Muğla iklim değişikliğinden nasıl etkileniyor? Kentin özellikleri, iklim mücadelesindeki önceliklerinizi nasıl şekillendiriyor?
Muğla, Türkiye’nin güneybatısında, Akdeniz ve Ege’nin buluştuğu çok özel bir coğrafyada yer alıyor. Yaklaşık 1.500 kilometre kıyı şeridimiz var. Topraklarımızın büyük bölümü ormanlarla kaplı. Göllerimiz, nehirlerimiz, sulak alanlarımız ve zengin bir biyolojik çeşitliliğimiz var.
Turizm, tarım ve denizcilik kentimizin temel ekonomik faaliyetleri. Ancak bu zenginlikleri korumak giderek zorlaşıyor. Bir tarafta artan sıcaklıklar, uzayan kuraklık dönemleri ve orman yangınları var.
Diğer tarafta aşırı yağışlar, seller, kıyı ekosistemleri üzerindeki baskılar ve hızla artan su ihtiyacı. Muğla’nın bir başka özelliği de nüfus hareketliliği. Yaklaşık 1,2 milyonluk nüfusumuz, turizm sezonunda birkaç katına çıkıyor. En az yağış aldığımız yaz ayları, aynı zamanda en fazla su tükettiğimiz dönem. İşte Muğla’nın iklim meselesi tam da burada başlıyor. Doğal kaynaklarımızı korurken milyonlarca insana hizmet vermek zorundayız. Bu nedenle su yönetimini, temiz enerjiyi, denizlerin korunmasını, döngüsel ekonomiyi ve afetlere dirençli kentleşmeyi önceliklerimiz olarak belirledik.
Muğla’nın iklim hedefleri neler? Bu hedeflere ulaşmak için nasıl bir yol haritası hazırladınız?
İklim mücadelesinde ne yapmak istediğimizi ve bunu nasıl gerçekleştireceğimizi ortaya koyduk. Büyükşehir Belediye Meclisimizin Ağustos 2025’te aldığı kararla 2050 yılı için karbon nötr Muğla hedefini kabul ettik. Ardından Sürdürülebilir Enerji ve İklim Eylem Planımızı, yani SECAP’ı hazırladık.
Mart 2026’da Meclisimiz tarafından onaylanan planımızda 10 stratejik hedef ve 38 somut eylem belirledik. Enerji, ulaşım ve atık kaynaklı emisyonların azaltılmasını; su yönetimi, tarım, turizm ve afetlere karşı uyum kapasitesinin artırılmasını hedefliyoruz. Planımızı hazırlarken bilim insanlarıyla, meslek odalarıyla, sivil toplumla ve ilgili kurumlarla birlikte çalıştık. Çünkü iklim politikalarının başarılı olması için kentte yaşayan herkesin bu sürece katılması gerekiyor. Hedefimiz belli. Yol haritamız hazır. Şimdi bu hedefleri yatırımlara dönüştürüyoruz.
Uluslararası şehir ağları ve ortaklıklar, Muğla’nın iklim mücadelesine nasıl katkı sağlıyor?
Muğla’nın karşı karşıya olduğu sorunlar Akdeniz’deki pek çok kentin ortak sorunları. Kuraklık, orman yangınları, su kıtlığı, kıyıların korunması… Bu nedenle uluslararası iş birliğine büyük önem veriyoruz.
Muğla Büyükşehir Belediyesi olarak UCLG, UCLG-MEWA, ICLEI, MedCities ve Metropolis gibi uluslararası şehir ağlarıyla çalışmalar yürütüyoruz. Kıyı Belediyeler Birliği Başkanlığımız ve UCLG-MEWA Kültür ve Turizm Komisyonu Başkanlığımız aracılığıyla da kentler arasındaki iş birliklerini geliştiriyoruz. Bu platformlarda deneyim paylaşıyoruz, ortak politikalar oluşturuyoruz ve yeni proje ortaklıkları geliştiriyoruz. Bizim için uluslararası iş birliğinin başarısı, kentlerimizde yarattığı somut sonuçlarla ölçülür.
Muğla’da düzenlediğiniz Akdeniz İklim Zirvesi’nde hangi konular öne çıktı? Muğla Deklarasyonu’yla nasıl bir çağrıda bulundunuz?
Eylül ayında Muğla’da Akdeniz İklim Zirvesi’ne ev sahipliği yaptık. Birleşmiş Milletler, UCLG-MEWA, ICLEI, MedCities ve uluslararası kuruluşların katılımıyla Akdeniz’in ortak sorunlarını ele aldık. Su yönetimini, denizlerin korunmasını, sürdürülebilir turizmi, iklim finansmanını ve kentlerin dirençliliğini değerlendirdik.
