MUHALEFET ŞERHİ
Türkiye ekonomisi kötü yönetilmektedir. İçinde bulunduğumuz ortam, adı resmen konmamış bir ekonomik kriz, adı çoktan konmuş bir devlet krizidir. Eşikteki büyük reel sektör krizi, ne 1994 ve 2001 Krizi’ne, ne de 2008 Küresel Finans Krizi’ne benzemektedir. İşsizlik verileri, ihracat ve turizm rakamları, büyüme dinamikleri, TL’deki değer yitimi, gündelik ticaretin yaşadığı sancılar, özel sektör borçluluğu, AB ile yaşanan sorunlar, dış politikanın geldiği aşama krizin sorumlusu olan Hükümet’e çok ciddi sinyaller vermektedir. 2016’nın başında ödememiz gereken toplam borcun TL değeri, 493 milyar TL iken, TL’nin değer kaybıyla bugün ödememiz gereken borcun değeri 570 milyar TL’ye ulaşmıştır. Türkiye’nin dış finansman ihtiyacı, yıllık 200 milyar Dolar’ın üzerinde olup enerjide dışa bağımlılığın, düşük katma değerli üretime yol açan politikaların, orta teknoloji tuzağının ve orta gelir tuzağının derinleştirdiği ekonomik sorunlar tüm vatandaşlarımızın yaşamını doğrudan etkilemektedir.
Ülkemizi terör ve güvenlik zaafiyetiyle, askeri darbelerle karşı karşıya bırakan, diplomatik yalnızlığa düşüren, bir dönem birlikte yol aldığı, devleti elbirliğiyle uçuruma sürüklediği örgütlere bugün “terörist” diyen siyasi iktidar, dış ticareti ve yatırımları azaltan, dövizi ve hammadde maliyetlerini yükselten, ekonomik istikrarsızlığın ve milli güvenlik krizinin ana aktörü olmuştur.
Siyasi iktidar, üreticinin, işçinin, esnafın, KOBİ’lerin, turizmcinin, sanayicinin, yatırımcının, serbest bölge işveren ve çalışanlarının temel yapısal reformları beklediği bir dönemde, Başkanlık inadı uğruna ve OHAL şartlarında ülkemizi adı konmamış derin bir ekonomik krize sürüklemektedir.
Serbest Bölgeler Kanunu ile Bazı Kanun ve Kanun Hükmünde Kararnamelerde Değişiklik Yapılmasına Dair Kanun Tasarısı, 22.04.2015 tarihinde 24 madde olarak TBMM’ye sevk edilmiştir. Tasarı, 24 üncü Yasama Döneminde kanunlaşamadan kadük kalmış, 23.02.2016 tarihinde tasarı yenilenmiş ve Sanayi, Ticaret, Enerji, Tabii Kaynaklar, Bilgi ve Teknoloji Komisyonu’na 1/666 Esas sayısı ile sevk edilmiş, 24 maddelik içeriği üzerinden T.C. Ekonomi Bakanlığı tarafından komisyon üyelerine sunumu gerçekleştirilmiştir. Tasarı, komisyon sürecindeki usul hatalarıyla dolu ve yeterince müzakere edilmemiş ek önergeler ve tasarı metninden son anda çıkarılan maddelerle nihai olarak 15 madde halini almıştır.
Tasarının ilk hali ile komisyonumuzda kabul edilen hali arasında özellikle Türkiye İhracatçılar Meclisi ile İhracatçı Birliklerinin Kuruluş ve Görevleri Hakkında Kanunda değişiklik öngören maddelerin birçoğunun tasarıdan çıkarılmasından kaynaklanan farklar vardır.
Tasarının ilk biçimi, temelde ülkemizde serbest bölgelerin kuruluş ve faaliyetlerinin kolaylaştırılmasına, üzerlerindeki vergi yüklerinin düşürülmesine, sınırlı süreli emlak vergisi istisnalarının getirilmesine, serbest bölgelerdeki lojistik hizmetlerine gelir ve kurumlar vergisi istisnası sağlanmasına, yatırım teşvik uygulamalarının kapsamının genişletilmesine odaklanmıştır. Cumhuriyet Halk Partisi olarak ülkemizde yapılan uluslararası doğrudan yatırımların artması, ihracatımızın gelişebilmesi için istihdam artışı sağlayacak kapsamlı çalışmaların yapılmasını çok önemsiyoruz.
