ABD-Kanada ticaret görüşmeleri çöktü: Tarifeler devrede. Yıllık yaklaşık 900 milyar ABD doları düzeyindeki ticaret ilişkisine sahip iki ülke, cuma gecesi müzakerelerin sonuçsuz kalmasının ardından yeni bir tarife çatışmasına girdi. ABD, belirli Kanada ürünlerine yüzde 50 gümrük vergisi uygulamaya başlarken Ottawa yönetimi “dolarına dolar” karşılık verileceğini açıkladı.
ABD’nin yeni tarifeleri yaklaşık 28 milyar Kanada doları, güncel karşılığıyla yaklaşık 20 milyar ABD doları değerindeki Kanada ihracatını kapsıyor. Kanada Başbakanı Mark Carney, Washington’ın müzakerelerin son aşamasında sunduğu yeni şartları kabul etmediklerini belirterek görüşmeleri askıya aldı ve Kanada heyetinin Ottawa’ya dönmesi talimatını verdi.
ABD Ticaret Temsilcisi Jamieson Greer ise anlaşmanın tamamlanmamasından Kanada’yı sorumlu tuttu. Böylece iki taraf da üç gün süren yoğun müzakerelerin kesilmesi konusunda karşılıklı suçlamalarda bulundu.
Üç gün önce “anlaşma var” denilmişti
ABD Başkanı Donald Trump, 18 Ağustos’ta iki ülke arasında anlaşmaya varıldığını ve yalnızca belgelerin tamamlanmasının kaldığını açıklamıştı. Trump, Kanada ürünlerine uygulanması planlanan yüzde 50’lik tarifeleri bu gerekçeyle üç gün ertelemişti.
Kanada Başbakanı Carney ise aynı gün önemli ilerleme sağlandığını doğrulamakla birlikte üzerinde çalışılması gereken başlıklar bulunduğunu söylemişti. Tarafların otomotiv, süt ürünleri, alkollü içecekler, dijital ticaret ve ekonomik güvenlik konularını müzakere ettiği bildirilmişti.
Olumlu açıklamalara rağmen cuma günü gece saatlerine kadar sürdürülen görüşmelerden sonuç alınamadı. Carney, ABD’nin son anda önerdiği şartların Kanada açısından ekonomik olmadığını ve herhangi bir anlaşmanın güvenilirliğini tartışmalı hale getirdiğini savundu.
ABD tarafı ise yeni koşullar dayatıldığı iddiasını reddetti. Greer, Kanada’nın daha önce üzerinde uzlaşıldığını öne sürdüğü şartlarla anlaşmayı tamamlamak istemediğini söyledi.
Yüzde 50 tarife hangi ürünleri kapsıyor?
ABD’nin yürürlüğe koyduğu yeni tarifeler, Kanada’nın ABD’ye yaptığı yıllık ihracatın yaklaşık yüzde 5’ini etkiliyor. Tarifelerin kapsadığı ürünler arasında şunlar bulunuyor:
- Şarap ve bazı alkollü içecekler
- Mobilya
- Süt ürünleri
- Çimento ve yapı malzemeleri
- Giyim ürünleri
- Balıkçılık ekipmanları
- Hokey malzemeleri
- Bazı sanayi ve tüketim ürünleri
Yeni vergiler, belirlenen ürünlerin ABD-Meksika-Kanada Anlaşması’na uygun olup olmadığına bakılmaksızın uygulanıyor. Bu durum, daha önce Kanada ihracatının büyük bölümünü ABD tarifelerinden koruyan USMCA düzeninin geleceğini de tartışmaya açtı.
Kanada’nın karşı tarifeleri 8 Eylül’de başlayacak
Kanada Başbakanı Carney, ABD’nin yüzde 50’lik vergilerine aynı ekonomik büyüklükte karşılık verileceğini açıkladı. Ottawa yönetiminin misilleme tarifelerinin 8 Eylül 2026 tarihinde yürürlüğe girmesi planlanıyor.
Kanada’nın karşılık vereceği başlıca ABD ürünleri şöyle sıralandı:
- Çelik ürünleri
- Süt ve süt ürünleri
- Beyaz eşya
- Tarım makineleri ve ekipmanları
- Kâğıt ve kâğıt hamuru
- Elektronik ürünler
Carney, “Kanada, Washington’ın yeni tarifelerine dolarına dolar karşılık verecek” açıklamasını yaptı. Misilleme listesinin ayrıntılarının önümüzdeki günlerde yayımlanması bekleniyor. Kanada hükümeti ayrıca tarifelerden zarar görebilecek çalışanlar ve işletmeler için yeni destek programları hazırlayacağını duyurdu.
Otomotiv müzakerelerin önemli anlaşmazlıklarından biri oldu
Görüşmelerdeki temel uyuşmazlık noktalarından birini otomotiv tarifeleri oluşturdu. Taraflar, Kanada’da üretilerek ABD’ye gönderilen araçlarda uygulanacak vergi indiriminin nasıl hesaplanacağı konusunda anlaşamadı.
Washington yönetimi, tarife indiriminde yalnızca ABD’de üretilen parçaların dikkate alınmasını istedi. Kanada ise Kanada ve Meksika’da üretilen parçalar dahil bütün Kuzey Amerika içeriğinin hesaplamaya katılması gerektiğini savundu.
Kanada ayrıca hafif araçlar için gündeme gelen indirimli tarife koşullarının orta ve ağır ticari araçlara da uygulanmasını talep etti. ABD tarafının bu talebe karşı çıkmasının, Ford ve General Motors’un Kanada’da ürettiği bazı kamyonetlerin rekabet gücünü olumsuz etkileyebileceği belirtildi.
Süt ürünleri, eyaletlerin ABD menşeli alkollü içecekleri satmayı reddetmesi ve Kanada’nın başka ülkelerle yapacağı ticaret anlaşmalarına ilişkin hareket alanı da görüşmelerdeki diğer anlaşmazlık başlıkları arasında yer aldı.
Günlük ticaret hacmi 2,6 milyar dolar
Kanada hükümetinin verilerine göre iki ülke sınırından 2024 yılında her gün yaklaşık 2,6 milyar ABD doları değerinde mal ve hizmet geçti. Bu rakam yıllık hesaplandığında yaklaşık 949 milyar dolarlık bir ticaret hacmine karşılık geliyor.
ABD, Kanada’nın en büyük ticaret ortağı; Kanada ise ABD’nin ikinci büyük ticaret ortağı konumunda bulunuyor. Kanada ihracatının yaklaşık yüzde 70’i ABD pazarına yöneliyor. Enerji, otomotiv, çelik, alüminyum ve tarım sektörlerindeki üretim zincirlerinin sınırın iki tarafına yayılması, tarife çatışmasının etkisinin iki ülkede de hissedilme riskini artırıyor.
Ekonomistler yeni vergilerin Kanada’da özellikle kereste, şarap ve küçük ölçekli ihracatçılar üzerinde iş kaybı ve işletme kapanması riski oluşturabileceğini belirtiyor. Karşı tarifeler nedeniyle bazı ürünlerin ABD ve Kanada’daki tüketici fiyatlarına yansıması da beklenebilir. Ancak etkinin büyüklüğü, tarifelerin ne kadar süre uygulanacağına ve tarafların yeniden müzakere masasına dönüp dönmeyeceğine bağlı olacak.