Zirvenin sonunda Muğla Deklarasyonu’nu hazırladık. Deklarasyonumuzda üç temel talebi öne çıkardık: Yerel yönetimler iklim kararlarında söz sahibi olmalı, iklim finansmanı doğrudan kentlere ulaşmalı ve Akdeniz kentleri ortak projeler geliştirmeli. Ayrıca Birleşmiş Milletler Türkiye, UCLG-MEWA ve Sıfır Atık Vakfı ile Yerel İklim Eylemi Politika Diyaloğu’nu gerçekleştirdik. Yerel Taraflar Konferanslarımızda ise 46 kurumdan 176 temsilcinin katılımıyla 23 iklim eylemi önerisi geliştirdik. Bu çalışmalarla Muğla’nın yerel deneyimini uluslararası iklim gündemine taşıdık.
Yeşil yatırımlarınız için uluslararası finansman olanaklarından nasıl yararlanıyorsunuz? Bu alanda karşılaştığınız engeller neler?
Hedeflerimizi gerçekleştirmek için finansmana ihtiyacımız var. Bu nedenle uluslararası finans kuruluşlarıyla doğrudan iş birlikleri geliştiriyoruz. Avrupa İmar ve Kalkınma Bankasının, yani EBRD’nin Yeşil Şehirler Programı’na katıldık. Haziran ayında Londra’da mutabakat anlaşmamızı imzaladık.
62,9 milyon avroluk su projemizle Dalaman, Ortaca ve Köyceğiz bölgelerinde içme suyu altyapısını güçlendirmeyi, kayıp-kaçakları azaltmayı ve akıllı su yönetimini geliştirmeyi hedefliyoruz. Avrupa Yatırım Bankası, Dünya Bankası ve diğer uluslararası finans kuruluşlarıyla da çevre ve altyapı yatırımlarımız için çalışmalar yürütüyoruz.
Ancak önemli bir sorunumuz var. Yerel yönetimlerin uluslararası iklim finansmanına erişiminde ciddi bürokratik ve idari engeller bulunuyor. Kentlerin yatırım yapabilmesi için finansmana daha hızlı, doğrudan ve uygun koşullarla ulaşması gerekiyor.
Su yönetimi ve kuraklıkla mücadelede hangi çalışmaları yürütüyorsunuz?
Muğla’da en önemli önceliklerimizden biri su. Suyu korumak için öncelikle kayıpları azaltıyoruz.
SCADA sistemimizi kurduk. Bodrum’da ana isale hatlarımızın önemli bir bölümünü yeniledik. Arıtılmış suyun yeniden kullanılması için projeler geliştiriyoruz. Milas Ekinanbarı’nda ters ozmoz teknolojisiyle alternatif su teminine yönelik yatırımımızı planlıyoruz.
Uluslararası bilgi ve deneyim paylaşımını da bu çalışmaların parçası hâline getirdik. 2025 yılında Uluslararası Susuz Peyzaj Çalıştayı’nı düzenledik. Kuraklığa dayanıklı bitkileri, akıllı sulama sistemlerini ve su tasarrufunu uluslararası uzmanlarla değerlendirdik. Dünya Su Günü kapsamında da uluslararası bir çalıştay gerçekleştirdik.
MUSKİ Genel Müdürlüğümüz, bütünleşik su kayıpları yönetimi projesiyle 2026 Su Yönetimi Ödülleri’nde üçüncülük elde etti.
Bizim su politikamız açık: Önce mevcut suyumuzu koruyacağız, kayıpları azaltacağız, ardından yeni kaynakları sürdürülebilir biçimde değerlendireceğiz.
Denizlerin ve kıyı ekosistemlerinin korunması, Muğla’nın iklim politikalarında nasıl bir yer tutuyor? Bu alanda hangi projeleri geliştiriyorsunuz?
Muğla’nın en büyük zenginliklerinden biri denizlerimiz.
Denizlerin korunması için bilim insanlarıyla ve sivil toplum kuruluşlarıyla ortak çalışmalar yürütüyoruz. Akyaka, Köyceğiz Gölü ve Dalyan kanallarında faaliyet gösteren tur teknelerinin elektrikli motorlara dönüşümü için çalışıyoruz. Amacımız karbon emisyonlarını, gürültüyü ve su kirliliğini azaltmak.
