ABD ile İran arasında Pakistan’ın başkenti İslamabad’da yürütülen müzakereler, tarafların çatışmaları sona erdirecek bir anlaşmaya ulaşamamasıyla tamamlandı. Bugün sona eren toplam 21 saatlik görüşmelerin ardından iki taraf da sürecin başarısız olmasından karşı tarafı sorumlu tuttu.
Altı haftadan uzun süredir devam eden çatışmaların sonlandırılması amacıyla yapılan temaslar, kamuoyunda büyük beklenti oluşturmuştu. Ancak görüşmelerin sonunda beklenen uzlaşma sağlanamadı. Taraflar arasında anlaşma zemininin oluşmaması, hem bölgedeki kırılgan dengeyi hem de hafta başında sağlanan ateşkesi yeniden tartışmalı hale getirdi.
Çatışmaların binlerce kişinin hayatını kaybetmesine neden olduğu belirtilirken, sürecin küresel petrol fiyatları üzerindeki etkisi de dikkat çekti. ABD ve İran basınında yer alan değerlendirmelerde, görüşmelerin sonuçsuz kalmasının ateşkes açısından risk oluşturabileceği yönünde yorumlar öne çıktı.
JD Vance: İran bizim şartlarımızı kabul etmedi
ABD heyetine başkanlık eden ABD Başkan Yardımcısı JD Vance, İslamabad’dan ayrılmadan önce yaptığı açıklamada, İran ile kapsamlı temaslarda bulunulduğunu ancak buna rağmen anlaşma sağlanamadığını ifade etti. Vance, İran tarafıyla geniş kapsamlı görüşmeler yaptıklarını belirterek, olumlu tarafın diyalog kurulması olduğunu, olumsuz tarafın ise bir sonuca ulaşılamamış olması olduğunu vurguladı.
Vance, bu durumun ABD’den çok İran açısından olumsuz bir tablo ortaya koyduğunu savundu. ABD’nin kırmızı çizgilerini net şekilde ortaya koyduğunu söyleyen Vance, herhangi bir anlaşma olmadan ülkeye döndüklerini dile getirdi. Açıklamasında, İran tarafının ABD’nin sunduğu şartları kabul etmeyi tercih etmediğini kaydetti.
Nükleer program başlığı masadaki temel konulardan biri oldu
ABD Başkan Yardımcısı JD Vance, açıklamasında İran’ın nükleer programına da özel olarak değindi. Vance, Tahran yönetiminin nükleer silah geliştirmeyeceğine ve bu kapasiteye hızlı biçimde ulaşmasını sağlayacak araçların peşinde olmayacağına dair açık bir taahhüt vermesi gerektiğini belirtti.
Bu hedefin ABD Başkanı’nın temel öncelikleri arasında yer aldığını söyleyen Vance, müzakerelerde ulaşılmak istenen sonucun da bu olduğunu ifade etti. İran’ın uzun vadede nükleer silah geliştirmeme konusunda gerçekten kararlı olup olmadığının ise belirsizliğini koruduğunu dile getirdi. Böylece nükleer program başlığının, müzakerelerin en kritik ve en zorlayıcı başlıklarından biri olduğu bir kez daha ortaya çıktı.
İran cephesi: Güvensizlik ortamında tek oturumda sonuç beklenemez
İran tarafında ise farklı bir değerlendirme öne çıktı. İran medyasında yer alan haberlerde, anlaşmaya varılamamasının nedeninin ABD’nin aşırı talepleri olduğu ileri sürüldü. Haberlere göre bazı başlıklarda uzlaşı sağlandı ancak özellikle Hürmüz Boğazı ve İran’ın nükleer programı taraflar arasındaki temel anlaşmazlık konuları olarak öne çıktı.
İran Dışişleri Bakanlığı Sözcüsü de görüşmelerin güvensizlik ortamında yapıldığını vurguladı. Bu nedenle tek bir oturum sonunda anlaşmaya varılmasının zaten beklenmemesi gerektiğini ifade etti. İran cephesinin bu yaklaşımı, müzakerelerin tamamen bitmediği ancak taraflar arasındaki mesafenin halen önemli ölçüde sürdüğü şeklinde yorumlandı.
Pakistan ateşkesin korunmasına dikkat çekti
Pakistan medyasına konuşan kaynaklar, görüşmelerin ardından hem ABD hem de İran heyetlerinin İslamabad’dan ayrılarak ülkelerine dönmek üzere yola çıktığını bildirdi. Böylece gözlerin bundan sonraki diplomatik sürece çevrildiği yeni bir aşamaya geçildi.
Pakistan Dışişleri Bakanı İshak Dar da yaptığı açıklamada, tarafların 28 Şubat’ta başlayan çatışmaları sona erdirme çabaları çerçevesinde üzerinde uzlaşılan iki haftalık ateşkesin korunmasının zorunlu olduğunu dile getirdi. Bu açıklama, mevcut kırılgan ortamda ateşkesin devamının en önemli önceliklerden biri olarak görüldüğünü ortaya koydu.
İsrail’den dikkat çeken uyarı
Süreçle ilgili dikkat çeken açıklamalardan biri de İsrail tarafından geldi. İsrail güvenlik kabinesi üyesi Zeev Elkin, daha fazla görüşmenin mümkün olabileceğini ifade etti. Ancak Elkin, İran’a yönelik sert bir uyarıda da bulunarak “İranlılar ateşle oynuyor” dedi.
İslamabad’daki 21 saatlik müzakerelerden sonuç çıkmaması, yalnızca ABD ile İran arasındaki diplomatik trafiği değil, bölgedeki hassas dengeleri de yeniden gündeme taşıdı. Tarafların birbirini sorumlu tutması, ateşkesin geleceğine dair soru işaretlerini artırırken, gözler şimdi yeni temasların gelip gelmeyeceğine çevrildi.
