Bu mekanizmanın, ticaret ve yatırımın kısıtlanması gibi çeşitli önlemleri kapsadığı ifade ediliyor. En kötü senaryoda, ABD şirketlerinin 450 milyon tüketiciden oluşan AB pazarına erişiminin kısıtlanabileceği uyarısı yapılıyor. Bu direk ticaret piyasalarında dalgalanmalara yol açabilir.
Ticaret Hacmi ve Sektörel Dağılım
AB’nin ABD’ye yaptığı başlıca ihracat kalemleri arasında ilaçlar, otomobiller, uçaklar, kimyasallar, tıbbi cihazlar ile şarap ve alkollü içkiler bulunuyor. ABD, Avrupa’ya ise profesyonel ve bilimsel hizmetler, petrol ve gaz, ilaçlar, tıbbi ekipman, havacılık ürünleri ve otomobiller ile ürünlerini ihraç ediyor. Avrupa Komisyonu aynı zamanda, AB Ticaret Komiseri Maros Sefcovic’in, ABD Ticaret Temsilcisi Jamieson Greer ve Ticaret Bakanı Howard Lutnick ile durumu görüştüğünü açıkladı. Bu görüşmelerin, iki tarafın ticaret stratejileri üzerindeki etkileri açısından önem taşıdığı ifade ediliyor.
