Türkiye, Şırnak’ta bir Cougar tipi askeri helikopterin yüksek gerilim hattına takılıp düşmesi sonucu 13 askerin hayatını kaybetmesini büyük bir üzüntüyle karşılıyor. Kazanın detayları araştırılırken, uzmanlar bu tür kazaların önlenmesi için gerekli olan uyarı sistemlerinin eksikliğine dikkat çekiyor. Gazeteci Kenan Butakın’a konuşan uzmanlar, elektrik tellerine monte edilmiş ikaz kürelerinin gece görünürlük sorununu gündeme getirdi. Uzmanlar, mevcut sistemlerdeki eksikliklerin, helikopter kazalarındaki artışa neden olduğunu belirtiyor. Zira daha önceki olaylardan bu yana, yüksek gerilim hatlarına çarpan helikopterlerden dolayı 30’dan fazla askerimizin hayatını kaybettiği ifade ediliyor.
ÜRETİM DE SORUNLU
2003 yılında Erzincan'da yaşanan benzer bir kazada 5 askerin yaşamını yitirdiği, bu olayın ardından Genelkurmay’ın TEİAŞ'ı uyardığı bildirildi. Yerel kaynaklardan edinilen bilgilere göre, o dönemde ülke genelinde 45 bin yüksek gerilim hattı direğinin 35 bininin ikaz toplarının eksik olduğu iddia edildi. Bu durum, yerli üreticilerin bu ürünleri üretmeye teşvik edilmesine yol açtı. Ancak, zamanla bir üretim süreci başladı ve bu süreçte Enerji Bakanlığı için prototipler üretildi. Ne yazık ki, ihaleyi kazanan başka bir firma tarafından üretilen ürünlerde sorunlar ortaya çıktı; bu durum, mevcut sistemlerin yeterince gelişmediğini gösteriyor. Parasal sıkıntılar ve diğer sorunlar nedeniyle üretim aşamasında ciddi aksaklıklar yaşanmış ve günümüze kadar ulaşan etkileri tartışma konusu olmuştur.
MALİYETİ DÜŞÜK OLAN BİR ÇÖZÜM
Şırnak’ta ele alınan ikaz kürelerinin maliyetine bakıldığında, bunların fiyatlarının oldukça uygun olduğu belirtiliyor. yapılan piyasa araştırmalarına göre, turuncu-beyaz renkli ve ışığı yansıtabilme özelliğine sahip olan bu kürelerin montaj dahil ortalama maliyeti 50 Dolar ya da 180 TL civarında. Gün boyunca helikopter pilotları tarafından rahatlıkla görülen bu ikaz küreleri, geceleri de görünür olabilmeleri için farklı özelliklere sahip olmalıdır. İhale ile alındığında, maliyetin 10-15 Dolar yani yaklaşık 50 TL'ye kadar gerilediği belirtiliyor. Ancak zorlu montaj koşulları, bu ürünlerin maliyetinin artmasına neden oluyor. İkaza kürelerinin gündüz işaretlemesi sağlamak amacıyla kullanıldığı ve iki renk içermesi gerektiği üzerinde duruluyor.
UYARI SİSTEMLERİ YETERSİZ
İkaz kürelerinin yalnızca iki türde bulunmadığı, ayrıca ışıklı ve fosforlu versiyonları olduğu da dikkat çekiyor. Özellikle Şırnak'taki yüksek gerilim hattında ışıklı bir ikaz topu bulunsaydı, gece karanlığında helikopter pilotlarına önemli bir uyarı sistemi sağlamış olacaktı. Uzmanlar, mevcut ikaz sistemlerinin yetersizliğine vurgu yaparak, uçaklar ve helikopterler için daha etkili uyarı sistemlerinin gerekliliğini ortaya koymaktadır. Diğer yandan, farklı bir çözüm olarak "Yüksek Gerilim Hattı LED ikaz lambası" tanıtılmakta; bu ürün, hava taşıtlarını uyarmak amacıyla üretilmekte ve Fransa'da imal edilmektedir. Enerjisi manyetik olarak alınmakta olan bu lamba, gündüz ve gece dahi görünürlük sağlamaktadır. Ancak diğer ikaz sistemlerine oranla biraz daha yüksek bir maliyete sahip olduğu kaydediliyor.
IŞIKLI ÜRÜNLERE YÖNELİM
Üreticiler, yüksek gerilim hatlarının güvenliği için mevcut ürünlerini geliştirme konusunda çeşitli önerilerde bulunmaktadır. Bu bağlamda, gece gibi karanlık ortamlarda görünme sorunu olan ikaz kürelerine alternatif ürünler sunulmaktadır. "Yüksek Gerilim Hattı LED ikaz lambası" isimli bu ürün, high-tech özelliklerle donatıldığı için daha güvenli bir seçim olarak öne çıkıyor. Her ne kadar bu ürünün maliyeti, diğer ikaz kürelerine göre daha yüksek olsa da, sağladığı avantajlar, güvenlik açısından büyük önem taşımaktadır. Helikopterlerin ve uçakların iniş-kalkış yaptığı alanlarda bu tür lampaların kullanımı, yalnızca kazaların önlenmesi açısından değil, hava trafiğinin düzenlenmesi açısından da kritik bir öneme sahiptir. Genel hatları ile bu durumu ele aldığımızda, hem maliyet hem de işlevsellik açısından dengeli bir çözüm arayışının içinde olunması gerektiği sonucuna varılmaktadır.
