Avşar, vergi gelirlerinin belediyelerin temel finansman kaynağı olduğuna vurgu yaparak, İlbank’ın kuruluş amacının yerel yönetimlerin mali ihtiyaçlarını karşılamak olduğunu hatırlattı. Belediyelerin mali tablolarının üçer aylık dönemler halinde ilgili bakanlıklara sunulduğunu belirten Avşar, kaynak dağılımının kanunda tanımlanan objektif ölçütlere göre yapılıp yapılmadığını sordu.
“Belediyelerin ana gelir kalemi vergi paylarıdır”
5393 sayılı Belediye Kanunu’nun 59. maddesini hatırlatan Avşar, belediyelerin ana gelir kalemleri arasında genel bütçe vergi gelirlerinden ayrılan payın açıkça yer aldığını belirtti. Bu payların, belediyelerin hizmet üretme kapasitesinde belirleyici rol oynadığını ifade etti.
“İlbank, yerel yönetimlerin finansman ihtiyacı için var”
6107 sayılı İller Bankası Kanunu’na atıf yapan Avşar, bankanın temel amacının belediyeler ve il özel idarelerinin finansman ihtiyacını karşılamak, teknik destek sunmak ve kentsel altyapı projelerine katkı sağlamak olduğunu vurguladı.
Pay hesaplaması net tutar üzerinden yapılıyor
5779 sayılı Kanun’a göre belediyelere ayrılan payın, genel bütçe vergi gelirleri tahsilatından vergi iadeleri düşüldükten sonra kalan net tutar üzerinden hesaplandığını hatırlatan Avşar, dağıtımın nüfus ve gelişmişlik endeksine göre yapılması gerektiğini belirtti.
Kanuna göre belediye paylarının yüzde 80’i nüfusa, yüzde 20’si ise gelişmişlik endeksine göre belirleniyor.
İlbank kârının yüzde 51’i dönüşüm projelerine ayrılmalı
İller Bankası Ana Sözleşmesi’ne dikkat çeken Avşar, bankanın safi kârının yüzde 51’inin kentsel dönüşüm, altyapı, imar ve benzeri projelere hibe olarak aktarılması gerektiğini ifade etti.
2024’te 915 iş için 42,2 milyar TL kaynak kullanıldı
Avşar, İlbank’ın 2024 Yılı Faaliyet Raporu verilerine göre yerel yönetimlere yönelik 915 proje ve yapım işi yürütüldüğünü, bu işler için toplam 42 milyar 270 milyon 858 bin TL kaynak kullanıldığını açıkladı.
Bu kapsamda hangi belediyelere ne kadar kaynak aktarıldığı sorusu önergenin ana eksenini oluşturdu.
Bakan Kurum’a yöneltilen kritik sorular
Avşar, Bakan Murat Kurum’a şu soruları yöneltti:
915 işin verildiği belediyelerin siyasi parti dağılımı nedir?
42,2 milyar TL’lik kaynağın il ve bölge bazlı dağılımı nasıldır?
Kaynak dağıtımında nüfus ve gelişmişlik endeksi gibi objektif kriterler dikkate alınıyor mu?
Parti değişimi sonrası bazı belediyelere aktarılan kaynaklarda artış oldu mu?
Kaynakların adil dağıtılmadığına dair bakanlığa ulaşan şikâyet var mı?
Rutin mali denetimlerde kaç belediyede usulsüzlük tespit edildi?
“Şeffaflık ve hesap verebilirlik” vurgusu
Avşar, kamu kaynaklarının dağıtımında şeffaflık ve hesap verebilirliğin esas olması gerektiğini belirterek, belediyeler arasında mali kapasite farklarını azaltan ve bölgesel eşitsizlikleri gideren bir yöntem uygulanıp uygulanmadığının kamuoyuna açıklanması gerektiğini ifade etti.
Önergeye verilecek yanıtın, yerel yönetimlerin mali yapısına ilişkin tartışmalara açıklık getirmesi bekleniyor.
