Irak Kürdistan Bölgesel Yönetimi’nin (IKBY) en büyük şehirleri olan Erbil ve Süleymaniye, 25 Eylül’de gerçekleştirilecek referandum öncesinde belirgin şekilde farklı atmosferler sergiliyor. IKBY’nin siyasi merkezi durumunda olan Erbil’in sokakları, IKBY Başkanı Mesud Barzani’nin devasa posterleriyle donatılmış durumda. Ayrıca, Erbil ile Süleymaniye arasındaki yol boyunca, Barzani’nin yanı sıra Irak Kürtleri’nin önde gelen isimlerinden olan Kürdistan Yurtseverler Birliği’nin (KYB) lideri Celal Talabani’nin resimleri de dikkat çekiyor. Ancak Süleymaniye’ye yaklaşıldıkça, bu görsellerin yerini, sağlık sorunları nedeniyle bir süre aktif siyasetten uzak kalmış olan Talabani’nin afişleri alıyor. Bu şehirde, Erbil’in aksine merkezi binalar, orta refüjler ve reklam panoları üzerinde Talabani daha fazla görünürlük kazanıyor.
Erbil ve Süleymaniye Arasındaki İki Farklı Profil
Günümüzde Erbil, IKBY’nin başkenti olarak öne çıkarken, Süleymaniye ise “başkente muhalif olanların merkezi” olarak anılıyor. İç politikadaki tartışmalar genellikle iktidar olarak Erbil ve muhalefet merkezli Süleymaniye arasında yoğunlaşıyor. İki şehir arasındaki dış politika yaklaşımları da birbirinden oldukça farklılık gösteriyor. Türkiye’ye yakın bir siyasi duruş sergileyen Erbil, Süleymaniye’nin ise İran’a daha yakın olduğu iddialarıyla eleştiriliyor. Süleymaniye, Erbil’i “Türkiye’ye çok yakın durmakla” suçlarken, Erbil de benzer şekilde Süleymaniye’yi “İran’ın baş müttefiki olmakla” itham ediyor. Bu yapısal farklılıklar, her iki şehrin politikalarının yanı sıra toplumsal dinamiklerini de etkilemekte.
Ekonomik Kriz ve Ortak Sorunlar
İki şehir, çeşitli iç tartışmalara rağmen, ekonomik kriz, işsizlik ve göç gibi ortak sorunlarla karşı karşıya. Erbil ve Ankara arasında imzalanan petrol anlaşmasının ardından, Bağdat hükümetinin IKBY bütçesini kesmesi, IŞİD ile savaşın yarattığı bütçe sorunları ve mülteci akınları gibi faktörler bu krizi derinleştirmiş durumda. Süleymaniye merkezli siyasi gruplar, petrol anlaşmasının IKBY için zarar verici olduğu iddiasındayken, Erbil yönetimi, anlaşmanın detaylarını paylaşarak bunu reddetmektedir. Her iki şehirde de maaş ödemelerinde aksamalar, genç nüfusun başka ülkelere göç etmesine yol açan işsizlik ve sosyal sorunlar, büyük bir çaresizlik içinde devam ediyor. Ayrıca, ekonomik kriz silsilesinin yanında birçok kişi hem ev hem de araç sahibi olabiliyor. Ancak bu durum, müşterek gelirlerin gizli tutulmasına ve bürokratik sorunlara işaret etmekte.
Bağdat ile İlişkilerin Önemi
25 Eylül’deki bağımsızlık referandumu öncesinde, sayıları artan bu siyasi farklılık ve karşıt görüşler iyice görünür hale geldi. Merkezi Süleymaniye’de bulunan Goran (Değişim Hareketi), referandum süreci boyunca Bağdat ile ilişkilerin dikkatlice izlenmesi gerektiğini savunuyor. Diğer yandan, Erbil etrafındaki siyasi çevreler, Bağdat hükümetiyle müzakere sürecinin sürdürülmesi gerektiği görüşünü paylaşsa da, referandumdan vazgeçmeyin. Bu durumu sembolize eden bir örnek, Süleymaniye ve Kerkük girişlerinde IKBY ve Irak bayraklarının yan yana asılı olduğu, ancak Erbil girişinde Irak bayrağının bulunmamasıdır. Bu tür detaylar, iki bölgedeki siyasi çekişmelerin ve hiç bitmeyen tasfiye çabalarının göstergesi olarak halkın gözünden kaçmıyor.
Güvenlik Durumu ve Silahlanma Yarışı
Erbil, Süleymaniye ve Duhok, saldırı riski yaşanan şehirler olmasına rağmen, Irak içindeki IŞİD varlığına rağmen oldukça güvenli bir ortamda kalmayı başardı. Musul’un kurtarılması sonrası, IŞİD militanlarının bölgeye sızmasını önlemek amacıyla şehir girişlerinde güvenlik kontrolleri sıkılaştırılmıştır. Ancak genel itibarıyla, bu şehirlerde savaş izleri kapalı bir şekilde kalmaya devam etmektedir. Erbil’de silah ruhsatı almak için Valilik’ten başvuranların çoğunluğu ve kadınların giremediği silah pazarlarındaki yoğunluk, silahlanma alışkanlıklarını gözler önüne seriyor. Siyasi ve diplomatik meseleler bir kenara bırakıldığında, IKBY her iki şehirle birlikte kültürel olarak da farklı bir profil çizmektedir; özellikle barları ve etkinlikleri ile dikkat çekmektedir. Süleymaniye’nin dinamik ve kozmopolit yapısı, Real Madrid ve Barcelona taraftarları arasında yaşanan gerilimleri de beraberinde getiriyor.
