Türkiye'nin beklediği çerçeve yasa Meclis'e sunuldu; işte kapsamı ve tüm maddeleri! Kamuoyunda “çerçeve yasa” veya “Terörsüz Türkiye yasası” olarak adlandırılan Millî Dayanışma ve Toplumsal Bütünleşmenin Güçlendirilmesine Dair Kanun Teklifi, 5 Ağustos 2026 tarihinde Türkiye Büyük Millet Meclisi Başkanlığına sunuldu.
Yürürlük ve yürütme hükümleriyle birlikte 12 maddeden oluşan teklif; PKK/KCK’nin örgütsel varlığına son verdiğinin ve kontrolündeki silahlarla mühimmatın teslim edildiğinin nasıl tespit edileceğini, düzenlemeden kimlerin yararlanabileceğini, soruşturma ve cezaların hangi koşullarda ertelenebileceğini belirliyor. Teklifte ayrıca sürecin yürütülmesi için Cumhurbaşkanı Yardımcısı başkanlığında bir kurul ve TBMM bünyesinde 17 üyeli bir izleme komisyonu oluşturulması öngörülüyor.
Çerçeve yasa tasarısı mı, kanun teklifi mi?
Düzenleme kamuoyunda “çerçeve yasa tasarısı” olarak aransa da metnin resmî hukuki niteliği kanun teklifidir. Teklifin tam adı “Millî Dayanışma ve Toplumsal Bütünleşmenin Güçlendirilmesine Dair Kanun Teklifi” olarak belirlendi.
Düzenlemenin uygulanması, yalnızca kanunun TBMM’de kabul edilmesine bağlanmıyor. PKK/KCK’nin bütün örgütsel yapılarıyla fiilî varlığına son verdiğinin ve elindeki silahları teslim ettiğinin güvenlik kurumlarınca tespit edilmesi gerekiyor. Bu tespitin Millî Güvenlik Kurulu tarafından teyit edilmesi ve ilgili MGK kararının Resmî Gazete’de yayımlanması şartı aranıyor.
Çerçeve yasa kimleri kapsıyor?
Teklif; PKK/KCK’yi kurma veya yönetme, örgüte üye olma, örgüte bilerek ve isteyerek yardım etme ve örgüt propagandası yapma suçlarını kapsıyor.
Örgütün faaliyetleri çerçevesinde işlenen suçlar ile örgüt lehine işlendiği belirtilen ve 6415 sayılı Terörizmin Finansmanının Önlenmesi Hakkında Kanun kapsamında bulunan suçlar da düzenlemeye dahil ediliyor. Her başvuru kişiye özel olarak değerlendirilecek ve düzenlemeden yararlanma otomatik olmayacak.
Kimler çerçeve yasa kapsamına girmeyecek?
Örgüt faaliyeti çerçevesinde işlenen kasten öldürme suçları teklifin dışında tutuldu.
Ayrıca 1 Haziran 2005 tarihinden önce işlenen ve müebbet ya da ağırlaştırılmış müebbet hapis cezası gerektiren suçlar nedeniyle yürütülen soruşturma ve kovuşturmalar da kapsam dışında bırakıldı. Bu istisnalar nedeniyle düzenleme, bütün örgüt suçlarını içine alan genel ve sınırsız bir af niteliği taşımıyor.
Çerçeve yasanın 12 maddesinde neler var?
Madde 1: Amaç ve kapsam
Birinci maddede kanunun amacı ve hangi suçlara uygulanacağı belirleniyor. PKK/KCK ve bağlantılı oluşumların varlıklarına son verdiğinin, silah ve mühimmatlarını teslim ettiğinin tespit edilmesinden sonra soruşturma, kovuşturma ve kesinleşmiş cezaların infazına ilişkin özel hükümler uygulanacak.
Madde; örgüt yöneticiliği, üyelik, yardım, propaganda, örgüt faaliyeti kapsamında işlenen suçlar ve terörizmin finansmanıyla ilgili belirli suçları kapsıyor.