Tasarının genel amacına olumlu bakmakla birlikte, tasarıdaki acele kamulaştırmanın şartlarına ilişkin düzenleme; TİM’e kamu kurumu niteliğinde meslek kuruluşu statüsü verme düzenlemesinin kamuoyunda ve ihracatçı birliklerinde tartışılmamış olmasının olumsuz sonuçlar doğurabileceğini savunduk.
Usul yönünden tasarının geneline bakıldığında;
Bahse konu tasarı, ilk haliyle, Serbest Bölgeler Kanunu, Emlak Vergisi Kanunu, Katma Değer Vergisi Kanunu, Türkiye İhracatçılar Meclisi ile İhracatçı Birliklerinin Kuruluş ve Görevleri Hakkında Kanun, T.C. Ekonomi Bakanlığının Teşkilat ve Görevleri Hakkında Kanun Hükmünde Kararnamede değişiklik öngörmüştür. Komisyon aşamasında, tasarının özellikle 5910 sayılı Türkiye İhracatçılar Meclisi ile İhracatçı Birliklerinin Kuruluş ve Görevleri Hakkında Kanunda öngörülen değişikliklerinin birçoğu tasarı metninden çıkarılmış, 24 maddelik tasarı 15 maddeyle sınırlandırılmıştır.
Tarafımıza ulaştırılan 24 maddelik tasarının ilk halinin birçok maddesine genel amacı itibariyle olumlu baktığımızı ve serbest bölgeler konusunda böylesi bir tasarının kimi eksiklerine karşın anlamlı fakat gecikmiş bir adım olduğunu, müzakere yoluyla tasarının eksiksiz bir metne dönüştürülebileceğini komisyon toplantısından bir hafta önceki bakanlık bilgilendirme sunumunda ifade etmiştik.
Konuyla ilgili kurum ve kuruluşların, meslek odalarının, ihracatçıların, uzmanların, derneklerin olumlu katkılarını yasa yapım sürecinde görmenin bu tasarıyı daha güçlü hale getireceğini ve sektörün beklentilerine yanıt verecek olgunluğa eriştireceğini komisyon süresince savunduk, ancak iktidar partisi grubu bu tasarının ayrıntılı bir tartışma süreciyle, alt komisyon kurularak ilerletilmesine karşı engelleyici bir tavır almıştır. Bu kapsamda, maddeler özelinde tasarıya katkı sunmak isteyen tüm kurum ve kuruluşların hazırlıklarının tarafımıza zamanında iletilmesi sağlanmamış, iletişim halinde olduğumuz kurum ve kuruluşların iradelerinin de yasa tasarısı metnine yansıması için gerekli adımları atmamıza rağmen iktidar partisi sadece arka odalarda bürokratlarca hazırlanan bir kısmı hatalı önergeleri kendi milletvekillerinin imzasına açmaktan başka yol izlememiştir. CHP olarak, önergelerimizin yapıcı muhalefet anlayışı içinde, kurumların beklentilerini karşılayacak ve serbest bölgeler konusunda partimizin olumlu tutumunu sürdürecek bir çizgide olmasını sağladık.
Ne var ki, böylesine kritik bir tasarı hakkında söz alan AKP Milletvekillerinin de paylaştığı üzere, serbest bölgeler alanında ve ihracatın geliştirilmesi konusunda geç kalındığı ifade edilmesine karşın, hükümet tasarısının komisyon toplantısında son derece hazırlıksız önergelerle değiştirilmeye girişildiğini üzüntüyle takip ettik. Yasama organının iradesini yok sayarcasına, komisyon toplantısı salonuna milletvekillerinin iradelerinin, uyarılarının ve kurum görüşlerinin değil, iç odalarda son dakikada hazırlanan birbiriyle çelişkili, gerekçesi ile madde metinleri birbirini tutmayan önergelerin egemen olma tehlikesi baş göstermiştir.
