Hükümet, yerel yönetimlerin kamuya olan borç hacmine karşılık yapılan kesintilerin oranını, mevcut yüzde 7.5’ten yüzde 50’ye kadar yükseltti. Türkiye Belediyeler Birliği Başkanı ve İstanbul Büyükşehir Belediye Başkanı Kadir Topbaş, bu durum üzerine harekete geçerek, Maliye Bakanlığı, Hazine Müsteşarlığı ve Başbakanlık’a resmi bir mektup ile durumu bildirdi. Topbaş, yaptığı açıklamalarda, kesinti oranlarının yüzde 400 arttığını vurgulayarak, genel bütçeden gelen katkı paylarının yüzde 50’sinin belediyelerin kamuya olan borçlarına kesileceğini belirtti. Bu kesintilerin, belediyelerin hizmet yeteneklerini ciddi şekilde olumsuz etkileyebileceğini ifade eden Topbaş, büyükşehirler için kesinti oranının en az yüzde 10’a düşürülmesini talep etti.
Kesintilerin Yasal Çerçevesi
Belediyelerin kamuya olan borçlarını tahsil etmek amacıyla genel bütçeden yapılan katkılardan kesinti uygulanması gerekmektedir. Önceki düzenlemelere göre, İl Özel İdareleri ve Belediyelere Genel Bütçe Vergi Gelirlerinden Pay Verilmesine İlişkin Yasa, belediyelere uygulanacak kesinti miktarının yüzde 40'ı aşamayacağını belirterek bir sınırlama getirmişti. Ancak, geçtiğimiz Ağustos ayında yürürlüğe giren Bazı Alacakların Yeniden Yapılandırılmasına İlişkin Yasa ile bu oran yüzde 50'ye çıkarılmıştır. Bu değişiklik, belediyelerin borç problemlerine yönelik alınan önlemlerin bir parçası olarak değerlendirilmektedir. Cumhuriyet'ten Sinan Tartanoğlu’nun haberine göre, kesintilerin uygulanmasına dair detaylar ise Bakanlar Kurulu tarafından belirlenmektedir. Eğer bu durum devam ederse, belediyelerin mali yapılarını olumsuz etkileyebilir.
Yeni Yönetim Stratejisi ve Topbaş'ın Tepkisi
Kesinti oranlarına yapılan bu ciddi artış, 30 Ekim’de yapılan Bakanlar Kurulu toplantısında alınan kararla birlikte resmi olarak yürürlüğe girdi. Alınan karar doğrultusunda, 2017 yılı için belediyelerin geçmiş dönem borçlarına mahsuben kesinti oranları yüzde 50 olarak belirlenmiştir. Bu durum, birçok belediyenin mevcut mali durumunu daha da zora sokacak gibi görünmektedir. Kadir Topbaş, bu bağlamda Maliye Bakanlığı, Hazine Müsteşarlığı, Başbakanlık ve İçişleri Bakanlığı’na hitaben bir yazı yazarak, belediyelerin menfaatlerini koruma amacıyla gerekli adımların atılması gerektiğini vurgulamıştır. Topbaş, Türkiye Belediyeler Birliği’nin temel görevleri arasında belediyelerle ilgili mevzuat hakkında görüş bildirmek ve sorun alanlarını belirlemek olduğunu hatırlatarak, bu konuda ivedi bir çözüm talep etmektedir.
Belediyelerin Mali Yapısına Etkisi
Topbaş, mektubunda, son alınan kararın 2016 için belirlenen kesinti oranlarının dört katına çıktığını ifade etti. "Belediyelerimizin çoğunun geçmiş dönemlerde borcu bulunmaktadır," diyen Topbaşa göre, 2017 yılında genel bütçeden belediyelere yapılan desteklerin yarısı, kamuya olan bu borçlara kesilecektir. Bu durum, yerel yönetimlerin hizmet kapasitesini düşürecek ve halkın ihtiyaçlarına cevap verme yeteneğini büyük ölçüde azaltacaktır. Topbaş, kesinti oranlarının belediyelerin mali yapıları üzerinde daha olumlu bir etkisi olması için yeniden değerlendirilmesi gerektiğini belirtti. Öneriler arasında, 100 bin nüfusa kadar olan belediyeler için kesinti oranının yüzde 10, diğer belediyeler içinse yüzde 15 olması gerektiği vurgusu yer almakta. Bu talep, yerel yönetimlerin ekonomik selametini koruma çabası olarak önem taşımaktadır.
