Türkiye Ekonomi Politikaları Araştırma Vakfı (TEPAV) tarafından yayımlanan “Covid19’un Tüketici Harcamalarına Etkisi” başlıklı rapor, pandeminin tüketici alışverişlerini olumsuz etkilediğini gözler önüne serdi. Raporda yer alan veriler, Türkiye’de COVID-19’un ilk vakanın görüldüğü 13 Mart haftasında banka ve kredi kartı harcamalarının 21.3 milyar TL iken, 20 Mart haftasında 19.6 milyar TL’ye düştüğünü gösteriyor.
Harcama Verilerindeki Düşüş
Raporun bulgularına göre, 13 Mart haftasında işlem sayısı %10 artarken, harcama miktarı %3 oranında artış gösterdi. Ancak 20 Mart haftasında, işlem adetleri %14 azalarak düşüşe geçti. Aynı haftada harcamalar ise %8 oranında geriledi. Bu durum, pandeminin etkisinin doğrudan alışveriş alışkanlıklarına yansıdığını ortaya koyuyor.
Seyahat ve Konaklama Harcamalarındaki Düşüş
Rapor, havayolu sektörü harcamalarının da ciddi bir daralma yaşadığını gösteriyor. 13 Mart haftasında seyahatle ilgili harcamalar %11 oranında azalmışken, bir hafta sonra bu oran %35’e ulaşmış durumda. Seyahat acentelerine yapılan harcamalar da aynı dönemde %32 oranında düştü. Konaklama harcamalarında ise, 13 Mart'ta %11 olacak şekilde düşüş yaşanırken, 20 Mart'a gelindiğinde bu rakam %40’a kadar geriledi. Bu veriler, seyahat kısıtlamalarının tüketici davranışları üzerinde ne denli etkili olduğunu net bir şekilde işaret ediyor.
Online Alışverişin Durumu
Rapor, internet üzerinden yapılan alışverişlerde de kayda değer değişiklikler olduğunu belirtiyor. 13 Mart haftasında online harcamalar %8 artarak 4.2 milyar TL'ye yükseldi, ancak 20 Mart haftasında bu rakam %14 oranında azalarak 3.6 milyar TL seviyesine geriledi. Giyim ve aksesuar harcamaları %47, yemek harcamaları %42 ve kumarhane gibi içkili mekanlardaki harcamalar %53 oranında azalma gösterdi. Gözlemlenen bu düşüşler, tüketicilerin alışveriş alışkanlıklarında önemli bir değişim olduğunu ortaya koyuyor.
Hizmet Sektöründeki Daralma
Hizmet sektörleri de harcama alışkanlıklarındaki düşüşten etkilendi. Banka kartı ve kredi kartıyla yapılan harcamalarda eğitim, kırtasiye ve ofis malzemeleri %32, kamu ve vergi ödemeleri %20, elektronik eşya ve bilgisayar harcamaları %4, benzin ve yakıt istasyonları %6, telekomünikasyon sektörü ise %6 oranında azaldı. Ayrıca kuyumcu harcamaları %25, kulüp, dernek ve sosyal hizmetlerde %23 ve araba kiralama işlemlerinde %32 düşüş yaşandı. Tüm bu veriler, pandeminin tüketici harcamaları üzerinde geniş kapsamlı bir yıkıcı etkisi olduğuna işaret ediyor.
