ABD ile İran arasında İsviçre’de yürütülen kritik temaslarda ilk tur tamamlandı. İran devlet medyasına dayandırılan bilgilere göre, İran heyeti yaklaşık 18 saat süren yoğun müzakere ve istişarelerin ardından İsviçre’den ayrılarak Tahran’a hareket etti. Görüşmelerin, Katar ve Pakistan’ın arabuluculuğunda yapıldığı, masada hem bölgesel gerilimin düşürülmesi hem de Washington-Tahran hattındaki anlaşmazlık başlıklarının ele alındığı aktarıldı.
Müzakerelerde İran heyetine Muhammed Bakır Kalibaf’ın başkanlık ettiği, görüşmelerin “olumlu ve yapıcı atmosferde” geçtiği belirtiliyor. İlk tur sona erse de diplomatik trafik tamamen bitmiş değil. Uluslararası basına yansıyan bilgilere göre teknik ekipler İsviçre’de kalarak hafta boyunca ayrıntılı müzakereleri sürdürecek. Bu durum, tarafların henüz nihai bir uzlaşıya ulaşmadığını ancak müzakere kanalını açık tutma konusunda ortak irade gösterdiğini ortaya koyuyor.
Görüşmelerin en dikkat çeken başlıklarından biri, olası bir nihai anlaşmaya giden yol haritası oldu. Reuters’ın aktardığı bilgilere göre taraflar, 60 günlük bir süreç içinde nihai anlaşmaya ulaşmayı hedefleyen bir çerçeve üzerinde ilerleme sağladı. Bu kapsamda siyasi denetim mekanizması oluşturulması ve teknik başlıklarda ek temasların sürdürülmesi planlanıyor.
Masadaki dosyalar arasında İran’ın nükleer programı, yaptırımların gevşetilmesi, bölgesel güvenlik ve Hürmüz Boğazı’ndaki geçiş güvenliği öne çıkıyor. Özellikle enerji piyasaları açısından kritik öneme sahip Hürmüz Boğazı’nda gerilimin düşürülmesi, yalnızca ABD ve İran için değil, küresel piyasalar için de yakından izleniyor. Bazı kaynaklara göre taraflar, denizde yanlış anlaşılmaları önleyecek iletişim kanalları ve bölgesel çatışma riskini azaltacak mekanizmalar üzerinde çalışıyor.
İsviçre’deki temaslar, son günlerde karşılıklı sert açıklamalarla gölgelenmişti. ABD Başkanı Donald Trump’ın İran’a yönelik tehdit içeren açıklamaları, Tahran cephesinde tepkiyle karşılandı. İran medyasına göre heyet, bu açıklamaları protesto ederek ABD tarafına itirazını iletti. Buna rağmen görüşmelerin tamamen kopmaması, diplomatik sürecin kırılgan ama canlı olduğunu gösterdi.
Uzmanlara göre ilk turun ardından asıl sınav teknik ayrıntılarda verilecek. Çünkü siyasi düzeyde çizilen çerçevenin sahada uygulanabilir hale gelmesi, nükleer denetimlerden yaptırım takvimine, bölgesel güvenlik garantilerinden ticari geçişlerin güvenliğine kadar birçok başlıkta net uzlaşı gerektiriyor.
Son tabloya göre İran heyetinin İsviçre’den ayrılması müzakerelerin bittiği anlamına gelmiyor. Aksine, ilk turun tamamlanmasının ardından süreç daha teknik ve daha zorlu bir aşamaya geçmiş durumda. Tarafların önümüzdeki günlerde vereceği mesajlar, ABD-İran hattında gerilimin düşüp düşmeyeceği konusunda belirleyici olacak.
