ABD Ordusu, İran’a yönelik üç gün içinde ikinci kez askeri operasyon düzenledi. Son saldırıda, İran’ın stratejik liman kentlerinden Bender Abbas’ta bulunan bir askeri tesis hedef alındı. Washington yönetimi, operasyonların meşru müdafaa kapsamında gerçekleştirildiğini ve kırılgan ateşkesi korumayı amaçladığını savundu.
Saldırılar, ABD ile İran arasında ateşkesin sürdüğü ve üç aydır devam eden çatışmaları sona erdirmeye yönelik müzakerelerin devam ettiği bir dönemde gerçekleşti. Bu nedenle son gelişme, bölgede gerilimin yeniden tırmanabileceği endişelerini artırdı.
CENTCOM’dan İHA açıklaması
ABD Merkez Kuvvetler Komutanlığı, Hürmüz Boğazı çevresinde tehdit oluşturduğu belirtilen İran’a ait dört tek yönlü saldırı insansız hava aracının düşürüldüğünü açıkladı. Komutanlık, Bender Abbas’taki askeri tesisin ise beşinci bir İHA’yı fırlatmaya hazırlandığı sırada vurulduğunu bildirdi.
CENTCOM, operasyonları “ölçülü, tamamen savunma amaçlı ve ateşkesin sürdürülmesini hedefleyen adımlar” olarak tanımladı. ABD tarafı, hafta başında da güney İran’daki füze mevzileri ile Hürmüz Boğazı’na mayın döşemeye çalıştığı öne sürülen teknelere yönelik saldırı düzenlendiğini doğrulamıştı.
İran’dan sert tepki: Karşılıksız kalmayacak
İran yönetimi, ABD’nin saldırılarını sert ifadelerle kınadı. Tahran, operasyonları ateşkesin ağır bir ihlali olarak nitelendirirken, hiçbir düşmanca eylemin karşılıksız bırakılmayacağını duyurdu.
İran medyasında yer alan haberlerde, Bender Abbas kentinin doğusunda patlama sesleri duyulduğu aktarıldı. İran Devrim Muhafızları Ordusu ise 26 Mayıs Salı günü yaptığı açıklamada, bir ABD İHA’sının düşürüldüğünü, İran hava sahasına giren bir savaş uçağı ile başka bir İHA’ya ateş açıldığını bildirmişti.
Hürmüz Boğazı geriliminde yaptırım adımı
Bölgedeki askeri gerilimin yanında Hürmüz Boğazı üzerinden yürüyen ekonomik ve diplomatik baskı da arttı. ABD, Hürmüz Boğazı’ndan geçen gemilerden ödeme toplamakla görevli İran kurumu Basra Körfezi Boğazları İdaresi’ne yaptırım uyguladı.
ABD Hazine Bakanlığı, bu kuruma ödeme yapan gemilerin de yaptırım riskiyle karşı karşıya kalabileceğini açıkladı. İran Dışişleri Bakanlığı Sözcüsü İsmail Bekayi ise Tahran’ın seyir hizmetleri için ücret toplamayı ve boğazdaki trafiği yönetmeyi sürdüreceğini söyledi.
ABD Hazine Bakanı Scott Bessent, söz konusu uygulamayı İran Ordusu’nun küresel deniz ticaretinden haraç alma girişimi olarak değerlendirdi.
Trump’tan yeni operasyon mesajı
ABD Başkanı Donald Trump, kabine toplantısında İran’la yürütülen müzakerelere ilişkin dikkat çeken açıklamalarda bulundu. Trump, İran’ın tükenmiş halde müzakere yürüttüğünü savunarak, anlaşma sağlanamaması durumunda askeri operasyonların yeniden başlayabileceği mesajını verdi.
Trump, “Belki geri dönüp işi bitirmemiz gerekir, belki de gerekmez” ifadelerini kullandı. ABD Başkanı ayrıca Körfez ülkelerine, İsrail ile ilişkilerin normalleşmesini öngören Abraham Anlaşmaları’na katılma çağrısında bulundu.
Beyaz Saray’dan taslak anlaşma iddialarına yalanlama
İran ile olası anlaşmaya ilişkin farklı iddialar gündeme gelirken, İran devlet medyasında yayımlanan bazı haberler de dikkat çekti. Bu haberlerde, Hürmüz Boğazı’nın yeniden açılması ve ABD güçlerinin bölgeden çekilmesini içeren bir taslak anlaşma bulunduğu öne sürüldü.
Beyaz Saray ise söz konusu iddiaları kesin bir dille reddetti. Açıklamada, anlaşma taslağına ilişkin haberlerin “tamamen uydurma” olduğu belirtildi.
ABD’nin Bender Abbas’taki askeri tesise yönelik saldırısı, Hürmüz Boğazı çevresindeki gerilimi daha da artırırken, Washington ve Tahran’dan gelen karşılıklı açıklamalar ateşkes sürecinin kırılganlığını bir kez daha ortaya koydu.
