İran, küresel enerji taşımacılığı açısından kritik öneme sahip Hürmüz Boğazı’ndan geçişlere ilişkin yeni bir mekanizmayı gündeme aldı. İran Meclisi Ulusal Güvenlik ve Dış Politika Komisyonu Başkanı İbrahim Azizi, Meclis tarafından hazırlanan düzenlemeye dair açıklamalarda bulundu.
Azizi, sosyal medya hesabından yaptığı paylaşımda, söz konusu mekanizmanın İran’ın ulusal egemenliği ve uluslararası ticaret güvenliğinin sağlanması amacıyla oluşturulduğunu belirtti. Yeni uygulamanın Hürmüz Boğazı’ndaki geçişlerin daha kontrollü bir sistem üzerinden yürütülmesini hedeflediği ifade edildi.
Geçişler Belirlenen Güzergâhtan Yapılacak
İbrahim Azizi’nin açıklamasına göre, Hürmüz Boğazı’ndan yapılacak geçişler artık belirlenmiş bir güzergâh üzerinden gerçekleştirilecek. Bu güzergâhtan yalnızca ticari gemiler ile İran’la işbirliği yapan tarafların yararlanabileceği bildirildi.
Yeni düzenleme kapsamında, geçişlere ilişkin bazı hizmetlerin de ücretlendirilmesi planlanıyor. Azizi, bu sistem çerçevesinde sağlanacak “uzmanlaşmış hizmetler” için ücret tahsil edileceğini açıkladı. Böylece İran, Hürmüz Boğazı’ndaki geçişleri hem güvenlik hem de hizmet mekanizması bakımından yeniden yapılandırmayı amaçlıyor.
Hürmüz Boğazı “Özgürlük Projesi”ne Kapalı Olacak
Azizi’nin açıklamasında dikkat çeken bir diğer başlık ise ABD’nin gündeme getirdiği belirtilen “Özgürlük Projesi” oldu. ABD’nin, Hürmüz Boğazı’nda mahsur kalan gemilerin geçişini sağlamayı amaçladığı öne sürülen bu operasyonuna ilişkin konuşan Azizi, söz konusu güzergâhın bu projeye kapalı olacağını söyledi.
Bu açıklama, bölgede daha önce yaşanan gerilimlerin ardından Hürmüz Boğazı’nın geleceğine ilişkin tartışmaları yeniden gündeme taşıdı. İran’ın yeni mekanizması, boğazdan geçişlerin hangi şartlarda yapılacağı konusunda daha sınırlayıcı bir çerçeveye işaret ediyor.
Bölgede Gerilim Daha Önce Tırmanmıştı
Daha önce ABD-İsrail’in 28 Şubat’ta İran’a yönelik saldırıları sonrası bölgede gerilimin arttığı belirtilmişti. Bu süreçte İran’ın Hürmüz Boğazı’nı kapattığı ve “izinsiz geçiş” girişimlerine müdahalede bulunduğu aktarılmıştı.
İranlı yetkililer, savaş sonrası dönemde Hürmüz Boğazı’ndan “güvenli geçiş” için ücretlendirme öngören bir yasa tasarısı üzerinde çalışıldığını da daha önce açıklamıştı. Bu kapsamda gündeme gelen yeni mekanizma, İran’ın boğaz üzerindeki kontrolünü daha belirgin hale getirmeyi hedefleyen adımlardan biri olarak değerlendiriliyor.
“Yeni Yönetim Planı” Açıklaması Gündemde
İran lideri Ayetullah Mücteba Hamaney’in de Hürmüz Boğazı’nda “yeni bir yönetim planı” uygulanacağını duyurduğu belirtilmişti. Bu açıklamanın ardından Meclis tarafından hazırlanan mekanizmanın ayrıntıları daha fazla merak konusu oldu.
Yeni sistemle birlikte, Hürmüz Boğazı’ndan geçişlerin yalnızca belirli şartlara bağlı olarak yapılacağı, İran’la işbirliği içinde olmayan tarafların ise bu süreçten yararlanamayacağı ifade ediliyor.
ABD’den “Akış Yeniden Başlayacak” Açıklaması
Öte yandan ABD Enerji Bakanı Chris Wright’ın daha önce yaptığı açıklamada, Hürmüz Boğazı’nda yaşanan kesintilerin geçici olduğu belirtilmişti. Wright, gemi trafiğinin en geç yaz aylarında yeniden başlayacağını öne sürmüştü.
İran’ın açıkladığı yeni mekanizma ise Hürmüz Boğazı’nda geçişlerin hangi koşullarda sağlanacağına ilişkin tartışmaları daha da artırdı. Boğazın yalnızca İran’la işbirliği yapan taraflara açık olacağı yönündeki açıklama, bölgedeki ticari geçişler ve güvenlik dengeleri açısından dikkat çekici bir gelişme olarak öne çıktı.
