14 Mayıs Dünya Çiftçiler Günü, üreticilerin emeğini ve tarımsal üretimin toplum için taşıdığı hayati önemi bir kez daha gündeme taşıdı. Gıda güvenliği, kırsal kalkınma, su kaynaklarının korunması ve üreticinin desteklenmesi gibi başlıkların öne çıktığı bu özel günde, İzmir Büyükşehir Belediyesi’nin Tarım Master Planı çalışmaları da dikkat çekti.
İzmir Büyükşehir Belediyesi, kırsalda topyekûn kalkınmayı hedefleyen Tarım Master Planı’nda sona yaklaştı. Türkiye Sağlıklı Kentler Birliği ve İzmir Büyükşehir Belediye Başkanı Dr. Cemil Tugay öncülüğünde hazırlanan plan, İzmir’in tarımsal geleceğine yönelik kapsamlı bir yol haritası ortaya koyuyor.
Planın merkezinde kooperatifler yer alıyor. Sürdürülebilir tarım, güvenli gıda, dirençli kırsal ekonomi ve genç nüfusun kırsaldan kopmaması gibi hedefler, kooperatif yapıları üzerinden hayata geçirilecek.
Kooperatiflerle kapsamlı görüşmeler yapıldı
Tarım Master Planı kapsamında İzmir genelindeki kooperatiflerle geniş çaplı temaslar yürütüldü. Ziraat odalarıyla birlikte kentteki 163 kırsal kalkınma kooperatifi, 81 sulama kooperatifi ve 45 su ürünleri kooperatifiyle görüşmeler gerçekleştirildi.
Çalışmanın ilk aşamasında kooperatif temsilcileri, Başkan Dr. Cemil Tugay ile bir araya geldi. Ardından İzmir Büyükşehir Belediyesi Tarımsal Hizmetler Dairesi Başkanlığı’nın uzman ekipleri sahaya çıkarak kooperatifleri yerinde ziyaret etti.
Bu görüşmelerde üreticilerin talepleri dinlendi, ihtiyaçlar belirlendi ve öncelikler oluşturuldu. Yapılan değerlendirmelerin ardından uygulama süreci başlatıldı.
“Kırsal kalkınmanın merkezinde kooperatifler var”
Kırsal Çalışma Grubu Tarım Gıda Komisyonu tarafından yürütülen çalışmaların detaylarını paylaşan Prof. Dr. Yusuf Kurucu, İzmir Büyükşehir Belediyesi’nin tarım politikalarında kooperatifleri merkeze aldığını söyledi.
Kurucu, kırsal kalkınmanın güçlendirilmesi için kooperatiflerin temel yapı olduğunu belirtti. İzmir Büyükşehir Belediyesi’nin mümkün olan her çalışmayı kooperatifler aracılığıyla yürütmek istediğini ifade eden Kurucu, üreticilerle iletişimin yalnızca ziyaretlerle sınırlı kalmayacağını, ilgili daire başkanlıklarının kapılarının her zaman açık olduğunu vurguladı.
Kurucu, yalnızca 2026 yılında değil, ilerleyen yıllarda da bütçenin artırılarak kırsal kalkınma çalışmalarının kooperatiflerle birlikte sürdürüleceğini dile getirdi.
En büyük endişe susuzluk ve kuraklık
Kooperatiflerle yapılan görüşmelerde öne çıkan en önemli başlıklardan biri susuzluk oldu. Prof. Dr. Yusuf Kurucu, üç yıl üst üste yaşanan kuraklığın üreticiler üzerinde ciddi etkiler bıraktığını belirtti.
Bu yıl yağış görülse de iklim bilimcilerin gelecek yıllar için kuraklık riskinin devam edeceğini söylediğini aktaran Kurucu, kısa sürede etkili olan ve sellere yol açan yağışların da iklim değişikliğinin sonucu olduğunu ifade etti.
Kırsal kalkınma, sulama ve su ürünleri kooperatiflerinin tamamının iklim değişikliğinin etkilerine dikkat çektiğini belirten Kurucu, bu nedenle alınacak önlemlerin değişen iklim koşullarına uyumlu biçimde planlandığını söyledi.
Su ve toprak korunacak
Tarım Master Planı’nda su ve toprağın korunması temel hedefler arasında yer alıyor. Bu kapsamda salma sulamadan damla sulamaya, damla sulamadan ise toprak altı damlama sistemlerine geçişin teşvik edilmesi planlanıyor.
Ayrıca aşırı gübre kullanımının önüne geçilmesi, daha bilinçli gübreleme yapılması, hayvancılıkta doğru uygulamaların yaygınlaştırılması ve toprağın organik madde yönünden güçlendirilmesi hedefleniyor.
Bu adımların hem üretim maliyetlerini dengelemesi hem de doğal kaynakların korunmasına katkı sunması bekleniyor.
Genç nüfusun kırsalda kalması hedefleniyor
Planın önemli başlıklarından biri de genç nüfusun kırsaldan kente göçünün azaltılması. Prof. Dr. Yusuf Kurucu, kırsalda genç nüfusun ciddi oranda azaldığını belirterek bunun tarımın geleceği açısından kritik bir sorun olduğunu söyledi.
Kurucu’ya göre kırsalda üretimin sürdürülebilir olması için gençlerin kooperatiflerde ve tarımsal üretimde daha fazla yer alması gerekiyor. Bu amaçla sosyal refahın artırılması, kırsalda istihdamın güçlendirilmesi ve gençlerin üretim süreçlerine katılması hedefleniyor.
Bu kapsamda başlatılan “Toprağın Genç Aklı” projesinin olumlu karşılık bulduğu ve gelecek için umut verdiği ifade edildi.
İzmir’in dirençli gıda üreticisi olması amaçlanıyor
Pandemi, kuraklık ve gıda krizleri gibi risklere dikkat çeken Kurucu, İzmir’in kriz dönemlerinde kendi gıdasını güvenli ve ulaşılabilir şekilde üretebilen dirençli bir kent olması gerektiğini belirtti.
Kooperatifçiliğin bu noktada büyük önem taşıdığını ifade eden Kurucu, kooperatiflerin hem gıda üretimi hem de gıda güvenliği açısından temel bir direnç mekanizması oluşturduğunu söyledi.
Bireysel üreticilerin tek tek denetlenmesinin zor olduğuna dikkat çekilirken, kooperatiflerin kendi ortaklarının sebze, meyve, süt ve süt ürünleri gibi üretimlerini denetleyebileceği vurgulandı.
Hedef güçlü ve dirençli kooperatifler
İzmir Büyükşehir Belediyesi’nin hedefi, yalnızca kooperatif sayısını artırmak değil; ortak sayısı fazla, kurumsal yapısı güçlü ve dirençli kooperatifler oluşturmak olacak.
Bu kapsamda kooperatiflerin yönetimsel sorunlar nedeniyle yaşadığı güven kaybının önüne geçmek için eğitim çalışmaları başlatıldı. Önce belediye birimlerine kooperatif mevzuatı eğitimi verildi, ardından kooperatiflere yönelik yerinde eğitimlerin planlandığı belirtildi.
Tarım Master Planı ile İzmir’de üreticinin yerinde kalması, doğayı kirletmeden üretim yapılması, suyun ve toprağın korunması, gıda güvenliğinin güçlendirilmesi ve kırsalda kalkınmanın kooperatiflerle sürdürülebilir hale getirilmesi hedefleniyor.
