Hükümet, 15 Temmuz'daki darbe girişimini önceden öngöremediği iddialarının ardından, istihbarat teşkilatının yeniden yapılandırılması için taslak çalışmalarını tamamladı. Kulislerde dolaşan bilgilere göre, bu önemli adımın atılması için Cumhurbaşkanlığı odaklı anayasa değişikliğinin hayata geçirilmesi gerekiyor. Öne sürülen değişiklikle, istihbaratın genel yöneticisi ve koordinatörü, Cumhurbaşkanlığı’na bağlı olarak faaliyet gösterecek Ulusal Güvenlik Direktörü olacak.
Ulusal Güvenlik Direktörlüğünün Kuruluşu
Yeni tasak çalışmaları çerçevesinde, ülkede başkanlık sistemine geçiş halinde, ABD'deki modeli örnek alarak bir Ulusal Güvenlik Direktörlüğü (UGD) kurulması öngörülüyor. Bu direktörlük, Türkiye’de Cumhurbaşkanlığı'na bağlı bir yapı olarak hizmet verecek ve başkan tarafından atanacak bir Ulusal Güvenlik Direktörü tarafından yönetilecek. Söz konusu direktörlük, istihbarat birimleri arasında bir koordine sağlarken, aynı zamanda buraların genel patronajıyla da ilgilenecek. Eğer başkanlık sistemine geçiş gerçekleşmezse, bu yapılanma Başbakanlık’a bağımlı bir şekilde işleyecek. Böylelikle Türkiye’nin güvenlik politikaları daha sistematik bir hale getirilecek.
İç ve Dış İstihbarat Ayrımı
Yapılacak reformlarla iç istihbarat ile dış istihbaratın kesin olarak ayrılmasına karar verildi. Fakat bu ayrım, “İstihbarat içeriden başlar” prensibiyle hayata geçirilmeden, daha net bir çerçeveye oturtulacak. Amacın, uzmanlaşma ve yetki karmaşasını önlemek olduğu belirtiliyor. Millî İstihbarat Teşkilatı (MİT), CIA modeline benzer şekilde dış istihbarata daha fazla odaklanacak. Bununla birlikte, belli alanlarda yer alan uzman masaları da oluşturulacak. Böylece Türkiye’nin istihbarat kabiliyeti daha da güçleştirilecek.
Sinyal İstihbaratının UGD'ye Bağlanması
Genelkurmay Başkanlığı’na bağlı Elektronik Sistemler Komutanlığı (GES), sonrasında Millî İstihbarat Teşkilatı’na (MİT) devredilen Sinyal İstihbarat Başkanlığı’nın geleceği de taslak çalışma içerisinde yer alıyor. Bu birim, MİT’ten ayrılarak yeni oluşturulan Ulusal Güvenlik Direktörlüğü’ne (UGD) bağlanacak. Aynı zamanda bilgi teknolojileri ve iletişim alanında faaliyet gösteren kurumların teknik altyapısını sağlama görevini de UGD üstlenecek. Böylece ülkenin elektronik istihbarat yetenekleri daha etkili bir biçimde yönetilebilecek.
Askeri ve Sivil İstihbaratın Reformu
15 Temmuz darbe girişiminde Türk Silahlı Kuvvetleri (TSK) içerisinden etkin istihbarat alamama sorununu aşmak amacıyla, sivil istihbarat birimlerinin TSK'dan bilgi alabilmesi için yasal düzenlemeler yapılacak. Emniyet, Jandarma ve Genelkurmay İstihbarat birimlerinin yapılandırılması, bu çerçevede gözden geçirilecek. Millî Savunma Bakanlığı’na bağlı yeni bir birimin, buradaki istihbarat faaliyetlerini desteklemesi düşünülüyor. Böylelikle, TSK ve sivil istihbarat arasındaki iletişim güçlendirilecek.
Yeni Sivil İstihbarat Birimleri
İstihbarat verilerini analiz ederek, gündelik istihbaratı stratejik bilgilere dönüştürecek yeni sivil birimlerin kurulması planlanıyor. Mülkiye müfettişlerinin istihbaratla ilgili görevlerle atanabilmesi sağlanacakken, mülki idare amirlerinin de daha proaktif bir biçimde çalışması hedefleniyor. Ayrıca, dev bir bakanlık haline dönüşen İçişleri Bakanlığı’nın iç güvenlik alanındaki yetkilerinin paylaşılması gündemde. Mevcut Kamu Düzeni ve Güvenliği Müsteşarlığı’nın (KDGM) operasyonel yetkilerinin arttırılarak istihbarat alanında daha aktif hale getirilmesi planlanıyor. Bu yolla iç güvenlik stratejilerinin daha etkili bir biçimde uygulanması amaçlanıyor.