Cumhuriyet Halk Partisi olarak, güçlendirilmiş parlamenter yasama sürecinin katılıma açık, önergelerle desteklenen, muhalefetin katkılarıyla olgunlaşan, sektör temsilcilerinin önerilerinin, uyarı ve taleplerinin ciddiye alındığı kanun yapma geleneğinin bürokratik vesayet yoluyla önünün kesilmesi karşısında gerekli uyarıları yaptık, bir alt komisyon kurulmasını önerdik.
Tasarının ilk halinde yer bulan 1 inci maddedeki acele kamulaştırma hükümleri ve 13 üncü maddesindeki Türkiye İhracatçılar Meclisi’ne kamu kurumu niteliğinde meslek kuruluşu statüsü tanıma yönündeki düzenlemenin ihracatçı birliklerinde konuşulmamış olmasına yönelik uyarılarımızı komisyon öncesinde de dile getirdik. Komisyon başkanlığı da ortak önergeler yoluyla, uzlaşı temelinde tasarı metninde ilerleme kaydedilebileceğini belirtmişti.
Ne var ki, tasarının maddelerinin komisyondaki görüşme süreci Meclis tarihine geçecek skandal bir usule sahne olmuştur. Komisyon toplantısından bir hafta önceki sunum toplantısına esas alınan tasarı maddeleri ile iktidar partisi ve bakanlığın iç odada bürokratları aracılığıyla hazırlayarak komisyona getirdikleri önergeler birbirinden son derece farklıdır. Komisyona yapılan sunumdan bir hafta sonra, üstelik komisyon toplantısı esnasında ilk madde üzerine iktidar partisi birbiriyle tamamen çelişen üç önerge vermiş, önerge sahipleri hangi önergeyi savunacaklarını şaşırmış, içeriklerinden habersizce imza attıkları önergeleri açıklamakta zorlanmış, içeriği farklılaşan aynı maddeye ilişkin önergelerin gerekçelerinin değiştirilmesi dahi unutulmuştur.
Örneğin; tasarının ilk maddesi üzerindeki görüşmeler başladığında ardı ardına AKP Milletvekillerinin imzası ile gelen ve aynı cümleyi düzenleyen üç değişiklik önergesi ve gerekçeleri arasındaki tutarsızlık usuldeki gayrı ciddiliğin ve AKP'nin parlamento çalışmalarına bakış açısının da bir göstergesi olmuştur. Acele kamulaştırma ile ilgili hükümleri düzenleyen ilk maddede yer alan ve Türk Silahlı Kuvvetleri'nin kullanımına tahsis edilen arazi ve binalar için görüş alınması gereken kurumlara değinen hükümde önce hem Genelkurmay Başkanlığı, hem de Milli Savunma Bakanlığı'nın ikisinin birden görüşü alınmadan işlem yapılması uygun görülmüş, ardından yalnız Milli Savunma Bakanlığı'ndan görüş alınması yeterli görülerek Genelkurmay Başkanlığı'ndan görüş alınmasına gerek görülmemiştir. Ancak kafa karışıklığının eseri olan bu son dakika önergelerinin gerekçeleri düzeltmeye dahi gerek görülmediği için Genelkurmay Başkanlığı görüşünün çıkarılarak Milli Savunma Bakanlığı görüşünün sabit tutulduğu önergenin gerekçesinde dahi "TSK'ya ait arazilerde Genelkurmay Başkanlığı ve Milli Savunma Bakanlığı'ndan yeniden görüş alınmasına gerek bulunmaması..." gerekçesi yer almaya devam etmiştir. Gerekçelerdeki bu yanlışlıklar komisyon çalışmaları sırasında bizzat muhalefet milletvekillerince fark edilince düzeltilmiştir.
T.C. Ekonomi Bakanlığı tarafından 17.11.2016 tarihinde komisyon üyelerine tasarı ile ilgili olarak 23.02.2016 tarihli metin üzerinden sunum yapılmış, sunum dosyasında mali etki analizine yer verilmiş, çeşitli ortak önergeler aracılığıyla tasarıda değişiklik yapılabileceği ifade edilmiştir, ancak hangi maddelerde değişiklik yapılacağına ve tasarının üzerine komisyon aşamasında iktidar partisi tarafından ne kadar değişiklik yapılabileceğine dair bir bilgi verilmemiştir. Tasarıyla ilgili meslek odaları, dernek ve uzman görüşleri komisyon toplantısından sadece bir gün önce tarafımıza iletilmiştir.
