İran Meclis Başkanı Muhammed Bakır Kalibaf, Tahran ile Washington arasında savaşın sona erdirilmesine yönelik yürütülen görüşmelere ilişkin dikkat çeken açıklamalarda bulundu. Kalibaf, İran halkının haklarını koruyacak açık ve kesin güvenceler verilmeden ABD ile herhangi bir anlaşmayı kabul etmeyeceklerini söyledi.
İran Meclisi’nin yeni başkanlık divanı üyelerinin yemin töreninin ardından konuşan Kalibaf, Tahran’ın Washington’un vaatlerine güvenmediğini vurguladı. ABD ile yapılacak olası bir anlaşmada yalnızca sözlü taahhütlerin yeterli olmayacağını belirten Kalibaf, İran açısından asıl ölçütün sahada ortaya çıkacak somut sonuçlar olduğunu ifade etti.
Kalibaf, “Bizim için tek kıstas, karşılıklı yükümlülüklerimizi yerine getirmeden önce sahada somut sonuçların elde edilmesidir” diyerek, İran’ın müzakere sürecine temkinli yaklaştığını ortaya koydu.
“Ülkeyi bölme girişimlerine karşı birlik korunmalı”
Kalibaf, konuşmasında yalnızca dış politika başlıklarına değil, ülke içindeki siyasi atmosfere de değindi. İran içinde farklı görüşlerin bulunmasının doğal olduğunu belirten Kalibaf, bu ayrılıkların toplumsal ve siyasi bölünmeye dönüşmemesi gerektiğini söyledi.
İran Meclis Başkanı, ülkenin hassas bir süreçten geçtiğini ifade ederek, ulusal birlik mesajı verdi. Kalibaf, “Ülkeyi bölme girişimlerine karşı birliğimizi korumalıyız” sözleriyle, müzakere sürecinde iç cephede dayanışmanın önemine dikkat çekti.
Bu açıklamalar, Tahran ile Washington arasında yürütülen dolaylı temasların kritik bir aşamaya geldiği yorumlarının yapıldığı bir dönemde geldi. İran tarafı, anlaşma masasında haklarının korunması ve verilen sözlerin uygulanabilir hale gelmesi konusunda ısrarcı bir tutum sergiliyor.
Trump: İran ile iyi bir anlaşmaya yakınız
ABD Başkanı Donald Trump ise İran ile sürdürülen görüşmelere ilişkin farklı bir mesaj verdi. Fox News’e konuşan Trump, Tahran ile “iyi bir anlaşmaya” yakın olduklarını söyledi. Ancak Trump, anlaşmanın ABD açısından tatmin edici olmaması halinde yeniden askeri seçeneğin gündeme gelebileceğini belirtti.
Trump, diplomatik çözümü tercih ettiğini ifade ederken, olası bir mutabakatın Hürmüz Boğazı açısından da önemli sonuçlar doğuracağını dile getirdi. ABD Başkanı’na göre anlaşma sağlanması halinde Hürmüz Boğazı deniz trafiğine derhal açılacak.
Trump, Hürmüz Boğazı’nın geçiş ücreti olmadan ve hemen açılması gerektiğini belirterek, İran’ın herhangi bir nükleer silaha sahip olmasının tamamen engellenmesi gerektiğini söyledi.
ABD güçlerinin bölgeden çekilmesi gündemde
Trump’ın açıklamalarında dikkat çeken başlıklardan biri de ABD güçlerinin bölgedeki varlığı oldu. Trump, Hürmüz Boğazı’nın açılması ve İran’ın nükleer dosyasının çözülmesinin ardından ABD güçlerinin bölgeden çekileceğini ifade etti.
İranlıların deneyimli müzakereciler olduğunu söyleyen Trump, sürecin zaman aldığını ancak kendisinin acele etmediğini dile getirdi. Trump ayrıca Tahran’ın nükleer silah geliştirmemeyi ya da satın almamayı halihazırda kabul ettiğini ileri sürdü.
Müzakerelerde kritik başlıklar masada
Tahran ile Washington arasında haftalardır Pakistan’ın arabuluculuğunda dolaylı müzakereler yürütülüyor. Görüşmelerde bazı başlıklarda ilerleme sağlandığı belirtilse de taraflar arasında önemli anlaşmazlıklar devam ediyor.
Yaklaşık 440 kilogram olduğu ifade edilen yüksek düzeyde zenginleştirilmiş uranyumun akıbeti, müzakerelerdeki en kritik konular arasında yer alıyor. Tahran, söz konusu uranyumun üçüncü bir ülkeye taşınmasına karşı çıkarken, Washington bu talebinde ısrar ediyor.
Taraflar arasında çözüme kavuşmayan bir diğer başlık ise yurt dışında dondurulan İran varlıkları. Bu konu, olası anlaşmanın ekonomik ve siyasi boyutunu doğrudan etkileyen temel meselelerden biri olarak öne çıkıyor.
Anlaşma süreci uzayabilir
Kalibaf’ın kesin güvence vurgusu ve Trump’ın yeni teklif iddiaları, İran-ABD hattındaki müzakere trafiğinin kısa sürede sonuçlanmayabileceğine işaret ediyor. Tahran, sahada somut sonuç görmeden adım atmayacağını belirtirken, Washington özellikle Hürmüz Boğazı ve nükleer dosya konusunda net taahhütler istiyor.
Bu nedenle taraflar arasında anlaşmaya yakın olunduğu yönünde açıklamalar yapılsa da güvence, uranyumun geleceği, dondurulmuş varlıklar ve bölgesel askeri varlık gibi başlıklar masadaki en zorlu konular olmayı sürdürüyor.
