Çerçeve yasa nedir, kimleri kapsıyor? Meclis’ten geçen 12 maddelik düzenlemenin detayları. Türkiye siyasetinin son haftalardaki en önemli gündemlerinden biri olan ve kamuoyunda “çerçeve yasa” olarak adlandırılan düzenleme TBMM Genel Kurulu’nda kabul edildi. Google’da “çerçeve yasa nedir?”, “çerçeve yasa kimleri kapsıyor?” ve “çerçeve yasa af mı?” sorularının yoğun şekilde araştırılmasının ardından düzenlemenin kapsamı ve uygulanma şartları da merak konusu oldu.
Düzenlemenin resmi adı “Millî Dayanışma ve Toplumsal Bütünleşmenin Güçlendirilmesine Dair Kanun”. Teklif 5 Ağustos 2026 tarihinde TBMM Başkanlığına sunuldu, Adalet Komisyonundaki görüşmelerinin ardından Genel Kurul gündemine geldi. Teklif metni yürürlük ve yürütme hükümleriyle birlikte toplam 12 maddeden oluşuyor.
Çerçeve yasa ne demek?
Öncelikle hukuk terminolojisindeki “çerçeve kanun” ile bugün siyasi gündemde kullanılan “çerçeve yasa” ifadesini birbirinden ayırmak gerekiyor.
TBMM Parlamento Terimleri Sözlüğü'ne göre çerçeve kanun, kod kanunlara yeni madde veya hükümler ekleyen, mevcut hükümleri değiştiren ya da bazı hükümleri yürürlükten kaldıran kanun anlamına geliyor. Başka bir ifadeyle mevcut temel kanunlar üzerinde değişiklik yapılmasını sağlayan düzenlemeler için kullanılan yasama terimlerinden biri.
Bugün kamuoyunda “çerçeve yasa” adıyla tartışılan düzenlemenin resmi ismi ise farklı. “Çerçeve yasa” ifadesi siyasi ve kamuoyu tartışmalarında, “Terörsüz Türkiye” olarak adlandırılan süreçte oluşturulan hukuki düzenlemeyi tarif etmek amacıyla kullanılıyor.
Çerçeve yasa kimleri kapsıyor?
TBMM'nin yayımladığı metne göre düzenleme PKK/KCK ve bununla bağlantılı oluşumlarla sınırlandırılıyor. Kanun kapsamında örgütü kurma veya yönetme, örgüte üye olma, bilerek ve isteyerek yardım etme, örgüt propagandası yapma ve örgütün faaliyeti kapsamında işlenen bazı suçlarla ilgili hükümler bulunuyor. Terörizmin Finansmanının Önlenmesi Hakkında Kanun kapsamında yer alan belirli suçlar da düzenlemenin kapsamına giriyor.
Ancak kanunda öngörülen hükümlerin uygulanması otomatik olarak başlamıyor.
Düzenlemenin uygulanabilmesi için PKK/KCK'nın ve bağlantılı oluşumların fiili varlıklarına son verdiklerinin ve kontrollerindeki silah ile mühimmatı teslim ettiklerinin güvenlik kurumlarınca tespit edilmesi gerekiyor. Bu tespitin Milli Güvenlik Kurulu tarafından teyit edilmesi ve ilgili MGK kararının Resmi Gazete'de yayımlanması uygulamanın temel şartı olarak belirlendi.
Çerçeve yasa af mı?
Düzenlemeyle ilgili en çok aranan sorulardan biri de “Çerçeve yasa af mı?” oldu.
Kanunun hazırlanmasında görev alan Adalet Komisyonu Başkanı Cüneyt Yüksel, TBMM Genel Kurulunda yaptığı açıklamada düzenlemenin genel veya özel af niteliğinde olmadığını söyledi. Yüksel, suçun hukuki niteliğinin ve mahkûmiyet hükmünün kendiliğinden ortadan kaldırılmadığını vurguladı.
