CHP'li Ümit Özlale, Plan ve Bütçe Komisyonu'nda enerji fiyatlarına dair yaşanabilecek artışların Türkiye ekonomisi üzerindeki etkilerini değerlendirmiş ve Eşel Mobil Sistemi'nin yeniden uygulanması çağrısında bulunmuştu. Bu çağrı sonrasında düzenleme, gece yarısı Resmî Gazete'de yayımlanarak yürürlüğe girmiştir.
Yenilikler ve Düzenlemeler
Son zamanlarda TBMM Plan ve Bütçe Komisyonu'ndan geçen kanun teklifi, birçok önemli maddeyi içermektedir. Bu teklif, şans ve bahis reklam giderlerinin matrahtan düşülmesi uygulamasının sona ermesini, vakıf üniversitesi hastanelerinin vergi muafiyetinin kaldırılmasını, bazı kıymetli taşların özel tüketim vergisi (ÖTV) kapsamına alınmasını, kripto varlıkların vergilendirilmesini, katma değer vergisi (KDV) istisnalarının daraltılmasını, bedelli askerlik ücretinin artırılmasını ve deprem bölgesindeki hak sahiplerine peşin ödemelerde indirim yapılmasını kapsamaktadır. Bu düzenlemelerin kabulü, kamu maliyesi açısından önemli sonuçlar doğurabilir.
Tarım Sektöründeki Etkiler
Komisyonda konuşan CHP İzmir Milletvekili ve Enerji ve Tabii Kaynaklar Politika Kurulu Başkanı Ümit Özlale, ABD ve İsrail’in İran’a gerçekleştirdiği saldırıların ardından enerji fiyatlarının artışı ile Türkiye'nin ekonomik dengelerini bozabileceğini vurguladı. Özlale, enerji maliyetlerindeki artışın tarım sektöründe en fazla hissedileceğini ve bunun gıda fiyatları aracılığıyla enflasyonu olumsuz yönde etkileyeceğini ifade etti. Tarımda kullanılan mazot ve nakliye masraflarındaki yükselişin gıda fiyatlarına yansıyarak enflasyonist baskılar oluşturabileceği konusunda uyarılarda bulundu.
Eşel Mobil Sistemi İhtiyacı
Ümit Özlale, özellikle enerji fiyatlarındaki artışın tarım ve sanayi üzerindeki olumsuz etkilerini engellemek adına Eşel Mobil Sistemi'nin yeniden devreye alınması gerektiğini belirtti. Özlale, bu sistemin uygulanmaması durumunda tarım ve sanayi sektörlerinde büyük bir maliyet baskısı oluşabileceğini, dolayısıyla bunun etkilerinin maliyetinden çok daha büyük olacağını aktardı. Özlale, bu uygulamanın yıllık maliyetinin 200 milyar lirayı aşabileceğini ifade ederek, hükümetin bu durumu ciddiye alması gerektiğini dile getirdi.
BOTAŞ ve Sübvansiyon Politikaları
BOTAŞ'ın kamu borçları ile ilgili kesin bir çözüm gerektiğini savunan Özlale, bu şirketin zarar etmesinin temel nedenlerinden birinin yanlış sübvansiyon politikaları olduğunu belirtti. Elektrik ve doğalgaz faturasına yönelik mevcut sübvansiyon sisteminin, kamu maliyesine büyük bir yük getirdiğini ve dar gelirli vatandaşları yeterince korumadığını ifade etti. Özlale, bu tür sübvansiyonların, gelir durumu göz önünde bulundurulmadan uygulandığını belirterek, enerji yoksulluğu ile mücadele için yeni bir yaklaşım geliştirilmesi gerektiğini vurguladı.
Emekli İkramiye Artışları Üzerine Eleştiriler
Özlale, Plan ve Bütçe Komisyonu’ndaki konuşmasında emeklilere ödenen bayram ikramiyeleri hakkında da eleştirilerde bulunmuş olan. Yıllar içerisinde artışların enflasyon oranlarından ziyade seçim dönemlerine göre belirlendiğine dikkat çekerek, bu durumu eleştirdi. Geçmişteki düşük artışların ardından, 2023 seçimleri vesilesiyle yapılan yüksek artışların dikkat çekici olduğunu, bu durumun da siyasetle ekonomi arasındaki bağlantıyı gözler önüne serdiğini ifade etti.
Vergi Politikalarındaki Sorunlar
Komisyonda ayrıca torba yasa düzenlemelerinde işlem vergisi ve kazanç vergisinin birlikte uygulanmasının sorunlu olduğunu belirten Özlale, bu durumun vergi politikaları açısından sorun teşkil ettiğini vurguladı. Özellikle bir yatırımcının herhangi bir kazanç elde etmeden işlem yapması durumunda bile vergi ödemesi gerekliliğini eleştirerek, bunun adaletsizlik oluşturduğunu dile getirdi. Kripto varlıklar konusunda ise vergilendirme yapmanın gerekliliğine girmek yerine, sektörün gelişimine odaklanılması gerektiğinin altını çizerek, mevcut düzenlemelerin sektörde olumsuz sonuçlar doğurabileceğine dikkat çekti.
Bedelli Askerlik Uygulaması Üzerine Görüşler
Özlale, bedelli askerlik uygulamasının gençler arasında eşitlik ilkesini zedelediği görüşünü dile getirerek, maddi imkânı olmayan gençlerin de bu uygulamadan faydalanabilmesi için kamu bankaları aracılığıyla düşük faizli kredi imkanının sağlanabileceği önerisinde bulundu. Bu durumun, gençler arasında koşullara bağlı olarak derinleşen eşitsizlikleri azaltacağını savundu. Söz konusu düzenlemenin mevcut haliyle daha fazla eşitsizliğe neden olabileceğini ifade etti.