23.11.2016 tarihinde komisyon toplanmış, tasarının geneli üzerindeki görüşmeler yapılmış ancak toplantı, gerçek nedeni bir türlü açıklanmayarak sürekli ertelenmiş, madde görüşmelerine aynı gün içinde geçilememiştir.
24.11.2016 tarihinde komisyon tekrar toplanmıştır ancak hükümet ve AKP Grubu tarafından neredeyse yasanın her maddesine ilişkin yeni önerge hazırlığı yapması üzerine, tasarının bir alt komisyon aracılığı ile tekrar değerlendirilmesini teklif ettik. CHP Grubu olarak alt komisyonun hem önergelerin ayrıntılı değerlendirilmesi hem de konuyla ilgili STK ve meslek örgütleri, iş dünyasının görüşlerinin yasa yapım sürecine aktif katılımı için elzem olduğunu defalarca ifade etmemize karşın bu uyarımız AKP Grubu tarafından reddedilmiştir.
Komisyonda bakanlık bürokratlarınca hazırlanan, AKP Milletvekillerince imzalanıp önümüze getirilen, içerikten habersiz ve aceleci tutumun böylesi önemli bir yasaya gölge düşüreceğini savunduk. Her maddede birbirinden farklı içerikte önerge verilerek oluşturulacak bir tasarının sağlıklı sonuç doğurmayacağı, böyle bir yasa yapma tekniği olmadığı, gerek hükümet yetkililerinin gerekse AKP Milletvekillerinin tasarıya hakim olmadığı ısrarla belirtilmiştir. Öyle ki, önerge sahipleri çoğu zaman altına imza koydukları değişiklik önergeleri ile ilgili gerekli açıklamayı yapamamıştır. Hatta önergelerin içeriği değiştirilirken, gerekçe kısımlarının değiştirilmesi unutulmuş, yazım hataları yapılmış, maddeler anlaşılması güç bir dille yazılmıştır. Üst metinle çelişen gerekçeler CHP Grubu tarafından fark edilerek AKP Grubu’na ve hükümete uyarıda bulunulmuştur.
Kanunlar belli bir konuya ilişkin temel düzenlemeler içeren metinlerdir. Getirdikleri hükümler tüm yurttaşlar açısından bağlayıcılık teşkil eder. Yasalara uyulmaması hali için belli müeyyideler getirilir. Tam da bu nedenle yasalar, üzerinde ciddiyet ve titizlikle çalışılması gereken metinlerdir. Ne var ki, komisyonumuzda 24.11.2016 tarihli toplantıda görüşmeleri tamamlanan 1/666 Esas sayılı tasarı, gereken özen, dikkat, titizlik ve ciddiyetle çalışılmamıştır. Bu yönüyle tasarı, yasa yapma tekniği açısından doğru biçimde oluşturulmamıştır. Komisyon görüşmelerinde iktidar partisinin değişiklik önergeleri bürokratlar tarafından hazırlanmış, gereken açıklamalar yapılmamıştır. Önergelerin detaylı bir şekilde incelenmesi imkânı da olmamış, milli iradenin adresi sayılan Meclisimiz ve Komisyonumuz, uygulamada AKP Grubu ve hükümetin hataları sonucunda bürokratik bir vesayet ile karşı karşıya bırakılmıştır.
Bunun yanında komisyona tasarı ile ilgili sivil toplum kuruluşlarından iletilen görüş ve öneriler tarafımıza, komisyon toplantısından sadece bir gün önce gönderilmiştir. Ayrıca tasarının tamamının değil bir kısmının STK’lara gönderildiği, TİM ile ilgili düzenlemelerin STK’lara gönderilmediği de tarafımıza iletilmiştir. Oysa, Türkiye İhracatçılar Meclisi’ne kamu kurumu niteliğinde meslek kuruluşu statüsü vereceği öngörülen düzenleme, sivil toplum kuruluşları ve ihracatçı birliklerinin görüşleri alınarak yapılabilecek bir düzenlemedir.
