Türkiye'de radyo, televizyon ve isteğe bağlı dijital yayın hizmetlerini düzenleyip denetleyen Radyo ve Televizyon Üst Kurulu (RTÜK), medya takibinde yepyeni bir teknolojik dönemin kapılarını aralıyor. Geleneksel medya organlarının yanı sıra her geçen gün büyüyen internet tabanlı dijital yayın platformlarının da etkin bir şekilde izlenebilmesi amacıyla geliştirilen yapay zeka destekli VİA+ (Veri Analiz) projesinde sona yaklaşıldı. Cumhurbaşkanlığı 2027 Yatırım Programı'na da dahil edilen bu dev teknolojik altyapı sayesinde, yayınlarda yer alan mevzuata aykırı içerikler çok daha hızlı, kapsamlı ve objektif bir standartta taranarak uzmanların değerlendirmesine sunulacak.
RTÜK yetkililerinden alınan güncel bilgilere göre, kurulum çalışmalarının yüzde 90 seviyesine ulaştığı ve entegrasyon ile personel eğitim süreçlerinin devam ettiği VİA+ sistemi, devasa bir veri işleme kapasitesine sahip. Yapay zeka altyapısıyla desteklenen yeni sistem, 6 farklı uydu üzerinden yayın yapan 800'den fazla televizyon kanalını aynı anda, kesintisiz bir biçimde izleyebilecek. Sistemin en dikkat çekici özelliklerinden biri ise sadece görsel takip değil, aynı zamanda çok güçlü bir işitsel analiz yeteneğine sahip olması. VİA+, günlük tam 19 bin 200 saatlik konuşmayı saniyeler içinde işleyebilecek ve 12 farklı dilde anında analiz ile tercüme gerçekleştirebilecek. İşitsel verilerin yanı sıra görsel içerik denetiminde de devrim yaratacak olan yapay zeka yazılımı, günde 300 milyondan fazla görüntü karesini tarayarak ekranlardaki sakıncalı unsurları anında yakalayabilecek.
Kamuoyunda en çok merak edilen konulardan biri ise, yayınlara yönelik yaptırım ve cezaların doğrudan yapay zeka tarafından verilip verilmeyeceği oldu. Konuyla ilgili yapılan resmi bilgilendirmelerde, VİA+ sisteminin bir karar mercii değil, oldukça gelişmiş bir ön değerlendirme ve tespit mekanizması olduğunun altı özenle çizildi. Yapay zeka, 6112 sayılı Radyo ve Televizyonların Kuruluş ve Yayın Hizmetleri Hakkında Kanun çerçevesinde belirlediği olası ihlalleri detaylı bir şekilde raporlayacak. Özellikle aile yapısına, kadına ve çocuğa yönelik şiddet, istismar veya ayrımcılık içeren yayınlar sistem tarafından saniyeler içinde işaretlenerek İzleme Dairesi'ndeki ilgili RTÜK uzmanlarına aktarılacak. Nihai inceleme ve olası müeyyide kararları, yapay zekanın sunduğu bu raporlar ışığında yine alanında yetkin RTÜK uzmanları ve Üst Kurul üyeleri tarafından verilecek.
Yeni nesil dijital platformları ve internet mecralarını da kapsama alanına dahil eden bu hamle, yayıncılıkta otokontrolün artmasını ve mevzuat ihlallerine çok daha hızlı müdahale edilmesini sağlayacak. Sistemin tam kapasiteyle hizmete alınmasıyla birlikte Türkiye, medya denetiminde yapay zeka teknolojisini en kapsamlı kullanan ülkelerden biri konumuna yükselecek. Gazete Kritik olarak, yayıncılık dünyasını yakından ilgilendiren VİA+ sisteminin test aşamalarını ve sektöre yansımalarını anlık olarak okuyucularımıza aktarmayı sürdüreceğiz.
