Dünyanın önde gelen ekonomilerinden oluşan G7, son dönemde hızla yükselen yakıt fiyatlarını aşağı çekmek ve küresel enerji piyasalarındaki arz sıkıntısını hafifletmek amacıyla önemli bir karar aldı. G7 ülkeleri, stratejik rezervlerden toplam 100 milyon varil dizel ve ham petrolün piyasaya sürülmesi konusunda anlaşmaya vardı.
ABD, Almanya, Birleşik Krallık, Fransa, İtalya, Japonya ve Kanada’dan oluşan G7’nin aldığı kararın Uluslararası Enerji Ajansı (IEA) koordinasyonunda uygulanacağı açıklandı.
G7 liderlerinin 2 Ekim’de gerçekleştirdiği çevrim içi toplantının ardından yayımlanan ortak açıklamaya göre 100 milyon varillik rezervin piyasaya sürülmesi hemen başlayacak ve dört aylık bir döneme yayılacak.
İLK 20 GÜNDE DİZELE AĞIRLIK VERİLECEK
G7’nin enerji piyasasına müdahalesinde özellikle dizel fiyatları öne çıkıyor.
Ortak açıklamada, ilk 20 günlük dönemde G7 ülkeleri ve ortakları tarafından önemli miktarda dizel rezervinin piyasaya sürüleceği belirtildi. Böylece son dönemde ciddi arz baskısıyla karşı karşıya kalan dizel piyasasının rahatlatılması hedefleniyor.
Uluslararası Enerji Ajansı da küresel enerji piyasalarındaki baskının özellikle dizel tarafında yoğunlaştığına dikkat çekti.
IEA Başkanı Fatih Birol, Orta Doğu’dan ham petrol ihracatının önemli ölçüde toparlanmasına rağmen rafine petrol ürünlerinin akışında ciddi kısıtlamaların devam ettiğini belirtti.
G7'NİN HEDEFİ YAKIT FİYATLARINI DÜŞÜRMEK
G7 tarafından alınan kararın temel amaçlarından biri, küresel enerji arzını artırarak yükselen yakıt fiyatları üzerindeki baskıyı azaltmak.
G7 dönem başkanlığını yürüten Fransa'nın Cumhurbaşkanlığı tarafından yapılan açıklamada da stratejik rezervlerin piyasaya sürülmesinin enerji fiyatlarının düşürülmesine yönelik güçlü bir piyasa mesajı olduğu belirtildi.
G7 ülkeleri ayrıca rafinerilerdeki bakım takvimlerini koordine ederek aynı dönemde çok sayıda tesisin devre dışı kalmasını önlemeyi ve mümkün olan tesislerde üretim kapasitesini geçici olarak artırmayı planlıyor.
Dizel başta olmak üzere rafine ürün üretiminin artırılması için yüksek rafineri kapasitesine sahip diğer ülkelerle de temas kurulması hedefleniyor.
ENERJİ İHRACATINA KISITLAMA GETİRİLMEYECEK
G7 liderlerinin aldığı bir diğer önemli karar ise enerji ürünlerinin ihracatına yönelik yeni kısıtlamalardan kaçınılması oldu.
G7 ülkeleri kendi aralarında enerji ve enerji ürünlerine ihracat yasağı getirmeme taahhüdünde bulunurken diğer üretici ülkelere de piyasalardaki gerilimi artırabilecek ihracat yasaklarından kaçınmaları çağrısı yaptı.
IEA ise rezervlerin piyasaya sürülmesinin enerji güvenliği ve fiyatlar üzerindeki etkisini takip edecek. İlk 20 günlük uygulamanın ardından G7 ülkelerine bir değerlendirme raporu sunulması planlanıyor.
PİYASALARDA İLK TEPKİ GELDİ
100 milyon varillik rezerv hamlesinin gündeme gelmesiyle uluslararası piyasalarda dizel fiyatlarında gerileme görüldü.
Reuters'ın aktardığı piyasa verilerine göre ABD dizel vadeli işlemleri rezervlerin serbest bırakılmasına ilişkin haberlerin ardından yüzde 4’ün üzerinde gerilerken Avrupa gösterge dizel kontratlarında da düşüş yaşandı.
Ancak bu ilk piyasa hareketleri, akaryakıt fiyatlarının kalıcı olarak aynı oranda düşeceği anlamına gelmiyor. Pompa fiyatları ham petrol ve rafine ürün fiyatlarının yanı sıra döviz kuru, vergiler, rafineri marjları ve ülkelerin kendi fiyatlandırma sistemlerinden de etkileniyor.
TÜRKİYE'DE MOTORİNE İNDİRİM BEKLENTİSİ
G7 kararının ardından Türkiye'deki akaryakıt fiyatları da yakından takip ediliyor.
3 Ekim’de sektör kaynaklarına dayandırılan haberlerde, uluslararası dizel ürün fiyatlarındaki gerilemenin ardından Türkiye’de motorinin litre fiyatında yaklaşık 4,95 TL indirim beklendiği belirtildi. İndirimin 6 Ekim’den itibaren pompa fiyatlarına yansımasının beklendiği aktarılıyor.
Bununla birlikte Türkiye’deki pompa fiyatlarında yapılacak değişiklikler G7 tarafından doğrudan belirlenmiyor. Uluslararası ürün fiyatları ve döviz kurundaki hareketler Türkiye’deki fiyatlandırmanın temel unsurları arasında bulunuyor.
Bu nedenle G7’nin 100 milyon varillik rezerv kararı küresel fiyatların gerilemesine katkıda bulunabilirken, Türkiye’de tüketicilerin karşılaşacağı nihai indirim miktarı iç piyasadaki fiyatlama koşullarına göre şekillenecek.
100 MİLYON VARİL DÖRT AYDA PİYASAYA GİRECEK
G7’nin açıkladığı takvime göre stratejik rezervlerden yapılacak 100 milyon varillik salım dört aya yayılacak.
İlk aşamada dizel piyasasına yoğunlaşılacak, ihtiyaç duyulması halinde ilave dizel rezervlerinin kullanılması da değerlendirilecek.
G7 liderleri, fiyatlardaki gelişmelerin yakından takip edileceğini ve gerekmesi halinde yeni önlemler alınabileceğini de açıkladı.
Böylece küresel enerji piyasalarında son dönemde yaşanan sert fiyat artışlarının ardından G7 ülkeleri, arzı artırarak piyasayı rahatlatmayı amaçlayan koordineli bir müdahaleyi devreye sokmuş oldu.