İçerik yönünden tasarının geneline bakıldığında;
Tasarının serbest bölgeler üzerinde yatırımcıya, üreticiye kolaylıklar sağlayan düzenlemelerine, ilke düzeyinde katılıyor ve serbest bölgeler üzerindeki çalışmaların gecikmiş bir kanun tasarısı olduğunu savunuyoruz. Bununla birlikte, komisyon aşamasındaki önergelerimizde de vurguladığımız üzere, kanun tasarısının serbest bölgelerin temel sorunlarını çözme niyetinden uzaklaşan, hukuki sorunlar içeren, sektör içinde çift başlılık yaratabilecek maddelerine kısmen karşı duruşumuzu koruyoruz.
Tasarının 1 inci maddesiyle; acele kamulaştırma usulünün serbest bölgeler için de uygulanması ve Bakanlar Kurulu tarafından karar verilmesi halinde işletmeci tarafından kamulaştırma bedel vd. giderlerin karşılanabileceği öngörülmüştür.
Acele kamulaştırma, kamu yararının olduğu bazı acil durumlarda gecikmeye fırsat verilmeksizin kamulaştırma yapılması anlamına gelmektedir. Devletin hüküm ve tasarrufu altında yer alan kıyılar, tarım arazileri, çayır ve meralarının bu madde ile serbest bölgelerin kapsamına alınması riski son derece yüksektir. Nitekim AKP tarafından bunun uygulamaları geçmişte de görülmüştür.
Anayasa’nın 43 ve 44’üncü maddelerinde belirtilen devletin hüküm ve tasarrufu altında bulunan kıyılar, tarım arazileri, çayır ve meralarının acele kamulaştırma kararı kapsamı dışında tutularak, korunması amacı ile verdiğimiz önergemiz komisyon görüşmelerinde reddedilmiştir.
Ayrıca kamulaştırma giderlerinin işletmeci tarafından karşılanması konusunda bir netlik sağlanması amacı ile Bakanlar Kurulu’na bir takdir hakkı tanıyan “kararlaştırabilir” ibaresinin “kararlaştırılır” şeklinde değiştirilmesine de partimiz tarafından itiraz edilmiştir. Serbest bölge oluşturulması ve buralarda yer alacak işletmelerin elbette desteklenmesi gerekir, ancak serbest bölgenin desteklenmesi için işletmeleri kamulaştırma bedelinden dahi muaf tutarken, kamuya ek bir maliyet getirebilecek bu ibarenin kaldırılması gerekmektedir.
Tasarının 2 nci maddesiyle; serbest bölgeleri kullanan yatırımcıların vergi muafiyeti ile vergi dışı teşviklerden yararlanması düzenlenmektedir. Ancak komisyonda AKP tarafından verilen önerge ile kullanıcılara “işleticiler” ibaresi de eklenmiştir. Komisyon görüşmelerinde bu önergeye itiraz edilmiş ve açıklama istenmiştir. Basit bir sözcük eklemesi ve serbest bölgelerin teşviki olarak komisyonda yapılan açıklama gerçeği ifade etmemektedir.
Serbest bölge üzerinden ticaret yapan işletmecilerin de vergi muafiyetinden ve teşviklerden yararlanması sağlanmış olmaktadır. Oysa burada işletmeci tarafından bir üretim yapılmamaktadır. Sıradan bir ticari faaliyet -üstelik ihtiyaç olmamasına rağmen- vergi muafiyeti kapsamına alınmaktadır. Bu önerge ile serbest bölge ilan edilecek arsa sahipleri için sağlanan imtiyaz, haksız kazanç anlamına gelmektedir.
Tasarının 5 inci maddesi, serbest bölgelerin işletme sözleşmelerinin yenilenmesi, değiştirilmesi ve sürelerinin uzatılmasına ilişkin düzenlemeyi içermektedir. Burada sözleşmenin uzatılması yetkisi T.C. Ekonomi Bakanlığı’na verilmektedir. Oysa sözleşme sürelerine ilişkin yeni ihdas edilen maddenin tamamı incelendiğinde T.C. Ekonomi Bakanlığı’nın teklifi ve Bakanlar Kurulu kararı mekanizmasının getirildiği görülmektedir. Sözleşme sürelerinin uzatılmasında, sözleşme hükümlerinin revize edileceğine dair bir ibarenin olması, bir anlamda yeni sözleşme imzalanması anlamını taşımaktadır. Bu durumda maddenin tamamının lafzına uygun olarak sözleşme süresinin uzatılmasında da T.C. Ekonomi Bakanlığı’nın teklifi ve Bakanlar Kurulu’nun kararının aranması daha doğru olacaktır. Bu doğrultuda verdiğimiz önergemiz komisyon görüşmelerinde kabul edilmemiştir.
