Resmi Gazete’de yayınlanan 687 sayılı Kanun Hükmünde Kararname (KHK) ile birlikte yeni bir sermaye teşviki uygulaması hayata geçirildi. Bu düzenlemenin büyük bir kısmının İşsizlik Sigortası Fonu’ndan, dolayısıyla işçilerin katkılarından finanse edileceği belirtilirken, çeşitli sendikaların bu duruma yönelik tepkileri de gündeme geldi.
Yeni Teşvik Uygulaması ve Detayları
KHK’ya göre 2017 yılı sonuna kadar işe alınan her yeni işçi için, İşsizlik Sigortası Fonu’ndan işverenlere günlük 22,22 TL destek sağlanacak. Bu bağlamda, 30 gün süreyle çalışacak bir işçi için aylık destek tutarı 666,6 TL olacak. Bu teşviklerin yalnızca sigorta primleri ile sınırlı kalmayacağı ve asgari ücretin dışında kalan kesintilerin de kapsama dahil olacağı belirtilmektedir. Asgari Geçim İndirimi haricindeki gelir vergisi (93,31 TL) ile damga vergisi (13,49 TL), işverenlerden tahsil edilmeyecek. Sonuç olarak, bir işçi için işverenlere sağlanan aylık destek toplamda 773,4 TL’ye yükselebilecek. Bu yardımın %86,2’sinin İşsizlik Sigortası Fonu üzerinden karşılanacağı ifade ediliyor.
Koşullar ve Şartlar
İşverenler, bu teşvikten yararlanabilmek için bazı belirli şartları yerine getirmek zorunda olacak. 1 Şubat ile 31 Aralık 2017 tarihleri arasında işçi alımı yapan özel sektör işverenleri için geçerli olacak bu yardım, istihdam artışının gerçekleştirildiği durumlarda ödenecek. Temel bir koşul olarak, işverenin işe aldığı işçinin son üç aydır işsiz olması ve Türkiye İş Kurumu’na (İŞKUR) kayıtlı bulunması gerekecek. Bu durumda işveren, yalnızca 1.404 TL net asgari ücreti ödeyecek ve vergi ile prim yükümlülüklerinden kurtulmuş olacak.
Teşviklerin Kapsamı ve Tartışmalar
Sağlanan istihdam teşviki yalnızca asgari ücretle çalışanları kapsamıyor. Daha yüksek ücretli pozisyonlarda çalışanların asgari ücrete denk düşen bölümüne dair vergi ve sigorta primlerinin de işveren tarafından ödenmeyeceği duyuruldu. Bu durum, sendikaların tepkisini artıran bir başka unsur oldu. DİSK, bu teşviklerin işçilerin finansmanıyla işverenlerin desteklenmesi anlamına geldiğine işaret ederek, daha önceki benzer teşviklerin etkisiz olduğunu vurgulamaktadır. Teşviklerin sürekliliğinin sorgulandığı bu tartışmalarda, fonun gerçek amacı dışına çıktığının altı çiziliyor.
Sendikaların Tepkisi ve İki Tarafı
KHK ile getirilen teşvikler hakkında sendikalar tarafından yapılan açıklamalarda ciddi endişeler dile getirildi. DİSK, bu paketin işçilerin, dolayısıyla halkın parasının işverenlere aktarılması demek olduğunu belirtti. Yapılan açıklamalar arasında, yeni istihdam hedeflerinin İşsizlik Sigortası Fonu’na 13 milyar TL gibi büyük bir mali yük getireceği ileri sürülerek, “Fon bir kez daha kaynakları kendine has amaçlardan saptırılarak, işverenlerin karlılığı için kullanılacak” açıklaması yapıldı. Sendika, asgari ücretin vergilerden muaf hale getirilmesini ve fonun hedeflenen amaca uygun kullanılmasını talep etti.
Bakanlığın Açıklamaları ve İşçi Maliyetleri
Maliye Bakanı Naci Ağbal, TRT Haber’de verdiği röportajda istihdam teşvikinin toplamda 12.3 milyar TL maliyet öngördüğünü kaydetti. Bu tutarın 11 milyar TL’sinin İşsizlik Fonu’ndan geleceği ifade edildi. Bakan Ağbal, yaptığı açıklamada, teşvikle birlikte asgari ücretle işçi istihdamının maliyetinin 773 TL azalarak 1.404 TL’ye düşeceğini belirtti. Bu düzenleme ile işverenlerin işçilik maliyetlerinin %35 oranında azalacağına dikkat çeken Ağbal, ekonomik tedbirlerin ve teşviklerin istihdam üzerinde olumlu bir etki yaratacağını vurguladı. 2017 yılının 2016’ya oranla daha iyi geçeceğini dile getirdi.
