Erzincan’ın İliç ilçesinde 13 Şubat 2024 tarihinde meydana gelen ve 9 işçinin hayatını kaybettiği facianın ardından kapatılan Çöpler Altın Madeni, yeniden kamuoyunun gündemine taşındı. İddiaya göre, madenin çoğunluk hissesini kısa süre önce satın alan Cengiz Holding, tesiste üretimi yeniden başlatmak amacıyla çalışmalara başladı. Sektör kaynaklarından aktarılan bilgilere göre, sürecin planlandığı şekilde ilerlemesi halinde altın üretiminin mayıs veya haziran ayında yeniden başlaması mümkün olabilir.
Söz konusu gelişme, hem madenin geçmişte yaşanan felaket nedeniyle taşıdığı ağır toplumsal hafıza hem de devir sürecine ilişkin ortaya atılan iddialar nedeniyle dikkat çekiyor. İliç’te yaşanan olayın ardından altın üretimi durdurulmuş, sahadaki faaliyetler kamuoyunda uzun süre tartışılmıştı. Şimdi ise işletmenin el değiştirmesiyle birlikte yeni dönemin nasıl şekilleneceği sorusu öne çıkıyor.
Hisse devri sonrası gözler yeni ortaklık yapısına çevrildi
Kanadalı SSR Madencilik’in, Anagold Madencilik adıyla işlettiği Çöpler Altın Madeni’ndeki yüzde 80 hissesini 1,5 milyar dolar karşılığında Cengiz Holding’e sattığı belirtiliyor. Madendeki kalan yüzde 20’lik payın ise Çalık Holding bünyesindeki Lidya Madencilik’in kontrolünde olduğu ifade ediliyor. Böylece, sahadaki ortaklık yapısında yeni bir dönemin kapısı aralanmış oldu.
Sektör temsilcilerine göre, bu yapının önümüzdeki dönemde değişme ihtimali de bulunuyor. Anagold’daki ortaklık düzeninin sürüp sürmeyeceği yakından izlenirken, Lidya Madencilik’in elindeki yüzde 20’lik hissede ilerleyen süreçte bir devir ihtimalinin bulunduğu konuşuluyor. Bu olasılık, yalnızca İliç’teki maden sahası açısından değil, sektördeki genel güç dengeleri bakımından da dikkatle takip ediliyor.
Üretimin yeniden başlaması için ÇED süreci öne çıkıyor
Madencilik sektörü kaynakları, Çöpler Altın Madeni’ne ilişkin değerlendirmelerinde 2014 yılında alınmış bir ÇED raporuna dikkat çekiyor. Temsilciler, ilgili makamların bu ÇED doğrultusunda “yola devam” yönünde karar vermesi halinde, altın üretiminin yeniden başlayabileceğini belirtiyor. Bu nedenle süreçte en kritik başlıklardan biri olarak çevresel izinler ve idari değerlendirmeler öne çıkıyor.
Sektör çevrelerine göre beklenti, üretimin en geç yılın ikinci yarısının başında, yani temmuz ayına kadar başlaması yönünde. Ancak sürecin beklenenden daha hızlı ilerlemesi halinde mayıs ya da haziran ayında da üretime geçilebileceği ifade ediliyor. Bu değerlendirme, madende fiili hazırlıkların başladığı iddiasıyla birleşince, İliç’te yeni bir dönemin kapıda olduğu yorumlarını güçlendiriyor.
Cengiz-Çalık ortaklığı ve yeni satış iddiaları konuşuluyor
Madencilik kulislerinde yalnızca Çöpler Altın Madeni’ndeki üretim ihtimali değil, şirketler arasındaki olası yeni hisse hareketleri de konuşuluyor. Sektör kaynakları, SSR Madencilik’in Artvin’deki altın üretim projesini yürüten Hod Madencilik’te de payı bulunduğunu belirtiyor. Aynı kaynaklara göre, SSR Madencilik’in buradaki hissesini Çalık Holding’e satmak üzere görüşmeler yürüttüğü ve sürecin son aşamaya geldiği iddia ediliyor.
Bu gelişme, Çöpler sahasındaki hisse devriyle birlikte değerlendirildiğinde, sektörde yeni bir yeniden yapılanma sürecinin işlediği yorumlarına neden oluyor. Özellikle Cengiz Holding ile Çalık Holding çevresinde şekillenen ortaklık ve hisse dengeleri, yalnızca tek bir maden sahasıyla sınırlı kalmayan daha geniş bir tabloyu gündeme getiriyor.
Satış sürecine yönelik “değerinin altında” eleştirisi
Çöpler Altın Madeni’ndeki hisse satışına yönelik en dikkat çeken eleştirilerden biri CHP Genel Başkan Yardımcısı Deniz Yavuzyılmaz’dan geldi. Yavuzyılmaz, sosyal medya hesabından yaptığı açıklamada, SSR Madencilik’in Çöpler Altın Madeni’ndeki hisselerini değerinin altında Cengiz Holding’e devrettiğini öne sürdü. Bu iddia, satış sürecinin yalnızca ticari bir işlem olarak değil, kamuoyu açısından tartışmalı bir başlık olarak görülmesine yol açtı.
Yavuzyılmaz, SSR Madencilik’in İliç’teki varlıklarının 2024 sonu itibarıyla yaklaşık 2 milyar 688 milyon dolar değerinde olduğunu savundu. Altın fiyatlarındaki ve şirket hisselerindeki artışa rağmen satışın 1,5 milyar dolar üzerinden gerçekleştiğini belirten Yavuzyılmaz, burada ciddi bir değer farkı oluştuğunu dile getirdi. Ayrıca ruhsat süresi, çevresel izinler ve üretim yöntemlerine ilişkin belirsizliklerin şirket değişikliğiyle ortadan kaldırıldığını iddia ederek, sürecin ticari olmaktan çok siyasi garantilerle şekillendiğini savundu.
İliç’te yeni dönem tartışmaları büyüyor
Çöpler Altın Madeni’nde üretimin yeniden başlayabileceği iddiası, yalnızca ekonomik ya da sektörel bir gelişme olarak değerlendirilmiyor. 13 Şubat 2024’te yaşanan ve 9 işçinin yaşamını yitirdiği facianın ardından kamuoyunda oluşan hassasiyet nedeniyle, İliç’te atılacak her yeni adım çok daha yakından izleniyor. Bir yanda üretimin yeniden başlamasına yönelik hazırlık iddiaları, diğer yanda satış sürecine ilişkin sert eleştiriler, önümüzdeki dönemde bu başlığın daha da fazla tartışılacağını gösteriyor.
Önümüzdeki süreçte ilgili makamların çevresel ve idari kararları, ortaklık yapısındaki olası değişiklikler ve üretim takviminin netleşmesi, İliç’teki yeni dönemin seyrini belirleyecek temel unsurlar olacak. Şimdilik sektör kaynaklarının işaret ettiği tablo, Çöpler Altın Madeni’nde yeniden üretimin gündemin en sıcak başlıklarından biri haline geldiğini ortaya koyuyor.