Buna karşılık muhalefette düzenlemenin ceza ve infaz hukukunda yaratacağı sonuçlar konusunda farklı değerlendirmeler bulunuyor. Özellikle İYİ Parti, düzenlemenin hukuki sonuçlarına, yargı yetkisine ve silahsızlanmanın nasıl doğrulanacağına ilişkin eleştiriler dile getirdi. Teklife destek veren partiler içerisinde de düzenlemenin kapsamına ve sonraki demokratikleşme adımlarına ilişkin farklı görüşler ifade edildi.
Soruşturma ve davalar kaç yıl ertelenecek?
Düzenlemenin en dikkat çeken maddelerinden biri soruşturma ve kovuşturmaların ertelenmesine ilişkin.
TBMM'de kabul edilen metne göre kapsam dahilindeki ve üst sınırı 15 yıl veya daha az hapis cezası gerektiren suçlarda soruşturma ve kovuşturmalar 5 yıl ertelenebilecek.
15 yıldan fazla hapis cezası ile müebbet veya ağırlaştırılmış müebbet hapis cezası gerektiren kapsamdaki suçlarda ise 10 yıllık erteleme öngörülüyor.
Bununla birlikte önemli istisnalar bulunuyor. Örgüt faaliyeti kapsamında işlenen kasten öldürme suçu ile 1 Haziran 2005 tarihinden önce işlenen ve müebbet veya ağırlaştırılmış müebbet hapis cezası gerektiren bazı suçlara ilişkin soruşturma ve kovuşturmalar bu ertelemenin dışında tutuluyor.
Erteleme süresi boyunca dava zamanaşımı işlemeyecek ve dosyalardaki deliller korunacak.
Çerçeve yasadan yararlanmak için başvuru süresi ne kadar?
Düzenlemede başvuru konusunda da süre öngörülüyor.
İlgili MGK kararının Resmi Gazete'de yayımlanmasının ardından, düzenlemeden yararlanmak isteyenlerin 6 ay içerisinde bulundukları yerdeki Cumhuriyet başsavcılıklarına veya yetkilendirilen kurumlara yazılı başvuruda bulunması gerekiyor.
Sürecin uygulanmasını takip etmek üzere ayrıca bir Kurul oluşturulması öngörülüyor. TBMM bünyesinde de faaliyetleri izleyecek bir İzleme Komisyonu kurulacak ve Kurulun Meclisi düzenli olarak bilgilendirmesi gerekecek.
Çerçeve yasa Meclis'ten geçti mi?
Evet. Millî Dayanışma ve Toplumsal Bütünleşmenin Güçlendirilmesine Dair Kanun Teklifi 10 Ağustos 2026 gecesi TBMM Genel Kurulu'nda kabul edildi. Anadolu Ajansının 11 Ağustos'taki güncel haberinde yaklaşık 12 saat süren Genel Kurul görüşmelerinin ardından teklifin yasalaştığı bildirildi.
Böylece Google'da yoğun olarak araştırılan “çerçeve yasa nedir?” sorusunun güncel yanıtı da netleşti: Kamuoyunda çerçeve yasa olarak bilinen düzenleme, “Terörsüz Türkiye” süreci kapsamında PKK/KCK'nın silah bırakması ve fiili varlığının sona erdiğinin resmen teyit edilmesine bağlı olarak belirli adli ve infaz süreçlerinin nasıl yürütüleceğini belirleyen 12 maddelik bir hukuki düzenleme.
Ancak kanunun fiilen uygulanması açısından kritik nokta yalnızca Meclis'ten geçmiş olması değil. Metindeki mekanizmaların devreye girebilmesi için örgütün fiili varlığının sona erdiği ve silahların teslim edildiğine ilişkin güvenlik tespitinin yapılması, bunun MGK tarafından teyit edilmesi ve kararın Resmi Gazete'de yayımlanması gerekiyor.
İŞTE PARTİ PARTİ ÇERÇEVE YASA OYLAMA SONUÇLARI
Çerçeve Yasa oylamasında hangi parti ne oy verdi? İşte parti parti oylama sonuçları
