Demans, bellek kayıpları ile kendini gösteren bir durum olarak tanımlanıyor. Medicana Kadıköy Hastanesi'nden Uzm. Dr. Oğuzhan Onultan, demansın doğru bir şekilde teşhis edilmesi için beyin MR'ı, çeşitli kan testleri, nöropsikolojik muayeneler ve diğer gerekli incelemelerin yapılması gerektiğini vurguladı. Hastalığın tanı sürecine erken başvurulmaması, hastaların yakınlarının durumu kabullenememesi nedeniyle gecikmeler yaşanmakta. Bu durum, hastaların tedavi imkanlarına geç ulaşmasına ve sonuçların da geç alınmasına yol açıyor. Doğru tanı ve erken müdahale, demans tedavisinde kritik bir öneme sahiptir.
Alzheimer ile Unutkanlık Arasındaki Farklar
Dr. Onultan, her unutkanlığın demansa veya Alzheimer hastalığına işaret etmediğini belirterek, Alzheimer’ın bellekte, düşünmede ve muhakemede zorluklarla başladığını ifade etti. Alzheimer hastalığının, bazı belirgin belirtilerle diğer unutkanlıklardan ayrıldığını ekleyen uzman, bu belirtileri sıraladı. Öncelikle, yeni öğrenilen bilgilerin unutulması, önemli tarih ya da olayların hatırlanmaması, tekrar eden sorular sorma gibi durumlar, Alzheimer’ın erken evrelerinden biri olarak kabul edilebilir. Öte yandan, normal yaşa bağlı unutkanlıkta, unutulan randevuların daha sonra hatırlanması mümkündür.
Gündelik Hayatta Görülen Belirtiler
İlerleyen yaşla birlikte ortaya çıkan bazı sorunların, Alzheimer hastalığına işaret edebileceği önerisinde bulunan Dr. Onultan, plan yapmada veya problem çözmede yaşanan zorlukların, sayılarla ilgili sıkıntıların da önemli bir belirti olduğunu söyledi. Örneğin, aylık faturaları takip etmekte zorluk çekmek, ya da daha önceden kolayca yapılan yemekleri yapamamak, Alzheimer belirtisi olarak karşımıza çıkabilir. Ayrıca daha önce kısa süre içinde tamamlanabilen işler, artık daha uzun zaman alıyorsa, bu da dikkate alınması gereken bir durumdur. Yaşa bağlı unutkanlıklarda ise bu tür sorunlar genellikle hafif ve fark edilebilir düzeyde kalmaktadır.
Görsel Algı ve İletişim Problemleri
Alzheimer hastaları, günlük yaşamda gündelik işlerini yapmada zorluklar yaşayabilmekte, daha önce gittiği yolları hatırlayamamakta ya da işyerindeki basit hesaplamaları yapamamaktadır. Öte yandan, zaman kavramında da sorunlar yaşayarak günleri, ayları ve mevsimleri karıştırabilirler. Bunun yanı sıra bulundukları yerin ve oraya nasıl geldiklerinin hatırlanmaması, Alzheimer’ın karakteristik belirtilerindendir. Yaşa bağlı unutkanlıklarda ise bu tür karışıklıklar genellikle geçici ve hafif çaplıdır.
İletişimde Düşkünlük ve Zayıflık
Alzheimer hastalarının, yazarken ya da konuşurken kelime bulmakta zorlandıklarını söyleyen Dr. Onultan, bu durumun sohbetlerin akışını zorlaştırdığını ifade etti. Bazıları, sohbet esnasında kelime bulmakta sıkıntı çekerek, bazen de yanlızca hatırlayamadıkları kelimelerin yerine uydurulmuş kelimeler kullanabilirler. Öte yandan, yaşa bağlı unutkanlıklarda bu zorluklar arada bir, yani zamanda kısıtlı bir sıklıkta görülmektedir. Eşya kaybetme ve bulamama durumu da Alzheimer’ın diğer belirtileri arasında yer alır. Hastalar, eşyalarını yanlış yerlerde bulundurup bazen başkalarını bu eşyaların çalınmasıyla suçlayabilirler.
Kişilik Değişimleri ve Sosyal İlişkiler
Alzheimer hastalarının sosyal yaşamda değişiklikler meydana gelebilir. Uzun vadede, iş ve sosyal ilişkilere olan ilgilerini kaybedebilirler. Daha önceki hobilerini bırakma, alışveriş gibi basit aktiviteleri gerçekleştirmemek için bahaneler bulma gibi durumlar da belirtiler arasında yer almaktadır. Dr. Onultan, Alzheimer hastalarının, kişiliklerinde kaygı, kuşku ve tedirginlik gibi değişiklikler yaşadıklarını belirtmektedir. Yabancı ortamlarda geçirdikleri zamanlarda ise bu obsesif düşüncelerin artış gösterdiği gözlemlenmiştir.
Sonuç ve Önleyici Adımlar
Kişilik ve duygu durumundaki bu değişiklikler, Alzheimer hastalığı açısından önemli uyarı işaretleri olarak karşımıza çıkıyor. Hastaların bu tür davranışları, durumlarının ciddiyeti hakkında önemli ipuçları taşımaktadır. Bu noktada erken tanınan bir tedavi süreci, hastalığın ilerlemesini engellemede oldukça önemlidir. Uzmanlar, hastaların ve yakınlarının bu tür belirtileri dikkate alarak, vakit kaybetmeden sağlık kuruluşlarına başvurmalarını önermektedir. Böylece, hem tanı konulması hem de tedavi sürecinde gereken önlemler daha erken bir aşamada alınabilir.
