Amerika Birleşik Devletleri, Kovid-19 pandemisi süresince yaşanan "yönetim zafiyetleri ve reformlardan yoksunluk" gerekçesiyle Dünya Sağlık Örgütü'nden resmi olarak ayrıldığını duyurdu. ABD Sağlık ve İnsani Hizmetler Bakanlığı ile Dışişleri Bakanlığı, bir süredir devam eden çekilme sürecinin bugün itibarıyla sona erdiğini açıkladı.
ABD'nin Resmi Ayrılışı
Amerika Birleşik Devletleri, Dünya Sağlık Örgütü (DSÖ) ile olan ilişkisini resmen sonlandırdı. Sağlık Bakanı Robert F. Kennedy Jr. ve Dışişleri Bakanı Marco Rubio tarafından yapılan ortak açıklamada, Cenevre merkezli örgütün "üye devletlerin baskısından bağımsız olamadığını" vurgulandı. Bu ayrılığın, ABD Başkanı Donald Trump'ın 20 Ocak 2025 tarihinde duyurduğu ayrılma planının bir sonucu olduğu ifade edildi. ABD'nin DSÖ'den ayrılması, uzun bir bekleyişin ardından sonuçlanırken, dünya genelinde kritik bir sağlık kuruluşunun bir üyesinin artık bu platformda yer almayacak olması tartışmalara neden oldu.
Finansal Kesintiler ve Personel Geri Çekme
ABD, dünyadaki pandeminin yönetiminde alternatifsiz bir aktör olarak görülen DSÖ ile olan fon akışını durdururken, bu süreçte örgüte sağladığı finansmanı da kesmişti. ABD yönetimi, bu bir yıllık süreç içerisinde, DSÖ bünyesinde yürütülen projeleri, ikili anlaşmalar çerçevesinde başka ülkeler ve kuruluşlarla yürütmeye başladı. Bu iki taraf arasındaki iş birliğinin sona ermesi, yalnızca finansal boyutta değil, aynı zamanda uluslararası sağlık politikaları açısından da önemli değişikliklere yol açabilir. Ülkelerin sağlık politikalarını ve Covid-19 ile mücadele stratejilerini etkileyebilir.
Dünya Sağlık Örgütü'nün Gecikmeleri ve Eleştiriler
Bakanlıkların yaptığı ortak açıklamada, DSÖ'nün pandeminin başlangıcında küresel acil durumu ilan etme sürecinde yaşanan gecikmelerin ciddi sonuçlar doğurduğu ifade edildi. "Bu gecikme, virüsün yayılmasına karşı dünyayı kritik haftalar kaybettirdi" mesajı verildi. ABD’li yetkililer, virüsün insandan insana bulaştığını gizleyen Çin'in tutumuna rağmen, DSÖ yönetiminin bu durumu yeterince ele almadığını ve Pekin'e karşı aşırı bir övgüde bulunduğunu belirtti. Açıklamalara göre, DSÖ’nün bulaşma kaynaklarını ve virüsün yayılımını yeterince ciddiye almadığı ifade ediliyor. Bu faktörlerin birleşimi, Dünya Sağlık Örgütü'nün güvenilirliğine yönelik ciddi endişeleri beraberinde getirmiş durumda.
Pandemi Sonrası Yeni Strateji: "Önce Amerika"
ABD hükümeti, Dünya Sağlık Örgütü ile olan ilişkisini yalnızca ayrılık süreci ile sınırlı tutarken, yeni sağlık stratejisini "Önce Amerika" prensibi üzerine inşa edeceğini duyurdu. Bu çerçevede, bulaşıcı hastalıklarla mücadele ve biyogüvenlik konularında, diğer ülkeler ve özel sektör ile ikili ilişkileri güçlendireceklerini belirttiler. Bunun yanı sıra, ABD liderliğindeki sağlık inovasyonları ve acil durumlara müdahale konularında da kendi çıkarlarını gözeterek hareket edeceklerini ifade ettiler. Bu yeni yaklaşımın, hem ulusal hem de uluslararası sağlık düzleminde yeni dinamikler oluşturması bekleniyor.
