Kamuda 484 milyar lira tasarruf: 6 bakanlığın bütçesini aştı. Hazine ve Maliye Bakanlığı öncülüğünde yürütülen kamuda tasarruf uygulamalarının 2024 ve 2025 yıllarındaki sonuçları açıklandı. Bakanlığın hesaplamasına göre iki yılda cari fiyatlarla toplam 484 milyar liralık tasarruf elde edildi.
Açıklanan tutarın, altı bakanlığa 2026 yılı bütçesinde ayrılan toplam kaynaktan daha yüksek olduğu belirtildi. Tasarruf tedbirleri; kamuya ait taşıtları, kiralanan hizmet binalarını, demirbaş alımlarını, enerji kullanımını ve çeşitli mal ve hizmet harcamalarını kapsıyor.
Uygulama kapsamında deprem harcamaları ve zorunlu alanlar dışarıda tutulurken kamu kurumlarının ödeneklerinde kesintiye gidildi, harcama kontrolleri ve denetimler artırıldı.
Tasarruf hangi bakanlıkların bütçesini aştı?
İki yılda sağlandığı açıklanan 484 milyar liralık tasarrufun, 2026 yılı bütçeleri toplamını geçtiği altı bakanlık şöyle sıralandı:
- Çevre, Şehircilik ve İklim Değişikliği Bakanlığı
- Dışişleri Bakanlığı
- Enerji ve Tabii Kaynaklar Bakanlığı
- Kültür ve Turizm Bakanlığı
- Sanayi ve Teknoloji Bakanlığı
- Ticaret Bakanlığı
Söz konusu karşılaştırma, 2024-2025 döneminde cari fiyatlarla hesaplanan tasarruf tutarı ile altı bakanlığın 2026 yılı bütçelerinin toplamı üzerinden yapıldı. Dolayısıyla 484 milyar liralık rakam, tek bir hesapta biriken nakit para değil; tedbirler sonucunda yapılmadığı veya azaltıldığı hesaplanan kamu harcamalarının toplamını ifade ediyor.
Kamuda tasarruf nasıl hesaplandı?
Tasarruf Tedbirleri Genelgesi kapsamındaki harcamaların bütçe içerisindeki payı, faiz ve deprem harcamaları hariç tutularak hesaplandı. Bu harcamaların uzun dönem ortalaması yüzde 4,6 seviyesinde bulunuyordu.
Oran, tasarruf uygulamalarının hayata geçirildiği 2024 yılında yüzde 3,1’e, 2025 yılında ise yüzde 2,9’a geriledi. Hazine ve Maliye Bakanlığı, uzun dönem ortalaması ile gerçekleşen harcama oranları arasındaki farkın cari fiyatlarla karşılığını 484 milyar lira olarak hesapladı.
Genelge kapsamında geçmiş uygulamalardan farklı olarak izleme, raporlama, denetim ve yaptırım mekanizmalarının birlikte devreye alındığı bildirildi.
260 kamu idaresi takip ediliyor
Hazine ve Maliye Bakanlığı bünyesinde kurulan Tasarruf Tedbirleri Bilgi Sistemi aracılığıyla 260 kamu idaresinin uygulamaları takip ediliyor. Kamu kurumlarının harcama ve tasarruf verilerini bu sisteme girmesi, elde edilen sonuçların düzenli olarak raporlanması sağlanıyor.
Bugüne kadar 2 bin 16 harcama biriminde denetim gerçekleştirildi. Denetimler sonucunda hazırlanan raporların Cumhurbaşkanlığına ve ilgili kamu kurumlarına gönderildiği belirtildi.
Daha önce açıklanan verilerde de taşıt kiralamalarının önemli tasarruf kalemlerinden biri olduğu görülmüştü. Kamu idarelerinin 2025 yılında yaptığı 16 bin 200 taşıt kiralama talebinden 3 bin 380’ine uygun görüş verilmemiş, böylece taşıt kiralamalarında yüzde 21 oranında tasarruf sağlandığı açıklanmıştı.
Tasarruf eşel mobil maliyetini de geçti
Hazine ve Maliye Bakanlığının hesaplamasına göre jeopolitik gelişmeler ve petrol fiyatlarındaki artış nedeniyle uygulanan eşel mobil sisteminin 2026 yılı sonuna kadar oluşturacağı gelir kaybının, bugünkü fiyatlarla 372 milyar lirayı bulması bekleniyor.
Bu hesaplamaya göre 2024-2025 döneminde sağlanan 484 milyar liralık tasarruf, akaryakıt fiyatlarındaki artışın tüketiciye yansımasını sınırlamak amacıyla devreye alınan eşel mobil sisteminin öngörülen yıllık maliyetinden de 112 milyar lira daha yüksek.
Şimşek’ten mali disiplin mesajı
Hazine ve Maliye Bakanı Mehmet Şimşek, uygulanan tedbirlerin kamu harcamalarını azalttığını belirterek mali disiplinin güçlendirilmesi ve kaynakların daha verimli kullanılmasının temel öncelikler arasında olduğunu söyledi.
Şimşek, tasarruf uygulamaları ile harcama kontrollerinin devam edeceğini vurgulayarak, “Elde edeceğimiz mali alanı öncelikli alanlara yönlendirmeye ve dezenflasyon sürecini desteklemeye devam edeceğiz” dedi.
Bakanlığın açıklamasına göre kamuda taşıt, bina, enerji, demirbaş ve mal-hizmet alımlarına yönelik kontroller önümüzdeki dönemde de sürdürülecek. Tasarruf sonucunda oluşturulan mali alanın hangi öncelikli programlara ne ölçüde aktarılacağı ise bütçe uygulama sonuçlarıyla netleşecek.
