CHP Antalya Milletvekili Çetin Osman Budak, işten çıkarma yasasının etkisizliğine dikkat çekerek, bu durumu İş-Kur verileriyle destekledi. Budak, Nisan ayında yürürlüğe giren bu yasanın sürekli uzatıldığını hatırlatırken, uygulamanın sonuçsuz kaldığını vurguladı. "Yasağın işe yaramadığını defalarca ifade ettik. Ne önerilerimize yanıt alabilmiş olabildik ne de uyarılarımız göz önünde bulunduruldu," diyen Budak, işten çıkarma yasasının etkisizliğinin bedelini işçilerin ödediğini belirtti.
İşsizlik Maaşı Başvurularındaki Olası Artış
Budak, Aile, Çalışma ve Sosyal Hizmetler Bakanı Zehra Zümrüt Selçuk'a yönelttiği soru önergesinde, 2020 yılı içerisinde 1 milyon 510 bin 856 kişinin işinden ayrıldığını ve işsizlik maaşı için başvuruda bulunduğunu ifade etti. Ancak başvuranların yalnızca 509 bin 539'unun işsizlik maaşı almaya hak kazanabildiğinin altını çizdi. 2019 yılında bu oranın %51 seviyesinde iken 2020'de %33'e düşmesinin dikkat çekici bir durum olduğunu belirten Budak, bu durumu işten çıkarma yasağının etkisizliği ile bağlantılandırdı. Bunun yanı sıra, işten çıkarma yasağının yürürlüğe girdiği Nisan ayından itibaren işsizlik maaşına başvuran 1 milyon 8 bin kişi bulunduğunu, ancak bunlardan yalnızca 269 bin kişinin bu ödemeden faydalandığını vurguladı.
İşsizlik Maaşı Alabilenlerin Düşüşü
Budak, Nisan-Aralık dönemi boyunca işsizlik maaşına başvuran her dört kişiden yalnızca birinin bu ödemeyi alabildiğini belirtirken, bu durumun kamuoyunda endişelere yol açtığını ifade etti. İyi niyet kurallarına uymayan haller nedeniyle işten çıkarmaların yaygın olarak gerçekleştirildiği düşüncesinin artmakta olduğunu kaydeden Budak, bu süreçte işçilerin mağdur olmasına yol açan bir durumun meydana geldiğini dile getirdi. İşsizlik maaşı alabilen kişi sayısında görülen düşüşün ardındaki nedenlere dikkat çekerek, yasağın varlığına rağmen işten çıkarma işlemlerinin devam etmesinin düşündürücü olduğunu vurguladı. Bu durum, yasağın uygulanabilirliği hakkında ciddi soru işaretleri oluşturmaktadır.
İşten Çıkarma Yasağının Uygulamadaki Sorunları
Budak, işten çıkarma yasağının çelişkili hükümler içerdiğini belirtti. Bu yasaya binaen işverenlerin işçi çıkarma durumunda bir brüt ücret tutarında idari para cezası ile karşılaşacaklarını hatırlatan Budak, dikkat edilmesi gereken noktaların başında hangi işverenlerin bu cezaya maruz kaldığı ve kaç işçinin bu cezalara tabi tutulduğunun gelmesi gerektiğini ifade etti. İşten çıkarma yasağına rağmen işsizlik maaşı başvurularının yüksek seyretmesinin, işverenlerin ya cezalara rağmen çıkarma yapmayı göze aldığını ya da yasağı aşmanın yollarını bulduğunu işaret ettiğini söyledi. İyi niyet kurallarına uymayan gerekçelerle yapılan işten çıkarmaların sayısının da artmasından endişe edildiğini belirtti. Bu durumda işçilerin işsizlik maaşından yararlanma imkanının kaybolduğunu ekledi.
Budak'ın Sorağan Sorular
Budak, önergesinde bir dizi soru yöneltti. İşten çıkarma yasağına rağmen işsizlik maaşına başvuranların sayısındaki artışın sebeplerini öğrenmek istedi. Ayrıca, yasaya aykırı davranan işverenlere ilişkin bilgilerin kamuoyuyla paylaşılmasını talep etti. Bu dönemde düşen işsizlik maaşı ödemelerine ilişkin nedenleri sorgulayan Budak, "İşverenlerin iş veya hizmet sözleşmelerini ahlaka aykırı sebeplerle fesh ettikleri doğru mu?" gibi sorular sordu. İşten çıkarma yasasının ne ölçüde etkili olduğunu sorgulayan Budak, Kod-29 gerekçesiyle feshedilen sözleşme sayılarının yıllara göre ne durumda olduğunu öğrenmek istedi.
