TBMM Anayasa Komisyonu Başkanı AKP'li Mustafa Şentop, Başbakan Binali Yıldırım ile MHP Genel Başkanı Devlet Bahçeli arasında varılan yeni anayasa değişikliği anlaşmasına dair bilgi verdi. Şentop, yeni "Başkanlık veya Cumhurbaşkanlığı sisteminde" milletvekillerinin Meclis araştırması ve genel görüşme önergesi verebileceğini vurguladı. Ayrıca, yazılı ve sözlü soru sorulabileceğini ancak güvenoyunun ve gensoru teklifinin yer almayacağını ifade etti. Şentop, "Yeni hükümet modelinde mevcut sistemdeki cumhurbaşkanı ile başbakanın görev ve yetkileri, başkanlık sistemi çerçevesinde bir araya getirilecek." şeklinde konuştu. MuHabirin "Başkanlık sisteminin genel hatları nelerdir?" sorusuna ise parlamenter sistemin tek seçimle yürütme ve yasama organlarının belirlenmesi üzerinden bir karşılaştırma yaptı.
Çifte Meşruiyet Kavramı
TBMM Başkanlık sistemi üzerine değerlendirmede bulunan Şentop, bu sistemin temel özelliklerinden birinin yasama ve yürütmenin halk tarafından seçilmesi olduğunu belirtti. Başkanlık sisteminde, yasama için bir, yürütme içinse farklı bir seçim yapılmasının çifte meşruiyet yarattığını dile getirdi. Mevcut parlamenter sistemde ise yürütme, yasama organı olarak meşruiyetini dolaylı yoldan alırken, başkanlık sistemi doğrudan halk tarafından onaylanan bir hükümet yapısı sunuyor. Şentop, bu durumun yasama organının meşruiyetinin yanı sıra yürütme organının da doğrudan halkın iradesiyle şekillendiği anlamına geldiğini vurguladı. Dolayısıyla, başkanlık sisteminin sağladığı bu çifte yapı, hükümetin daha fazla demokratik legitimasyon kazanmasını sağlıyor.
Gerçek Kuvvetler Ayrılığına Dair Eleştiriler
Şentop, parlamenter sistemin denetim mekanizmasının aynı zamanda kendisiyle çelişkili olduğunu ifade etti. Hükümetin güçlü bir destekle gelmesi durumunda, parlamentonun bu hükümeti nasıl denetleyebileceği sorusunu gündeme getirdi. Başbakanın partisiyle ilişkisi devam ettikçe, yasama organı tarafından denetim anlayışının pekişmediğine dikkat çekti. Bu sebep, mevcut sistemde yasama ve yürütmenin ayrımları arasında gerçek bir delinebilmiş durumun olmadığını gösteriyor. Şentop, başkanlık sisteminde ise yasama ve yürütme arasında daha belirgin bir ayrım olacağını savundu. Bu modelde sadece milletvekillerinin yasa teklif edebileceği, başkan ve kabinenin yasama faaliyetlerinde yer almayacağı açıklandı.
Anayasa Değişikliği Süreci
AK Parti ile MHP, liderleri Binali Yıldırım ve Devlet Bahçeli'nin katılımıyla bir komisyon kurarak yeni başkanlık sistemini içeren değişiklik metni üzerinde fikir alışverişinde bulundu. Yıldırım, MHP'nin desteğiyle hazırlanan teklifin bu hafta TBMM'ye sunulacağını müjdeledi. Yıldırım, "Anayasa değişikliği üzerinde uzlaşılmış durumda ve bu ülkenin artık süre kaybetmemesi adına bu süreci hızlandırmalıyız." diyerek gerekli adımların atılacağına dair güvence verdi. Ayrıca, halkın görüşüne sunulacak referandum sürecinin detaylarını da aktardı. Mevcut yasalar çerçevesinde 330 veya daha üstü bir oy ile kabul edilen tekliflerin referanduma gidebileceğini belirtti.
Referandum Takvimi ve Gelecek Adımlar
Yıldırım, TBMM'deki oylamanın ardından teklifin kabul edilmesi durumunda referandumun 60 gün içinde gerçekleştirileceğini duyurdu. Bu süreçte, Meclis'in aldığı kararların ne kadar süre içinde halk oylamasına sunulacağı merak edilirken, referandum tarihinin yaz başında olması bekleniyor. 367 oyla geçen değişikliklerin doğrudan yürürlüğe girmesinin yanı sıra, 330 ila 367 arasında bir oyla kabul edilen değişikliklerin halk oylamasına taşınabileceği bilgisi verildi. AK Parti ile MHP'nin milletvekili sayılarının uygunluğu, önerilen değişikliklerin referanduma gidebilmesi için önemli bir faktör oluşturuyor.
AKP'nin İmza Süreci
AKP, anayasa değişiklik teklifinin imzaya açıldığını duyurdu. 317 milletvekiline sahip partinin, 330 oy sınırına ulaşabilmesi için ek oylara ihtiyacı olduğu ifade edildi. Milletvekillerinin onay vermesi amacıyla son tarih, Pazartesi günü 12:00 olarak belirlendi. MHP ile birlikte yeterli destek sağlanırsa, teklif referanduma taşınmış olacak. Bu süreç, partilerin koalisyon içindeki kararlılıklarını ve birliklerini de gösterecektir. AK Parti'nin daha fazla milletvekiliyle destek alması hedefleniyor.
