Vatandaşlık maaşı için takvim ortaya çıktı. Resmî adı Gelir Tamamlayıcı Aile Destek Sistemi olan yeni sosyal destek modelinin 2026 içerisinde belirlenen illerde pilot olarak uygulanması planlanıyor. Pilot çalışmalardan alınacak sonuçların ardından sistemin 2027 yılında ülke genelinde hayata geçirilmesi hedefleniyor.
Programla belirli bir gelir seviyesinin altında kalan ailelerin desteklenmesi amaçlanıyor. Ancak yardımın her vatandaşa eşit tutarda ödenen koşulsuz bir maaş olmayacağı belirtiliyor.
Vatandaşlık maaşı ne zaman başlayacak?
Açıklanan resmî takvime göre sistemin iki aşamada uygulanması planlanıyor:
- 2026: Belirlenecek illerde pilot uygulama
- 2027: Sistemin Türkiye geneline yayılması
Bazı haberlerde ödemelerin 2027’nin başında ülke çapında başlayacağı belirtilse de henüz kesin bir ay veya gün açıklanmadı. Şu aşamada resmî olarak doğrulanan takvim, ülke genelindeki uygulama için 2027 yılı hedefinden oluşuyor.
Pilot uygulamanın yapılacağı iller de kamuoyuyla paylaşılmadı.
Vatandaşlık maaşını kimler alabilecek?
Yeni destek modelinin, hane geliri belirlenecek eşik seviyenin altında kalan aileleri kapsaması bekleniyor. Ödeme değerlendirmesinin kişi bazında değil, hane bazında yapılması planlanıyor.
Hak sahipliği belirlenirken şu ölçütlerin dikkate alınabileceği değerlendiriliyor:
- Hanede yaşayan kişi sayısı
- Ailenin toplam aylık geliri
- Çalışan ve işsiz kişi sayısı
- Çocuk, yaşlı ve engelli bireylerin bulunması
- Kira ve temel yaşam giderleri
- Hanenin mevcut sosyal yardımları
- Taşınır ve taşınmaz varlıkları
Kesin gelir sınırı ve başvuru şartları ise ilgili düzenlemenin yayımlanmasıyla netleşecek.
Gelir asgari ücrete mi tamamlanacak?
Vatandaşlık maaşıyla ilgili haberlerde, hane gelirinin asgari ücret seviyesine tamamlanacağı yönünde bilgiler bulunuyor. Ancak açıklanan resmî çerçevede doğrudan asgari ücret yerine “eşik gelir” ifadesi kullanılıyor.
Bu nedenle ödeme hesabının mutlaka güncel asgari ücret üzerinden yapılacağı henüz kesinleşmiş değil. Belirlenecek eşik gelir ile ailenin mevcut geliri arasındaki farkın tamamının mı yoksa belirli bir bölümünün mü karşılanacağı da açıklanmadı.
Sabit bir ödeme yerine her hanenin gelir durumuna göre değişen tutarlarda destek verilmesi bekleniyor.
Her vatandaşa ödeme yapılacak mı?
Yeni sistem, adında kullanılan “vatandaşlık maaşı” ifadesine rağmen bütün vatandaşlara koşulsuz ödeme yapılmasını öngören evrensel temel gelir modeli değil.
Destekten, yapılacak gelir ve ihtiyaç incelemesinin ardından şartları karşılayan ailelerin yararlanması bekleniyor. Düzenli geliri bulunan ancak belirlenen eşik seviyenin altında kalan çalışan aileler de sistemin kapsamına girebilir.
Programın önemli hedeflerinden biri, sosyal yardım almanın çalışmayı bırakmaya neden olmamasını sağlamak. Bu nedenle desteklerin istihdamı caydırmayacak bir formülle hazırlanacağı belirtiliyor.
Vatandaşlık maaşı başvurusu başladı mı?
Vatandaşlık maaşı için henüz resmî bir başvuru ekranı açılmadı. Başvuruların hangi kurum üzerinden alınacağı ve e-Devlet seçeneğinin bulunup bulunmayacağı açıklanmış değil.
Sistemin yürürlüğe girmesiyle birlikte şu ayrıntıların ilan edilmesi bekleniyor:
- Pilot uygulamanın başlayacağı iller
- Kesin başlangıç tarihi
- Gelir ve mal varlığı şartları
- Aile büyüklüğüne göre uygulanacak hesaplama
- Aylık ödeme tutarı ve ödeme günü
- Başvuru kanalları
- Mevcut sosyal yardımların durumu
Vatandaşların başvuru ekranı açıldığı iddiasıyla kişisel veya banka bilgisi isteyen bağlantılara karşı dikkatli olması gerekiyor.
Mevcut sosyal yardımlar devam edecek mi?
Gelir Tamamlayıcı Aile Destek Sistemi’nin mevcut sosyal yardım programlarıyla birlikte nasıl uygulanacağı henüz netleşmedi. Bazı yardımların yeni sisteme dâhil edilmesi, bazılarının ise özel koşulları nedeniyle ayrı olarak sürdürülmesi mümkün.
Pilot uygulamada ödeme modeli, bütçe üzerindeki etkiler ve vatandaşların çalışma hayatına katılımı değerlendirilecek. Ülke genelindeki sistemin bu sonuçlara göre şekillendirilmesi bekleniyor.