Madde 2: Tanımlar
İkinci maddede kanunda kullanılan “örgüt” ve “Kurul” kavramları tanımlanıyor. Örgüt ifadesi, PKK/KCK ile buna bağlı bütün oluşumları kapsıyor. Kurul ise yedinci maddeyle oluşturulan takip ve koordinasyon kurulunu ifade ediyor.
Madde 3: Soruşturma ve kovuşturmaların ertelenmesi
Kapsama giren suçlarda uygulanacak erteleme süreleri cezanın üst sınırına göre belirlenecek:
Üst sınırı 15 yıl veya daha az olan suçlarda: Soruşturma ve kovuşturmalar 5 yıl ertelenecek.
15 yıldan fazla hapis, müebbet veya ağırlaştırılmış müebbet gerektiren suçlarda: Erteleme süresi 10 yıl olacak.
Erteleme süresince dava zamanaşımı işlemeyecek ve suçun ispatlanmasını sağlayan deliller korunacak. Kararlara karşı iki hafta içerisinde itiraz edilebilecek. MGK kararının yayımlanmasından önce işlenmiş ancak sonrasında soruşturulmaya başlanmış suçlarda işlem yapılması Kurulun iznine bağlı olacak.
Madde 4: Tutuklama, adli kontrol ve kanun yolundaki dosyalar
Dördüncü maddeye göre erteleme kapsamına giren bir suç nedeniyle verilmiş tutuklama veya adli kontrol kararları yeniden incelenecek. Şartların oluşması hâlinde bu tedbirlerin kaldırılmasına karar verilebilecek.
İstinaf veya temyiz aşamasındaki dosyalarda ise erteleme kararı verilmesini sağlamak amacıyla bozma kararı alınabilecek. Bu hükümler kendiliğinden uygulanmayacak; ilgili kişinin altı aylık süre içinde yazılı başvuru yapması gerekecek.
Madde 5: Erteleme kararlarının kaydı ve yeniden suç işlenmesi
Erteleme kararları, bu işlemler için kurulacak özel bir sisteme kaydedilecek. Kayıtlara yalnızca bağlantılı bir soruşturma veya kovuşturma kapsamında savcı, hâkim ya da mahkemenin talebi üzerine erişilebilecek.
Erteleme döneminde yeniden bir terör suçu işlenmesi hâlinde karar kaldırılacak ve soruşturma veya yargılama kaldığı yerden devam edecek. Süre herhangi bir terör suçu işlenmeden tamamlanırsa soruşturma için takipsizlik, dava için ise düşme kararı verilecek.
Madde 6: Kesinleşmiş cezaların infazının ertelenmesi
Hakkında kesinleşmiş mahkûmiyet kararı bulunan kişiler açısından da benzer süreler uygulanacak.
Toplam hapis cezası 15 yıl veya daha az olanların infazı 5 yıl; toplam cezası 15 yıldan fazla olanlar ile müebbet veya ağırlaştırılmış müebbet hapis cezası alanların infazı 10 yıl ertelenebilecek.
Kararı infaz hâkimi verecek ve karara itiraz edilebilecek. Erteleme döneminde terör suçu işlenmesi hâlinde cezanın infazına devam edilecek. Sürenin suç işlenmeden tamamlanması durumunda ise verilen ceza infaz edilmiş sayılacak.
Madde 7: Takip, koordinasyon ve TBMM İzleme Komisyonu
Kanunun uygulanmasını takip etmek amacıyla Cumhurbaşkanı Yardımcısının başkanlığında bir kurul oluşturulacak. Kurulda şu isimler yer alacak:
Adalet Bakanı, Dışişleri Bakanı, İçişleri Bakanı, Millî Savunma Bakanı, Cumhurbaşkanlığı Genel Sekreteri, Millî İstihbarat Teşkilatı Başkanı ve Millî Güvenlik Kurulu Genel Sekreteri.
Kurul, ihtiyaç hâlinde alt komisyonlar oluşturabilecek ve kamu kurumlarının temsilcilerini toplantılara çağırabilecek. Örgütün tasfiye sürecine ilişkin gözlem raporları da bu kurul tarafından dönemsel olarak değerlendirilecek.