Tasarının 6 ncı maddesiyle yurtdışında serbest bölge oluşturulması düzenlenmektedir. Bu maddeyle de serbest bölge kurulacak ülke, orada faaliyet gösterecek Türkiye’de yerleşik şirketlerin seçimi ve o şirketlere verilecek teşviklerde tek yetkili Bakanlar Kurulu olarak düzenlenmiştir.
Serbest bölge, özel bölge, dış ticaret merkezi ve lojistik merkezlerinin kurulacağı ülkelerin seçiminde detaylı incelemelerin yapılması ve objektif kararların alınması önemlidir. Bu bölgelerin Türkiye’de yerleşik bir şirket tarafından kurulmasında da ihracat rakamları gibi objektif kriterler üzerinden yapılacak değerlendirme ile tarafsızlığın sağlanması mümkün olacaktır.
Bu konuda yetkinin, en azından “teklif etme” düzeyinde, ilgili bakanlıklarda olması gerektiğini düşünüyoruz. T.C. Gümrük ve Ticaret, T.C. Dışişleri ve T.C. Ekonomi Bakanlıklarının teklifi ile Bakanlar Kurulu’nun belirlemeyi yapması daha olumlu sonuçlar doğuracaktır. Bu doğrultuda verdiğimiz önerge komisyon görüşmelerinde kabul edilmemiştir.
Tasarının 7 nci maddesiyle; hizmet ihracatının geliştirilmesi amacıyla bakım, onarım, montaj, demontaj, elleçleme, ayrıştırma, ambalajlama, etiketleme, test etme ve depolama hizmetlerine gelir veya kurumlar vergisi istisnası sağlanması amaçlanmaktadır, ancak söz konusu değişiklikte serbest bölgelerde yapılan yatırım, istihdam ve faaliyetin devamı niteliğinde olan film endüstrisi hizmetleri, ses ve görüntü kayıt, call center faaliyetleri, Ar-Ge ve Ar-Ge’ye dayalı hizmetler ile döviz kazandırıcı diğer hizmet işlemleri gelir veya kurumlar vergisi istisnasının kapsamına alınmamıştır. Benzer şekilde serbest bölgelerde fason üretim yapan firmalar, diğer üretici firmalardan ayrı tutularak çalışanlarının ücretleri gelir vergisine tâbi tutulmaktadır. Oysa ki serbest bölgelerde yapılan fason işlemler, parça veya kısmî fason işlemi olmayıp bir ürünün başlangıcından bitişine kadar tüm aşamalarını kapsayan üretim işlemi olarak gerçekleştirilmektedir. Bu nedenle gelir vergisi istisnasının T.C. Ekonomi Bakanlığı’ndan faaliyet ruhsatı alarak serbest bölge sınırları içerisinde üretim yapan fason imalatçıların istihdam ettikleri personele ödedikleri ücretleri de kapsaması gerekmektedir, çünkü serbest bölgelerde binlerce çalışanı bulunan ve yurtdışı satışlara destek veren fason imalatçıların yatırım, üretim ve istihdamlarının devamlılığının gözetilmesi son derece önemlidir.
Ayrıca serbest bölgelere satılan ve bu bölgelerde üretilen elektriğin TRT payı, enerji fonundan müstesna kılınmasına yönelik bir düzenlemeye de yer verilmemiştir. Tasarının 7 nci maddesindeki bu eksikliklerin giderilmesine yönelik verdiğimiz önerge de komisyon görüşmelerinde kabul edilmemiştir.
Tasarının komisyona sevk edilen halinde yer almamasına rağmen çalışmalar sırasında getirilen önergeler ile ihdas edilen iki yeni madde de (Madde 11 ve 12) yine ülkemiz ekonomisi için büyük önem arz eden, detaylı inceleme ve çalışma gerektirmesine rağmen son dakika önergeleri ile tasarıya eklenen tanıtım gruplarını düzenleyen maddelerdir.
