Nobel Kimya Ödülü sahibi Türk bilim insanı Prof. Dr. Aziz Sancar ve araştırma ekibinin beyin kanserine yönelik geliştirdiği yeni tedavi yöntemi, bilim dünyasında dikkat çekici sonuçlar ortaya koydu. Beyin kanserinin en saldırgan türlerinden biri olan glioblastomaya karşı yürütülen çalışmalarda, deneysel ilaç kombinasyonunun bazı fare modellerinde tümörleri yaklaşık 23 gün içerisinde ortadan kaldırdığı bildirildi.
Araştırmanın sonuçları, bilimsel dergi Proceedings of the National Academy of Sciences (PNAS) bünyesinde yayımlandı. Çalışmada elde edilen bulgular, mevcut tedavilere direnç gösterebilen beyin tümörleri için yeni yöntemlerin geliştirilmesine katkı sağlayabilecek nitelikte değerlendiriliyor.
Aziz Sancar'ın geliştirdiği tedavi farelerde başarılı oldu
Aziz Sancar ve ekibi, glioblastoma tedavisinde kullanılan temozolomid (TMZ) adlı kemoterapi ilacını EdU isimli molekülle birleştirerek yeni bir tedavi yaklaşımı üzerinde çalıştı.
Laboratuvar ortamında gerçekleştirilen deneylerin ardından yöntem, beyin tümörü oluşturulan fareler üzerinde test edildi.
Araştırmada bazı fare modellerinde tümörlerin yaklaşık 23 gün içerisinde tamamen ortadan kalktığı bildirildi. Tedavi uygulanan bazı farelerin 250 günden uzun süre kansersiz yaşadığı, yalnızca tek bir madde uygulanan karşılaştırma gruplarında ise yaşam süresinin daha kısa kaldığı aktarıldı.
Ancak bilim insanları, sonuçların kullanılan deney modeline göre değişebildiğini ve bütün farelerde aynı etkinin görülmediğini vurguluyor.
Yeni tedavi yöntemi nasıl çalışıyor?
Araştırmanın merkezinde, kanser hücrelerinin DNA yapısını hedef alan iki farklı maddenin birlikte kullanılması bulunuyor.
EdU adı verilen molekül, hücrelerin DNA sentezi sırasında yapıya katılabiliyor. Temozolomid ise DNA üzerinde hasar oluşturarak kanser hücrelerinin çoğalmasını engellemeyi amaçlıyor.
Araştırmacılar, bu iki maddenin birlikte kullanılmasının kanser hücrelerinin DNA hasarıyla başa çıkma kapasitesini azaltabileceğini değerlendiriyor.
Çalışmanın önemli özelliklerinden biri de EdU molekülünün kan-beyin bariyerini geçebilme potansiyeli taşıması.
Kan-beyin bariyeri, birçok ilacın beyin dokusuna ulaşmasını zorlaştırdığı için beyin tümörlerinin tedavisinde önemli engellerden biri olarak kabul ediliyor.
Aziz Sancar son gelişmeleri Diyarbakır'da anlattı
Prof. Dr. Aziz Sancar, 22 Ekim 2026 tarihinde Diyarbakır'da gerçekleştirdiği bilimsel sunumda beyin kanseri araştırmasının geldiği aşamaya ilişkin açıklamalarda bulundu.
Sancar, farelerde elde edilen sonuçların önemli olduğunu ancak yöntemin insanlar üzerinde aynı başarıyı sağlayıp sağlamayacağının henüz bilinmediğini belirtti.
Araştırmada insanlardan alınan kanser hücrelerinin farelerin beyinlerine yerleştirildiğini anlatan Sancar, EdU ve temozolomid kombinasyonunun bu hücreler üzerinde güçlü etki gösterdiğini ifade etti.
Bununla birlikte, yöntemin insanlarda uygulanabilmesi için daha kapsamlı çalışmalar yapılması gerektiğinin altını çizdi.
İnsanlar üzerinde denemeler başladı mı?
Aziz Sancar, araştırmanın kamuoyunda büyük ilgi görmesinin ardından yaptığı açıklamalarda, deneysel sonuçların henüz insanlarda kullanılabilecek bir tedavi anlamına gelmediğini vurguladı.
Bilim insanı, Ocak 2026'da yaptığı açıklamada yöntemin güvenli ve etkili bir insan tedavisine dönüşebilmesi için en az iki yıllık ek çalışmaya ihtiyaç duyulduğunu belirtmişti.
Ekim ayında yaptığı son açıklamada da klinik uygulama aşamasına henüz ulaşılmadığını ifade etti.
Yeni tedavi yaklaşımının insanlarda kullanılabilmesi için öncelikle güvenlik değerlendirmelerinin, gerekli hayvan deneylerinin ve düzenleyici kurumların onay süreçlerinin tamamlanması gerekiyor.
Glioblastoma neden tehlikeli bir kanser türü?
Glioblastoma, merkezi sinir sisteminde ortaya çıkan ve hızlı büyüme özelliği gösteren kötü huylu beyin tümörleri arasında yer alıyor.
Hastalığın tedavisinde genellikle cerrahi müdahale, radyoterapi ve temozolomid içeren kemoterapi yöntemleri uygulanıyor.
Ancak glioblastoma, tedavi sonrasında yeniden ortaya çıkabilmesi ve çevresindeki sağlıklı beyin dokusuna yayılabilmesi nedeniyle tedavisi oldukça güç hastalıklardan biri olarak biliniyor.
Aziz Sancar ve ekibinin geliştirdiği yöntem, özellikle mevcut tedavilerin etkisini artırabilecek yeni ilaç kombinasyonlarının araştırılması açısından önem taşıyor.
Kanser tedavisinde yeni bir dönemin kapısı aralanabilir
Aziz Sancar'ın öncülüğünde yürütülen araştırma, beyin kanserinin tedavisine yönelik çalışmalar açısından umut verici bir gelişme olarak değerlendiriliyor.
Özellikle bazı fare modellerinde tümörlerin tamamen ortadan kalkması ve uzun süreli sağkalım gözlemlenmesi, yöntemin ileri araştırmalara taşınmasını destekleyen önemli bulgular arasında bulunuyor.
Bununla birlikte bilim insanları, farelerde elde edilen başarının insanlarda aynı sonuçları garanti etmediğine dikkat çekiyor.
Araştırmanın bundan sonraki aşamalarında yöntemin güvenliği, olası yan etkileri ve insanlarda uygulanabilirliği değerlendirilecek.
Aziz Sancar'ın geliştirdiği deneysel tedavi henüz hastanelerde uygulanabilen, insanlarda etkinliği kanıtlanmış bir kanser ilacı değil. Ancak elde edilen sonuçlar, glioblastoma tedavisi için yeni seçenekler geliştirilmesi yönündeki bilimsel çalışmalara önemli katkı sağlayabilir.