Deniz biyoloğu Mert Gökalp’in kurucusu olduğu Eko Miras Derneği ile Project Posidonia kapsamında deniz çayırlarının korunmasına yönelik çalışmalar yürütüyoruz. Deniz çayırlarının haritalandırılması, izlenmesi ve korunması için bilimsel yöntemlerden yararlanıyoruz.
Akdeniz Koruma Derneği ile de deniz ekosistemlerinin korunması konusunda iş birliği yapıyoruz. Göcek’teki MAPA şamandıra sistemiyle teknelerin kontrolsüz demirlemesinin deniz tabanında oluşturduğu tahribatı azaltmayı hedefliyoruz. Elektronik gemi denetim sistemimizle deniz kirliliğine karşı mücadele ediyoruz.
Deniz çayırları karbon depoluyor, biyolojik çeşitliliği koruyor ve deniz yaşamının devamlılığını sağlıyor. Bu nedenle denizlerin korunması, iklim politikalarımızın önemli bir parçası.
Temiz enerji, döngüsel ekonomi ve afetlere dirençli kentleşme alanlarında hangi adımları atıyorsunuz?
Karbon nötr Muğla hedefimiz doğrultusunda temiz enerji yatırımlarımızı geliştiriyoruz.
17,2 megavat gücünde güneş enerjisi yatırımımız bulunuyor. Bu yatırımla temiz enerji üretimini artırmayı, enerji maliyetlerini ve karbon emisyonlarını azaltmayı hedefliyoruz.
Atık yönetimi tesislerimizde ise yaklaşık 5 bin hanenin elektrik tüketimine karşılık gelen enerji üretiyoruz. Döngüsel ekonomi alanında da önemli çalışmalarımız var. İnşaat ve yıkıntı atıklarını geri kazanıyor, yeniden kullanılabilir malzemelere dönüştürüyoruz. Bu projemizle 2026 yılında Brüksel’de düzenlenen Yerel Sürdürülebilirlik Ödülleri’nde Avrupa ikinciliği elde ettik. Diğer taraftan orman yangınları, seller ve taşkınlara karşı altyapımızı ve afet müdahale kapasitemizi güçlendiriyoruz.
Çünkü iklim değişikliğine uyum, kentlerimizi afetlere karşı daha dirençli hâle getirmeyi de gerektiriyor.
Muğla’daki çalışmalarınız Birleşmiş Milletlerin 2030 Gündemi’yle nasıl örtüşüyor? COP31’den somut beklentileriniz neler?
Birleşmiş Milletlerin 2030 Sürdürülebilir Kalkınma Gündemi, hepimiz için ortak bir yol haritası.
Muğla’da yürüttüğümüz çalışmalar temiz su, temiz enerji, sürdürülebilir kentler, iklim eylemi, sudaki yaşam ve uluslararası ortaklıklar hedefleriyle doğrudan ilişkili. Özellikle 17’nci hedef, yani Amaçlar için Ortaklıklar, bugün tartıştığımız konunun merkezinde yer alıyor.
Biz Muğla’da uluslararası ortaklıkların yerel yatırımlara nasıl dönüşebileceğini göstermeye çalışıyoruz.
Ancak daha hızlı ilerlememiz gerekiyor. Bu nedenle COP31’den dört somut beklentimiz var:
Birincisi: Yerel yönetimler uluslararası iklim kararlarının eşit ortakları olmalı. İkincisi: İklim finansmanına doğrudan ve kolay erişim sağlanmalı. Üçüncüsü: Uluslararası şehir ağları somut yatırım ve uygulama ortaklıklarına dönüşmeli. Dördüncüsü: Akdeniz kentleri için ortak bir iklim uyum ve dayanışma mekanizması geliştirilmeli.
Son olarak, 2030’a giden süreç ve COP31 için nasıl bir mesaj vermek istersiniz?
2030’a dört yıl kaldı. Önümüzdeki dört yıl, verdiğimiz taahhütleri ne ölçüde gerçekleştireceğimizi gösterecek. Muğla’da hedeflerimizi belirledik. Yol haritamızı hazırladık. Uluslararası ortaklıklarımızı geliştirdik. Şimdi projelerimizi hayata geçirmek ve sonuçlarını büyütmek için çalışıyoruz. İklim mücadelesinde başarının ölçüsü, aldığımız kararların kentlerimizde yarattığı değişimdir.
COP31’in yerel yönetimlerin daha güçlü temsil edildiği, finansmana erişimin kolaylaştığı ve somut ortaklıkların geliştiği bir dönüm noktası olmasını diliyorum.