Tasarının 11 inci maddesi ile “Sektörel Tanıtım Grupları” kapatılarak TİM nezdinde tek bir “Türkiye Tanıtım Grubu” oluşturulması öngörülmüş, ayrıca bu grubun gelirleri de sektörel tanıtım gruplarına kıyasla azaltılmıştır.
İhracatçılarımızın ve sanayicilerimizin sıklıkla dile getirdiği bir husus da ülkemizde markalaşma çalışmalarının yetersizliği ve etkisizliğidir. Oysa küreselleşen dünyada ürünün fiyatı belirlenirken marka değerinin de bu fiyata olumlu ya da olumsuz etki ettiği açıktır. "Türk Malı"nın marka bilinirliği ve tanıtımı için yapılan çalışmalar ihracatçılarımızın ve sanayicilerimizin ihraç ettiği ürünlerin bedelini elbette olumlu etkileyecektir. Kilogram ihracat fiyatının artmasını sağlayacak bu girişimleri Cumhuriyet Halk Partisi olarak her zaman desteklemekteyiz, ancak bu gibi önemli konuların günü kurtarmayı hedefleyen son dakika maddeleri ile başarılamayacağı açıktır. Olması gereken, komisyonun etkili bir çalışma yürütüp ihracatçıların, sanayicilerin, bürokratların, akademisyenlerin, ekonomistlerin görüşlerine de başvurulabileceği bir ortamda markalaşmanın önündeki engeller ve "Türk Malı"nın bilinirliği ve marka değerini artırmak için alınması gereken tedbirlerin görüşülüp karara bağlanacağı sağlık bir zemine kavuşturulmasıdır.
Tasarının ilk halinin 13 üncü maddesiyle getirilen ve sonrasında tasarı metninden çıkarılan düzenleme, Türkiye İhracatçılar Meclisi’nin statüsü ve yapısına dair yeni düzenlemeler öngörmekteydi.
Madde ve tasarının ilk halinde yer bulup AKP önergeleriyle tasarı metninden çıkarılan TİM’in yapısına dair düzenlemeler, TİM’e kamu kurumu niteliğinde meslek kuruluşu statüsü vermeyi öngörmekteydi. Böyle önemli bir değişikliğe yönelik bir düzenleme ne yazık ki kamuoyunda ve ihracatçı birliklerinde konuşulup tartışılmadan Meclis’e getirilmiştir.
Tasarı metninden çıkarılan bu düzenleme, idare hukuku mevzuatımız, kamu yönetimi örgütlenme modeli ve ticaret hukuku mevzuatımız bakımından kamu kurumu niteliğinde meslek kuruluşlarında rastlanmayan bir modeli getirmeyi amaçlamaktaydı. Geri çekilen düzenleme, gerçekte ihracatçılar bakımından bir çift başlılık yaratacaktı. Unutulmamalıdır ki ihracat, bir meslek dalından ziyade faaliyettir. Bu faaliyeti yürüten sanayicimiz, tacirimiz zaten illerinde Ticaret ve Sanayi Odalarına kayıtlı, aidatı ödeyen ve TOBB bünyesinde faaliyet gösteren gerçek ya da tüzel kişilerdir.
Tasarıdan çıkarılan düzenleme öncesinde de tarafların, ihracatçıların, sanayicilerin ve konuya ilişkin akademisyenlerin, ekonomistlerin; kısacası toplumun çeşitli bileşenlerinin görüşlerinin sağlıklı bir şekilde alınıp analiz edilebileceği bir ortamın sağlandığı yönünde de şüphelerin oluşmuştur. Bu gibi düzenlemelerin, Bakanlığın bürokratlarınca, masa başında, teknik birkaç terimle düzenlenmesinin uygulamada bir karşılığı olmayacağı gibi zararlı sonuçlar dahi doğurabilecektir. Bu nedenlerle, TİM’e kamu kurumu niteliğinde meslek kuruluşu statüsü vermeyi öngören ve yeterince tartışılmadan gönderilmiş olan düzenlemenin tasarı metninden çıkarılması olumlu olmuştur.
Kazım ARSLAN İrfan BAKIR Akif EKİCİ
Denizli Milletvekili Isparta Milletvekili Gaziantep Milletvekili
Didem ENGİN Tahsin TARHAN
İstanbul Milletvekili Kocaeli Milletvekili