TBMM Başkanlığınca ayrıca 17 üyeli İzleme Komisyonu kurulacak. Komisyon, kanun kapsamındaki faaliyetleri takip edebilecek ve ilgili kurumlardan bilgi veya belge isteyebilecek.
Madde 8: Silah ve malzemelerin teslimi
Kanun kapsamındaki kişilerin beraberinde getirdikleri veya yerini bildirdikleri silah, mühimmat, araç, gereç, patlayıcı madde ve diğer malzemeler kayıt altına alınacak.
Teslim ve kayıt işlemlerine ilişkin ayrıntılı kurallar, güvenlik kurumlarının görüşü alınarak İçişleri Bakanlığı ile Millî Savunma Bakanlığı tarafından birlikte belirlenecek.
Madde 9: Altı aylık başvuru süresi
Kanundan yararlanmak isteyenlerin, silahsızlanmanın teyidine ilişkin MGK kararının Resmî Gazete’de yayımlanmasından itibaren altı ay içinde yazılı başvuruda bulunması gerekecek.
Başvurular, kişinin bulunduğu yerdeki Cumhuriyet başsavcılığına veya Kurul tarafından yetkilendirilen kurumlara yapılabilecek. Süresi içinde başvuru yapmayan kişiler düzenlemeden yararlanamayacak.
Madde 10: Görev ve sorumluluk
Kanun kapsamındaki görevler ilgili kamu kurum ve kuruluşlarınca yerine getirilecek.
Teklifte ayrıca kanunun amacı doğrultusunda görev yapan kişilerin, gerçekleştirdikleri işlemler nedeniyle hukuki, idari veya cezai sorumluluklarının doğmayacağı hükme bağlanıyor.
Madde 11: Yürürlük
Kanun, Resmî Gazete’de yayımlandığı tarihte yürürlüğe girecek. Ancak kişilere yönelik erteleme ve diğer uygulamaların başlayabilmesi için silahsızlanmaya ilişkin MGK kararının yayımlanması ve yazılı başvuru şartlarının yerine getirilmesi gerekecek.
Madde 12: Yürütme
Kanunun uygulanmasından Cumhurbaşkanı sorumlu olacak. Teklifin son maddesinde, kanun hükümlerini Cumhurbaşkanının yürüteceği belirtiliyor.
Çerçeve yasa genel af mı?
Teklif, bütün suç ve cezaları doğrudan ortadan kaldıran klasik bir genel af düzenlemesi getirmiyor. Bunun yerine soruşturma, kovuşturma ve kesinleşmiş cezaların infazını 5 veya 10 yıl süreyle erteleyen şartlı bir sistem kuruluyor.
Erteleme döneminin terör suçu işlenmeden tamamlanması durumunda soruşturmada kovuşturmaya yer olmadığına, devam eden davada düşmeye karar verilecek; kesinleşmiş ceza ise infaz edilmiş kabul edilecek. TBMM Başkanı Numan Kurtulmuş da hazırlık sürecinde düzenlemenin genel af niteliğinde olmayacağını, münhasır ve geçici bir kanun olarak tasarlandığını açıklamıştı.
Çerçeve yasa ne zaman yasalaşacak?
Teklifin önce TBMM Adalet Komisyonunda görüşülmesi, komisyonda kabul edilmesi durumunda Genel Kurul gündemine alınması planlanıyor. Açıklanan çalışma programına göre düzenlemenin cuma günü komisyonda, pazar günü ise Genel Kurulda ele alınması hedefleniyor. Ancak takvim, Meclisteki görüşmelerin süresine ve verilecek değişiklik önergelerine göre değişebilecek.
Teklif TBMM Genel Kurulunda kabul edilip Cumhurbaşkanının onayının ardından Resmî Gazete’de yayımlanırsa kanunlaşacak. Uygulamanın kişilere yönelik bölümünün başlaması için ise PKK/KCK’nin silahsızlandığının güvenlik birimlerince tespit edilmesi ve bu tespitin MGK tarafından teyit edilmesi beklenecek.
